KWALIFIKACJA ELM2 - CZERWIEC 2018 (test 2)

PYTANIE NR 24.
Jednostką mocy biernej jest
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Moc bierna (Q) występuje w obwodach prądu przemiennego przy elementach reaktancyjnych (cewka, kondensator) i jej jednostką jest var (woltoamper reaktywny). W dotyczy mocy czynnej, V napięcia, a V·A mocy pozornej.

Pełne wyjaśnienie:

Moc w obwodach prądu przemiennego opisuje się zwykle trzema powiązanymi wielkościami: mocą czynną (P), bierną (Q) i pozorną (S). Każda z nich ma inną interpretację fizyczną i inną jednostkę używaną w praktyce pomiarowej.

Dlaczego poprawna jest odpowiedź "var"?
Moc bierna Q jest związana z okresową wymianą energii między źródłem a polem magnetycznym/elektrycznym elementów reaktancyjnych (indukcyjności i pojemności). Energia ta nie jest trwale zamieniana na pracę użyteczną ani ciepło w odbiorniku, lecz "krąży" w obwodzie. W praktyce jednostką tej mocy jest var, nazywana woltoamperem reaktywnym.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "W" to wat – jednostka mocy czynnej P, czyli tej części mocy, która jest zamieniana na pracę i ciepło (np. w rezystorze, grzałce, silniku z obciążeniem). W nie opisuje części "reaktywnej".
  • "V" to wolt – jednostka napięcia elektrycznego, czyli innej wielkości fizycznej niż moc. Samo napięcie nie jest jednostką mocy.
  • "V·A" (VA) to woltoamper – jednostka mocy pozornej S. Moc pozorna dotyczy łącznego obciążenia źródła (zależnego od wartości skutecznych napięcia i prądu), a nie wyłącznie składowej biernej.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pojawia się słowo "bierna", automatycznie porównuj je z "pozorną" (VA) i "czynną" (W). Różnica między zapisem "VA" i "var" jest subtelna, ale odnosi się do innego rodzaju mocy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Moc bierna to część mocy w AC związana z magazynowaniem i oddawaniem energii przez elementy reaktancyjne (cewki i kondensatory). Nie wykonuje ona trwałej pracy użytecznej, ale wpływa na prąd w sieci i obciążenie źródła.
Jednostką mocy biernej jest var (woltoamper reaktywny). W praktyce spotkasz też wielokrotności, np. kVAr. Zapis "var" odróżnia ją od mocy pozornej w VA i mocy czynnej w W.
Wat (W) opisuje moc czynną, czyli energię rzeczywiście zamienianą na ciepło lub pracę w czasie. Moc bierna dotyczy energii, która okresowo wraca do źródła (krąży między polem a źródłem), więc stosuje się osobną jednostkę var.
VA (woltoamper) to jednostka mocy pozornej, która wynika z iloczynu wartości skutecznych napięcia i prądu i opisuje obciążenie źródła. var dotyczy wyłącznie składowej biernej (reaktywnej) związanej z przesunięciem fazowym.
Moc bierna pojawia się głównie przy elementach magazynujących energię w polu: cewkach (indukcyjność) i kondensatorach (pojemność). Rezystory idealne nie generują mocy biernej, tylko pobierają moc czynną.
W stanie ustalonym dla DC zwykle nie mówi się o mocy biernej, bo nie ma cyklicznej wymiany energii związanej z przesunięciem fazowym. Zjawiska przejściowe (ładowanie kondensatora, narastanie prądu w cewce) istnieją, ale to inny kontekst niż moc bierna w AC.
Szukaj słów: "bierna", "reaktywna", "kompensacja", "kVAr", "cosφ" oraz informacji o przesunięciu fazowym. Jeśli jest mowa o obciążeniu transformatora, przekroju przewodów lub iloczynie U i I, częściej pojawia się moc pozorna (VA).
Najczęstsze pomyłki to: wybór W "bo to moc", mylenie VA z var przez podobny zapis oraz wskazanie V (napięcie) zamiast jednostki mocy. Pomaga zapamiętanie trójki: P→W, Q→var, S→VA.
Najczęściej przy urządzeniach i instalacjach z silnikami, dławikami, zasilaczami oraz w rozdzielniach, gdzie ocenia się obciążenie i kompensację mocy biernej. Parametr var/kVAr pojawia się też w analizatorach sieci i systemach monitoringu energii.
Utrwal definicje i jednostki: moc czynna (W), bierna (var), pozorna (VA). Ćwicz rozpoznawanie po kontekście (rezystancja vs reaktancja) oraz proste zależności z trójką mocy. Zwracaj uwagę na słowa-klucze w treści.
info

Około 82% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

Eksperci podkreślają: "Moc bierna (Q) występuje w obwodach prądu przemiennego przy elementach reaktancyjnych (cewka, kondensator) i jej jednostką jest var (woltoamper reaktywny)."

Źródła:

  • BIPM, The International System of Units (SI) – SI Brochure, 9th edition (2019), official PDF publication (BIPM)
  • IEC 60027 (Letter symbols to be used in electrical technology) – publication family describing symbols/quantities and units in electrical engineering (IEC)

Materiały:

  • Podręcznik elektrotechniki/teorii obwodów prądu przemiennego (rozdziały o mocy P, Q, S)
  • Notatki/arkusze wzorów: zależności między P, Q, S oraz cosφ
  • Instrukcje obsługi analizatorów sieci i liczników energii z opisem parametrów P/Q/S

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego