KWALIFIKACJA EKA1 - STYCZEŃ 2012

PYTANIE NR 30.
Jedna strona zobowiązuje się za wynagrodzeniem w formie prowizji, w zakresie swego przedsiębiorstwa do kupna lub sprzedaży rzeczy ruchomych na rachunek drugiej strony, lecz w imieniu własnym. Podana definicja charakteryzuje umowę
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Definicja wskazuje na sytuację, gdy jedna strona zawodowo dokonuje kupna lub sprzedaży rzeczy we własnym imieniu, ale na rachunek drugiej strony i otrzymuje za to prowizję. To typowe cechy umowy komisu. Zlecenie i agencja zakładają co do zasady inne zasady działania (często w cudzym imieniu), a leasing dotyczy oddania rzeczy do używania.

Pełne wyjaśnienie:

Opis w pytaniu zawiera kluczowe elementy konstrukcji, którą trzeba rozpoznać po cechach, a nie po samej nazwie:

  • wynagrodzenie w formie prowizji – zapłata zależna od dokonanej czynności (np. sprzedaży), typowa dla pośredniczenia w obrocie;
  • w zakresie swego przedsiębiorstwa – strona działa zawodowo, w ramach prowadzonej działalności;
  • kupno lub sprzedaż rzeczy ruchomych – chodzi o czynności obrotu towarami/rzeczami;
  • na rachunek drugiej strony, lecz w imieniu własnym – to najważniejszy wyróżnik: podmiot zawiera umowę z osobą trzecią jako strona umowy (działa "na zewnątrz" we własnym imieniu), ale ekonomiczny skutek (korzyści i ciężary rozliczenia) odnosi inna osoba.

Taki układ odpowiada umowie, w której występuje działanie we własnym imieniu na cudzy rachunek, a wynagrodzeniem jest zwykle prowizja. Dlatego poprawna jest odpowiedź "komisu."

Pozostałe odpowiedzi są nieadekwatne do definicji:

  • "zlecenia." – typowo kojarzy się z wykonaniem czynności dla dającego zlecenie, ale nie oddaje charakterystycznego elementu handlowego "kupna lub sprzedaży we własnym imieniu na cudzy rachunek" oraz prowizyjnego wynagrodzenia za transakcję.
  • "leasingu." – leasing dotyczy oddania rzeczy do używania (często z opcją nabycia) za raty, a nie pośredniczenia w kupnie/sprzedaży dokonywanym w imieniu własnym na cudzy rachunek.
  • "agencyjną." – umowa agencyjna polega na stałym pośredniczeniu lub zawieraniu umów dla zleceniodawcy; w typowym ujęciu agent działa w innej konfiguracji niż "we własnym imieniu na cudzy rachunek" opisane w pytaniu, więc definicja z zadania nie pasuje najlepiej do agencji.

Wskazówka egzaminacyjna: w pytaniach definicyjnych szukaj pary pojęć "we własnym imieniu" oraz "na cudzy rachunek" – to bardzo mocny sygnał rozpoznawczy dla komisu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Umowa komisu to sytuacja, gdy podmiot zawodowo sprzedaje lub kupuje rzecz we własnym imieniu, ale na rachunek klienta, a zarabia na prowizji. Na zewnątrz występuje jako strona transakcji, a rozlicza się z klientem według ustaleń.
Szukaj zestawu cech: "we własnym imieniu" oraz "na rachunek drugiej strony", a także elementu prowizji. To połączenie oznacza, że ktoś formalnie zawiera umowę z osobą trzecią, ale ekonomiczny skutek przypada komuś innemu.
Bo to on jest stroną umowy z osobą trzecią (np. kupującym). Dzięki temu może sprawniej prowadzić obrót w ramach działalności. Jednocześnie rozlicza efekt transakcji z komitentem, bo działa na jego rachunek, zgodnie z umową.
W komisie kluczowe jest kupno/sprzedaż oraz działanie we własnym imieniu na cudzy rachunek i wynagrodzenie prowizyjne. Zlecenie jest szersze i dotyczy wykonania określonych czynności dla zlecającego; nie musi dotyczyć obrotu rzeczami ani prowizji.
Komis opisuje sprzedaż/kupno dokonywane we własnym imieniu, ale rozliczane na rachunek drugiej strony. Agencja polega na stałym pośredniczeniu lub zawieraniu umów dla dającego zlecenie; definicja "we własnym imieniu na cudzy rachunek" nie jest jej najbardziej typowym wyróżnikiem.
Leasing dotyczy oddania rzeczy do używania (zwykle za raty) i ewentualnego późniejszego nabycia. W definicji z zadania chodzi o kupno lub sprzedaż rzeczy oraz działanie we własnym imieniu przy rozliczeniu na cudzy rachunek, co nie jest istotą leasingu.
To znaczy, że korzyści i ciężary ekonomiczne transakcji (np. cena, rozliczenie kosztów) dotyczą klienta, mimo że formalnie umowę z osobą trzecią zawiera inny podmiot. W testach to sformułowanie jest ważnym sygnałem, że trzeba myśleć o komisie.
W praktyce prowizja jest typowym wynagrodzeniem w komisie, bo wiąże zapłatę z dokonaniem transakcji (np. sprzedaży). W testach szkolnych sformułowanie "wynagrodzenie w formie prowizji" zwykle ma naprowadzić na umowy pośrednictwa w obrocie.
Najczęściej mylą "prowizja" (kojarzona z agencją) oraz "zobowiązuje się do kupna lub sprzedaży" (kojarzone ogólnie z handlem). Trzeba jednak zawsze sprawdzić, czy pada zwrot "w imieniu własnym, na rachunek" — to rozstrzyga.
Czytaj definicję i wypisz 2–3 cechy rozstrzygające (np. "we własnym imieniu", "na rachunek", "prowizja", "oddanie do używania"). Potem dopiero dopasuj nazwę umowy. Ta metoda ogranicza zgadywanie i chroni przed wyborem "najbardziej znanej" umowy.
info

Około 40% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że definicja wskazuje na sytuację, gdy jedna strona zawodowo dokonuje kupna lub sprzedaży rzeczy we własnym imieniu, ale na rachunek drugiej strony i otrzymuje za to prowizję.

Źródła:

  • Encyklopedia PWN – hasło "komis (prawo)" – https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/komis;3925756.html (dostęp 2026-02-28)

Materiały:

  • Teksty jednolite aktów prawnych dostępne w ISAP (czytanie definicji umów nazwanych)
  • Podręczniki do podstaw prawa cywilnego (część o zobowiązaniach i umowach nazwanych)
  • Zbiory testów z prawa cywilnego dla poziomu technikum (umowy: komis, zlecenie, agencyjna, leasing)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego