KWALIFIKACJA ROL4 + ROL5 - CZERWIEC 2010

PYTANIE NR 50.
Jednym ze sposobów zapobiegania erozji gleby na stokach górskich jest
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zakładanie na stokach trwałych użytków zielonych ogranicza erozję, bo stała okrywa roślinna i system korzeniowy wiążą glebę, zmniejszają prędkość spływu powierzchniowego i chronią przed rozmywaniem. Pozostałe propozycje nie zapewniają trwałej stabilizacji i okrywy gruntu.

Pełne wyjaśnienie:

Erozja gleby na stokach jest najczęściej skutkiem działania wody (spływu powierzchniowego po intensywnych opadach) oraz, w pewnych warunkach, wiatru. Kluczowe jest więc zmniejszenie energii kropli deszczu i spływu oraz związanie cząstek gleby.

Odpowiedź "zakładanie na stokach trwałych użytków zielonych" jest właściwa, ponieważ darń stanowi stałą okrywę:

  • korzenie roślin trwale wzmacniają strukturę gleby i ograniczają jej osuwanie,
  • roślinność spowalnia spływ wody po powierzchni, zwiększa wsiąkanie i zmniejsza rozmywanie,
  • gleba jest mniej odsłonięta niż przy uprawie roli, więc jest mniej podatna na degradację.

Odpowiedź "montowanie urządzeń badających siłę wiatru" dotyczy monitoringu, a nie zapobiegania. Pomiar nie stabilizuje gruntu ani nie tworzy okrywy roślinnej, więc nie rozwiązuje problemu erozji.

Odpowiedź "dzielenie stoków na małe zagony uprawne" sama w sobie nie jest typową metodą przeciwerozyjną. Bez właściwego kierunku uprawy, pasów roślinnych czy tarasowania podział na zagonki może nadal pozostawiać glebę odsłoniętą i podatną na spływ oraz rozmywanie.

Odpowiedź "zakładanie na stokach urządzeń melioracyjnych" bywa myląca: odwodnienie może lokalnie przyspieszać odpływ wody i koncentrację strumieni, co w niektórych przypadkach nasila erozję, jeśli nie jest elementem kompleksowego systemu przeciwerozyjnego. W pytaniu chodzi o typowy, prosty i powszechnie wskazywany sposób ograniczania erozji na stokach, czyli utrzymanie trwałej okrywy roślinnej.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy pytanie dotyczy erozji na stoku, najczęściej poprawne są odpowiedzi związane z okrywą roślinną, pasami darni, zalesieniem, tarasowaniem lub uprawą w poprzek stoku, bo bezpośrednio zmniejszają spływ i wiążą glebę.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Trwałe użytki zielone (łąki, pastwiska) to grunty długo utrzymywane w roślinności trawiastej. Chronią glebę, bo darń osłania powierzchnię przed uderzeniami kropel deszczu, a korzenie wiążą cząstki gleby i spowalniają spływ wody po stoku.
Rośliny działają jak "hamulec" dla wody: zwiększają szorstkość podłoża, dzięki czemu woda płynie wolniej, ma mniej energii do wymywania gleby i częściej wsiąka. Dodatkowo korzenie stabilizują strukturę gruntu i ograniczają powstawanie bruzd erozyjnych.
Urządzenia pomiarowe dostarczają informacji, ale nie zmieniają warunków na powierzchni gleby. Zapobieganie erozji wymaga działań fizycznych lub biologicznych (np. okrywy roślinnej, pasów ochronnych), które ograniczają unoszenie i wymywanie cząstek.
Nie zawsze. Odprowadzanie wody może czasem zwiększać jej prędkość lub koncentrować przepływ w jednym miejscu, co sprzyja rozmywaniu. Tylko dobrze zaprojektowane rozwiązania (np. rozpraszanie odpływu, zabezpieczenia przeciwrozmywowe) mogą wspierać ochronę gleby.
Najczęściej stosuje się działania zwiększające okrywę i stabilność: utrzymanie łąk/pastwisk, pasy roślinności, zalesianie skarp, uprawę w poprzek stoku oraz ograniczanie intensywnej orki na stromych fragmentach. W praktyce łączy się kilka metod naraz.
Na dojazdach do pasieki, skarpach przy pożytkach, stromych miedzach i miejscach intensywnie rozjeżdżanych. Odsłonięta gleba łatwo jest wymywana, co może utrudniać transport uli, powodować koleiny i zamulanie rowów. Roślinność i utwardzenia pomagają ograniczyć szkody.
Częsty błąd to wybór odpowiedzi "technicznej" (np. urządzenia, pomiary), bo brzmi profesjonalnie, choć nie rozwiązuje problemu. Inny błąd to wiara, że każdy podział pola na mniejsze części automatycznie ogranicza erozję, bez znaczenia okrywy roślinnej i kierunku prac.
Gdy nachylenie jest duże, a gleba łatwo ulega spływowi i rozmywaniu po opadach. Stała darń ogranicza erozję, a przy okazji może dawać pożytek roślinny i poprawiać warunki środowiskowe. Decyzja zależy też od lokalnych warunków i planu gospodarowania.
Erozja może niszczyć roślinność na skarpach, wypłukiwać nasiona i pogarszać warunki wzrostu roślin miododajnych. Może też zamulać rowy i podmoklać fragmenty terenu, zmieniając skład roślin. Dbanie o okrywę roślinną sprzyja stabilnym pożytkom.
Samo "dzielenie na zagony" nie jest pewną metodą. Pomocne bywają dopiero rozwiązania typu tarasowanie lub uprawa w poprzek stoku, często połączone z pasami roślinności. Jeśli gleba pozostaje odsłonięta i woda spływa w dół, erozja nadal może postępować.
info

Około 80% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

Eksperci podkreślają: "Zakładanie na stokach trwałych użytków zielonych ogranicza erozję, bo stała okrywa roślinna i system korzeniowy wiążą glebę, zmniejszają prędkość spływu powierzchniowego i chronią przed rozmywaniem."

Źródła:

  • FAO, "Soil erosion by water" (opis zjawiska i rola okrywy roślinnej w ograniczaniu erozji), https://www.fao.org/soils-portal/soil-degradation-restoration/soil-erosion/en/ - dostęp 2026-02-27
  • European Environment Agency (EEA), "Soil erosion" (czynniki erozji i znaczenie pokrywy roślinnej), https://www.eea.europa.eu/en/topics/in-depth/soil/soil-erosion - dostęp 2026-02-27
  • USDA NRCS, "Cover Crops" (funkcja okrywy roślinnej w ochronie gleby; materiał edukacyjny), https://www.nrcs.usda.gov/conservation-basics/conservation-by-state - dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z gleboznawstwa oraz ochrony gleb (działy: erozja wodna i wietrzna, ochrona stoków)
  • Materiały FAO dotyczące erozji gleb i działań przeciwerozyjnych
  • Poradniki rolnicze o użytkowaniu trwałych użytków zielonych na terenach nachylonych

Aktualizacja pytania: 03.04.2026

Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego