W nieodpłatnym przekazaniu towarów/wyrobów gotowych kluczowe jest rozdzielenie dwóch warstw ewidencji: (1) skutku podatkowego w VAT oraz (2) ujęcia kosztowego w rachunku zysków i strat.
Jeżeli przekazanie podlega opodatkowaniu VAT, to po stronie podatku powstaje VAT należny. W księgach VAT należny standardowo ujmuje się po stronie Ma, ponieważ zwiększa on zobowiązanie wobec urzędu skarbowego (albo rozliczenie podatku należnego).
Jednocześnie w jednostce pojawia się ekonomiczny ciężar tej czynności: przekazanie jest darowizną, czyli nie generuje przychodu ze sprzedaży, a więc nie jest elementem działalności podstawowej. Dlatego koszt związany z VAT (w części dotyczącej tej operacji) ujmuje się po stronie Wn w pozostałych kosztach operacyjnych (to typowe miejsce dla skutków zdarzeń takich jak darowizny i inne zdarzenia poza podstawową sprzedażą).
Najczęstsze pomyłki wynikają z automatycznego przypisywania VAT do "VAT naliczonego" (zakupy) albo z traktowania darowizny jak zwykłej sprzedaży. W tym zadaniu pytanie dotyczy jednak samego księgowania VAT z tytułu nieodpłatnego przekazania, więc trzeba wskazać układ: Wn pozostałe koszty operacyjne oraz Ma VAT należny.
- Ujęcie "VAT naliczony" byłoby błędne, bo nie wynika z zakupu.
- Ujęcie VAT po stronie Wn jako należnego zniekształcałoby logikę zobowiązania podatkowego.
- Ujęcie w kosztach działalności podstawowej byłoby mniej trafne, bo darowizna nie jest typową sprzedażą ani kosztem wytworzenia związanym z przychodem.
W praktyce ważne jest, by dekret był spójny z dokumentem wewnętrznym przekazania oraz z ewidencją VAT, tak aby rozliczenie podatku i prezentacja wyniku finansowego były prawidłowe.
