KWALIFIKACJA ELE2 - STYCZEŃ 2024

PYTANIE NR 17.
Jakiego typu przekaźnik przedstawiono na ilustracji?
Ilustracja przedstawia przekaźnik zaniku i asymetrii faz, co jest związane z kwalifikacją zawodową elektryka, w
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Poprawna odpowiedź to "Zaniku i asymetrii faz.", bo taki przekaźnik służy do nadzorowania zasilania trójfazowego: wykrywa zanik jednej z faz oraz nieprawidłową nierównowagę napięć między fazami i może zablokować pracę napędu lub wywołać alarm. Pozostałe typy dotyczą innej logiki działania (czas, impuls, priorytet).

Pełne wyjaśnienie:

Odpowiedź "Zaniku i asymetrii faz." odnosi się do przekaźnika nadzorującego parametry sieci trójfazowej. Taki aparat jest stosowany jako zabezpieczenie układów z silnikami trójfazowymi (np. napędów urządzeń pomocniczych spotykanych przy eksploatacji instalacji gazowych), ponieważ zanik fazy lub duża asymetria napięć może prowadzić do:

  • przeciążenia i przegrzewania silnika,
  • spadku momentu i niestabilnej pracy napędu,
  • nieprawidłowego działania styczników i zabezpieczeń,
  • ryzyka awarii urządzenia lub przestojów.

Przekaźnik zaniku i asymetrii faz zwykle kontroluje, czy wszystkie fazy są obecne oraz czy napięcia są w dopuszczalnym zakresie różnic. W razie wykrycia nieprawidłowości zmienia stan swoich styków wyjściowych, co pozwala np. odłączyć zasilanie cewki stycznika, zablokować rozruch lub uruchomić sygnalizację.

Odpowiedź "Priorytetowy." jest nieadekwatna, ponieważ przekaźnik priorytetowy dotyczy logiki przełączania odbiorów lub wyboru źródła/obwodu według priorytetów, a nie pomiaru zaniku i asymetrii w sieci trójfazowej.

Odpowiedź "Czasowy zwłoczny." opisuje przekaźnik czasowy (zwłoka załączenia/wyłączenia). Jego cechą jest odmierzanie czasu, a nie diagnoza jakości zasilania trójfazowego (zanik/asymetria).

Odpowiedź "Impulsowy." dotyczy przekaźników bistabilnych/impulsowych, które zmieniają stan po podaniu impulsu sterującego. To inny sposób sterowania obwodem, niezwiązany bezpośrednio z kontrolą faz.

Na egzaminie warto zapamiętać: jeśli w treści jest mowa o zaniku, asymetrii lub kolejności faz, najczęściej chodzi o przekaźnik kontroli faz, a nie o przekaźnik czasowy czy impulsowy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To przekaźnik kontrolny nadzorujący zasilanie trójfazowe. Wykrywa brak jednej z faz oraz zbyt duże różnice napięć między fazami (asymetrię). Po wykryciu nieprawidłowości przełącza swoje styki, np. blokując rozruch lub wyłączając napęd przez sterowanie stycznikiem.
Przy zaniku fazy silnik może nadal próbować pracować, ale prądy w pozostałych fazach rosną, a moment obrotowy spada. Powoduje to przegrzewanie uzwojeń i szybkie zużycie lub uszkodzenie. Dlatego w układach napędowych stosuje się nadzór faz i automatyczne odłączenie.
Asymetria faz oznacza nierównowagę napięć między fazami (nie są "równe" względem siebie). Może wynikać z nierównomiernego obciążenia lub problemów w sieci. Skutkiem jest pogorszenie warunków pracy napędów i aparatury, dlatego układy sterowania często wymagają sygnału "zasilanie poprawne".
Przekaźnik czasowy zwykle ma nastawy czasu (pokrętła w sekundach/minutach) i oznaczenia funkcji czasowych. Przekaźnik kontroli faz częściej ma oznaczenia wejść L1/L2/L3 i sygnalizację poprawności faz. Najpewniejsza metoda to sprawdzenie opisu zacisków oraz piktogramów na froncie.
Stosuje się go tam, gdzie pracują napędy trójfazowe, np. w układach wentylacji, pompach obiegowych, sprężarkach czy innych urządzeniach pomocniczych. Jego zadaniem jest niedopuszczenie do pracy przy nieprawidłowym zasilaniu, co ogranicza ryzyko awarii i poprawia niezawodność eksploatacji.
Zwykle nie. Przekaźnik priorytetowy służy do logiki sterowania (np. który odbiornik ma pierwszeństwo, które źródło zasila instalację), a nie do pomiaru jakości zasilania trójfazowego. Zanik i asymetria faz to typowe zadania przekaźników kontrolnych (nadzoru faz).
Najczęściej są to styki przekaźnikowe (np. przełączny lub rozwierny/zwierny), które zmieniają stan w zależności od poprawności zasilania. W praktyce styk jest włączany w obwód sterowania cewką stycznika, aby przy błędzie faz rozłączyć sterowanie i zatrzymać urządzenie.
"Impulsowy" opisuje sposób przełączania stanu po krótkim sygnale sterującym (impulsie) i często dotyczy przekaźników bistabilnych. Przekaźnik kontroli faz nie działa na zasadzie impulsu, tylko na podstawie ciągłego pomiaru parametrów sieci (obecność faz i nierównowaga napięć).
Najczęstsze błędy to: sugerowanie się samą obudową zamiast opisem zacisków, mylenie funkcji czasowych z funkcjami kontrolnymi oraz ignorowanie oznaczeń L1/L2/L3. Dobra strategia to szukanie na froncie informacji o fazach, kolejności faz lub sygnalizacji "OK/ALARM".
Warto przejrzeć karty katalogowe i zdjęcia typowych aparatów na szynę DIN oraz nauczyć się ich zastosowań: czasowe, impulsowe, kontrolne (fazy, napięcie), termiczne. Pomaga też ćwiczenie czytania oznaczeń zacisków i piktogramów. Na egzaminie szukaj funkcji, nie tylko kształtu.
info

Około 45% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "Pozostałe typy dotyczą innej logiki działania (czas, impuls, priorytet)."

Materiały:

  • Podstawy automatyki i zabezpieczeń elektrycznych (rozdziały o przekaźnikach kontroli faz)
  • Instrukcje producentów przekaźników kontroli faz (karty katalogowe, schematy podłączeń)
  • Materiały BHP/utrzymanie ruchu dotyczące eksploatacji urządzeń z napędami trójfazowymi

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego