W metodzie swobodnej migracji soli celem jest przeniesienie (migracja) rozpuszczonych soli z porów kamienia do zewnętrznego, wilgotnego środowiska, które działa jak "pochłaniacz". Taką rolę pełni mokry kompres (poultice) z pulpy papierowej, który utrzymuje wilgoć przy powierzchni i umożliwia dyfuzję/transport kapilarny roztworu solnego z materiału do kompresu.
Najbardziej typowym i bezpiecznym medium do nasączania kompresu jest woda destylowana (lub demineralizowana), ponieważ jest chemicznie możliwie obojętna i nie wnosi dodatkowych jonów, które mogłyby tworzyć nowe sole i wtórne wykwity. W praktyce konserwatorskiej dąży się do tego, aby zabieg odsalania był kontrolowany, powtarzalny i minimalnie ingerujący w kamień oraz spoiny.
Dlaczego pozostałe propozycje są niewłaściwe w tym ujęciu?
- Roztwór kwasu siarkowego jest silnie reaktywny. Zamiast wspierać łagodną migrację soli, może powodować reakcje chemiczne z minerałami kamienia (zwłaszcza węglanowymi), uszkodzenia struktury i wtórne produkty reakcji.
- Roztwór kwaśnego węglanu amonu oraz roztwór kwaśnego cytrynianu amonowego to reagenty, które mogą mieć zastosowania w wybranych zabiegach czyszczenia/odsalania specjalistycznego, ale nie odpowiadają założeniu "rozrzedzonego, obojętnego środowiska" typowego dla swobodnej migracji. Ich użycie wymaga odrębnej procedury, oceny kompatybilności z rodzajem kamienia i kontroli pozostałości.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pojawia się sformułowanie o migracji soli do rozrzedzonego środowiska kompresu, najczęściej chodzi o medium neutralne (woda destylowana/demineralizowana), a nie o roztwory "aktywne" chemicznie.
