KWALIFIKACJA ROL12 - TEST WIEDZY NR 4

PYTANIE NR 34.
Jakie są główne metody usuwania materiału szczególnego ryzyka (SRM) w rzeźniach i zakładach rozbioru?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
SRM to materiał kategorii 1 o najwyższym ryzyku (TSE/BSE), dlatego końcowo musi zostać unieszkodliwiony przez spalanie w zatwierdzonej spalarni albo współspalanie po uprzednim przetworzeniu. Składowanie, kompostowanie, recykling i skarmianie są dla SRM zakazane.

Pełne wyjaśnienie:

Materiał szczególnego ryzyka (SRM) powstaje m.in. podczas uboju i rozbioru i jest związany z ryzykiem przenoszenia czynników TSE/BSE (prionów). Z tego powodu SRM jest traktowany jako materiał kategorii 1, czyli najwyższego ryzyka sanitarnego.

Dlatego prawidłową odpowiedzią jest: "Spalanie w spalarniach lub współspalanie po przetworzeniu". W praktyce zakład może przekazać SRM do zatwierdzonej instalacji, gdzie materiał zostanie spalony, albo najpierw przetworzony w zatwierdzonym zakładzie kategorii 1 (jako etap technologiczny), a następnie skierowany do współspalania (np. w odpowiednich instalacjach przemysłowych) zgodnie z wymaganiami dla kategorii 1.

Pozostałe propozycje są nieprawidłowe, bo dotyczą metod niedopuszczalnych dla SRM:

  • "Recykling i kompostowanie" – kojarzy się z odpadami biodegradowalnymi, ale przy SRM ryzyko biologiczne jest zbyt wysokie; takie zagospodarowanie nie zapewnia wymaganego poziomu unieszkodliwienia.
  • "Przetwarzanie na karmę dla zwierząt" – skarmianie materiałem kategorii 1 jest zakazane; to klasyczny błąd wynikający z mylenia kategorii 3 (gdzie część surowców może trafić do pasz/petfood) z kategorią 1.
  • "Wysyłanie do laboratoriów badawczych" – laboratorium nie jest metodą unieszkodliwiania SRM; badania mogą dotyczyć próbek w ramach nadzoru, ale nie stanowią standardowego sposobu "usuwania" SRM z rzeźni.

W praktyce SRM powinien być wyraźnie identyfikowany (np. barwiony), gromadzony w szczelnych pojemnikach, a następnie przekazywany do unieszkodliwienia z zachowaniem wymagań transportu i dokumentacji dla kategorii 1. Na egzaminie warto zapamiętać zasadę: SRM zawsze kończy proces spaleniem lub współspalaniem.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
SRM (materiał szczególnego ryzyka) to określone tkanki zwierząt (np. bydła, owiec, kóz) uznane za najbardziej ryzykowne pod kątem TSE/BSE. Ryzyko wynika z możliwości obecności prionów, dlatego SRM podlega najsurowszym zasadom postępowania i nie może trafić do obrotu ani do pasz.
Dla SRM (kat. 1) dopuszcza się metody prowadzące do pełnego unieszkodliwienia: spalanie w zatwierdzonej spalarni lub współspalanie po przetworzeniu w zatwierdzonym zakładzie. Kluczowe jest, że "końc" procesu ma prowadzić do spalenia, a nie do odzysku czy składowania.
Składowisko nie daje gwarancji zniszczenia czynników TSE/BSE, a ryzyko środowiskowe i sanitarne byłoby zbyt wysokie. Dla materiału kategorii 1 wymagane są metody o najwyższej skuteczności unieszkodliwiania, dlatego przepisy przewidują spalanie/współspalanie zamiast deponowania.
Nie. Kompostowanie i recykling to metody kojarzone z odzyskiem surowców, ale SRM jest materiałem kategorii 1, którego nie wolno kierować do odzysku. Na egzaminie traktuj takie odpowiedzi jako typowe "pułapki" – właściwa droga to unieszkodliwienie przez spalenie.
Nie, to zakazane. Skarmianie lub wytwarzanie pasz z materiału kategorii 1 jest niedopuszczalne. Błąd często wynika z mylenia SRM z materiałem kategorii 3, gdzie część surowców może być wykorzystana w paszach lub karmach dla zwierząt domowych, ale nie dotyczy to SRM.
Najprościej: SRM = kategoria 1 = najwyższe ryzyko i najsurowsze zasady. Kategorie 2 i 3 mają "szersze" możliwości zagospodarowania (w zależności od rodzaju materiału), ale dla SRM właściwą odpowiedzią egzaminacyjną jest zawsze spalanie/współspalanie. Szukaj w pytaniu słów "SRM" lub "szczególne ryzyko".
SRM jest oddzielany od pozostałych materiałów, wyraźnie identyfikowany (często barwiony), gromadzony w szczelnych, zamykanych pojemnikach i przekazywany do zatwierdzonego zakładu unieszkodliwiania z właściwą dokumentacją. Transport realizuje się środkami zatwierdzonymi przez inspekcję weterynaryjną.
Współspalanie oznacza unieszkodliwianie poprzez spalenie w instalacjach, które spalają również inne paliwa/surowce. "Po przetworzeniu" wskazuje, że SRM może przejść etap technologiczny w zatwierdzonym zakładzie kategorii 1, ale nie jest to etap końcowy – końcowo materiał musi zostać spalony lub współspalony.
Najczęstsze błędy to: wybór składowania (bo "odpady się składuje"), mylenie SRM z kategorią 2/3 oraz uznanie "przetwarzania" za docelową metodę zamiast etapu przed spaleniem. Warto zapamiętać prostą regułę: SRM nie odzyskuje się i nie skarmia – SRM się spala.
Jeśli pytanie dotyczy SRM lub materiału kategorii 1, odpowiedzi sugerujące odzysk (kompost, recykling) albo wykorzystanie w żywieniu zwierząt traktuj jako fałszywe. Szukaj opcji związanej ze spalaniem/współspalaniem w zatwierdzonych instalacjach. To najpewniejsza strategia egzaminacyjna w tym obszarze.
info

Statystycznie 46% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że sRM to materiał kategorii 1 o najwyższym ryzyku (TSE/BSE), dlatego końcowo musi zostać unieszkodliwiony przez spalanie w zatwierdzonej spalarni albo współspalanie po uprzednim przetworzeniu.

Źródła:

  • EUR-Lex: Rozporządzenie (WE) nr 1069/2009 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21.10.2009, art. 12 i 14: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX:32009R1069 (dostęp 2026-03-01)
  • EUR-Lex: Rozporządzenie Komisji (UE) nr 142/2011 z dnia 25.02.2011, art. 6: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX:32011R0142 (dostęp 2026-03-01)
  • EUR-Lex: Rozporządzenie (WE) nr 999/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22.05.2001, załącznik V (SRM): https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX:32001R0999 (dostęp 2026-03-01)

Materiały:

  • Tekst jednolity i załączniki do Rozporządzenia (WE) nr 1069/2009 (definicje i zasady dla kat. 1)
  • Rozporządzenie (UE) nr 142/2011 (warunki wykonawcze, w tym wymagania dla unieszkodliwiania)
  • Rozporządzenie (WE) nr 999/2001 – załącznik V (wykaz tkanek SRM)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego