W zdarzeniu opisanym w pytaniu jednostka handlowa przekazuje towary w formie darowizny i ma obowiązek ująć podatek jako VAT należny (czyli podatek "do zapłaty/rozliczenia" wynikający ze zdarzenia traktowanego jak opodatkowane po stronie sprzedażowej). Z punktu widzenia księgowań oznacza to, że konto VAT należny rośnie po stronie Ct, bo zwiększa się zobowiązanie wobec organu podatkowego.
Druga strona zapisu dotyczy tego, gdzie ująć ciężar ekonomiczny podatku. Ponieważ nie jest to typowy koszt działalności podstawowej sprzedawcy ujęty w układzie rodzajowym "jak przy zakupach", tylko skutek zdarzenia niebędącego standardową sprzedażą (darowizna/nieodpłatne przekazanie), w praktyce rachunkowej ujmuje się go jako pozostały koszt operacyjny. Dlatego prawidłowy dekret dla samego naliczenia VAT od takiego przekazania to: Dt Pozostałe koszty operacyjne / Ct VAT należny.
- Odpowiedź z kontem Podatki i opłaty jest typową pułapką: nazwa konta sugeruje "podatek", ale w dekretacji VAT kluczowe jest rozróżnienie kont rozrachunkowych VAT (należny/naliczony) od kosztów podatków lokalnych czy opłat, a nie wrzucanie VAT automatycznie w "podatki".
- Odpowiedź z Pozostałe koszty rodzajowe miesza klasyfikacje: układ rodzajowy służy innemu przekrojowi ewidencji kosztów i nie zawsze będzie właściwy do ujęcia skutków zdarzeń pozostałej działalności operacyjnej.
- Odpowiedź VAT naliczony kontra VAT należny jest błędna, bo VAT naliczony dotyczy zakupów (podatku "do odliczenia"), a w tym zdarzeniu powstaje VAT należny od przekazania.
Na egzaminie warto zapamiętać regułę: gdy powstaje obowiązek rozliczenia VAT "po stronie sprzedaży", konto VAT należny księguje się po stronie Ct, a przeciwwagą jest konto kosztowe odpowiednie dla charakteru zdarzenia (tu: pozostałe koszty operacyjne).
