KWALIFIKACJA MEC5 - STYCZEŃ 2015

PYTANIE NR 35.
Jakim narzędziem wykonano rowek w przedmiocie przedstawionym na rysunku?
Rysunek to czarno-biały szkic techniczny przedstawiający proces obróbki skrawaniem.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Poprawne jest "frezem tarczowym prostym", bo rysunek pokazuje narzędzie w formie tarczy z zębami pracujące w rowku wzdłużnym. Frez palcowy i walcowo-czołowy mają inną geometrię (trzpień/walec), a piła tarczowa służy głównie do przecinania, nie do frezowania rowków.

Pełne wyjaśnienie:

Na rysunku widać narzędzie w kształcie tarczy z zębami na obwodzie, osadzone na poziomym trzpieniu/wałku, oraz obrabiany walec, w którym powstaje rowek wzdłużny o prostokątnym przekroju. Taka geometria pracy (tarcza "wchodzi" w materiał i wycina rowek o określonej szerokości) jest typowa dla zastosowania frezu tarczowego prostego, czyli frezu przeznaczonego m.in. do nacinania i frezowania rowków.

Odpowiedź "frezem palcowym" jest nieprawidłowa, ponieważ frez palcowy ma postać narzędzia trzpieniowego (walcowo-czołowego) i zwykle wykonuje rowki oraz kieszenie inną częścią narzędzia (obwodem i/lub czołem), a na rysunku jednoznacznie przedstawiono narzędzie tarczowe. Odpowiedź "frezem walcowo-czołowym" także nie pasuje do obrazu: ten typ frezu ma kształt walca (często z uzębieniem na obwodzie i na czole), a nie tarczy; stosuje się go do płaszczyzn i obróbki z większą powierzchnią styku, a nie w formie wąskiej tarczy pracującej jak "krążek".

Odpowiedź "piłą tarczową" jest myląca, bo piła tarczowa również ma postać tarczy z zębami, jednak jej podstawowym zadaniem jest rozdzielanie materiału (przecinanie/odcinanie), a nie wykonywanie typowego rowka frezarskiego wzdłuż powierzchni walca. W frezowaniu rowków kluczowe jest, że narzędzie pracuje jak frez (skrawa materiał w kontrolowany sposób, realizując kształt rowka), co odpowiada frezowi tarczowemu.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy widzisz na schemacie tarczę z uzębieniem pracującą w rowku i pokazany jest posuw przedmiotu, najpierw rozważ frez tarczowy, a dopiero później inne narzędzia tarczowe. Zawsze łącz kształt narzędzia z efektem obróbki (tu: rowek), a nie tylko z samym wyglądem "tarczy z zębami".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Frez tarczowy prosty to narzędzie frezarskie w formie tarczy z uzębieniem na obwodzie. Najczęściej stosuje się go do nacinania oraz frezowania rowków (np. rowków wzdłużnych) o określonej szerokości, gdy potrzebne jest skrawanie "krążkiem" pracującym boczną częścią.
W frezowaniu zwykle obraca się narzędzie, a przedmiot wykonuje posuw liniowy. Na schematach często widać tarczę lub frez oraz strzałkę obrotu narzędzia i strzałkę posuwu przedmiotu. W toczeniu najczęściej obraca się przedmiot, a narzędzie ma postać noża tokarskiego.
Bo piła tarczowa też wygląda jak tarcza z zębami, więc łatwo ulec skojarzeniu "tarcza z zębami = piła". Na egzaminie trzeba jednak powiązać narzędzie z efektem: piła służy głównie do przecinania/odcinania, a rysunek pokazuje wykonywanie rowka skrawaniem, co jest typowe dla frezu tarczowego.
Frez palcowy jest narzędziem trzpieniowym (walcowym), pracuje obwodem i często czołem, nadaje się do kieszeni, rowków i konturów. Frez tarczowy ma postać tarczy i jest wygodny do nacinania oraz rowków o stałej szerokości. Na rysunkach różnicę widać po kształcie: "palec" vs "tarcza".
Frez walcowo-czołowy stosuje się m.in. do obróbki płaszczyzn, stopni oraz niektórych rowków, gdy potrzebna jest praca zarówno uzębieniem obwodowym, jak i czołowym. Zwykle ma kształt walca, a nie tarczy. W zadaniach rozpoznawczych kluczowe jest dopasowanie geometrii narzędzia do kształtu obrabianej powierzchni.
Typowe błędy to: sugerowanie się pojedynczym detalem (np. "zęby na tarczy") bez analizy celu obróbki, mylenie narzędzi tarczowych (frez vs piła), oraz przenoszenie skojarzeń z innego procesu (np. toczenie zamiast frezowania). Pomaga sprawdzenie: co się obraca i jaki jest efekt (rowek, cięcie, płaszczyzna).
Strzałki zwykle pokazują podstawowe ruchy: ruch główny (najczęściej obrotowy narzędzia lub przedmiotu) i posuw (ruch liniowy narzędzia lub przedmiotu). Odczytanie tych strzałek pomaga rozpoznać proces: w frezowaniu często obraca się frez, a element obrabiany wykonuje posuw.
W praktyce skrawanie realizuje wiele zębów frezu kolejno wchodzących w materiał podczas obrotu. Dzięki temu obciążenie rozkłada się w czasie, a rowek powstaje jako suma kolejnych przejść zębów. Dla jakości rowka ważne są m.in. stan ostrza, sztywność układu i właściwy dobór parametrów.
Najlepiej uczyć się "pakietami": kształt narzędzia + typowe zastosowanie + charakterystyczny ślad obróbki. Warto porównywać pary mylone na egzaminie (frez tarczowy vs piła tarczowa, frez palcowy vs walcowo-czołowy) i ćwiczyć rozpoznawanie po schematach ruchów: co się obraca, a co ma posuw.
Widać podłużne wgłębienie na powierzchni walca oraz narzędzie pracujące wewnątrz tego wgłębienia. Dodatkowo strzałka posuwu wzdłuż osi przedmiotu sugeruje, że rowek jest wykonywany wzdłużnie. To typowy obraz operacji nacinania lub frezowania rowków na przedmiotach walcowych.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 60% zdających egzamin. średnie

Według specjalistów z branży: "Poprawne jest "frezem tarczowym prostym", bo rysunek pokazuje narzędzie w formie tarczy z zębami pracujące w rowku wzdłużnym."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Frezowanie" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Frezowanie (dostęp: 2026-03-14)
  • Wikipedia (PL): "Frez" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Frez (dostęp: 2026-03-14)
  • Wikipedia (PL): "Piła tarczowa" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Pi%C5%82a_tarczowa (dostęp: 2026-03-14)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z technologii obróbki skrawaniem (dział: frezowanie rowków)
  • Katalogi narzędzi skrawających producentów (sekcja: frezy tarczowe i frezy do rowków)
  • Rysunki i schematy podstawowych ruchów w frezowaniu (ruch główny i posuw)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego