KWALIFIKACJA HGT2 - WRZESIEŃ 2015

PYTANIE NR 20.
Jeśli do produkcji 5 porcji potrawy zużyto 600 g surowca, to do sporządzenia 3 porcji tej potrawy należy przygotować
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zużycie surowca jest wprost proporcjonalne do liczby porcji.
Na 1 porcję przypada 600 g ÷ 5 = 120 g. Dla 3 porcji potrzeba 3 × 120 g = 360 g, czyli 0,36 kg. Pozostałe odpowiedzi wynikają z błędnego przeliczenia proporcji lub jednostek.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniach gastronomicznych dotyczących skalowania receptury zakładamy zależność wprost proporcjonalną: jeśli przepis (receptura) się nie zmienia, to wraz ze zmianą liczby porcji zmienia się ilość surowca w tym samym stosunku.

Krok 1: oblicz zużycie na 1 porcję.
Skoro na 5 porcji zużyto 600 g, to na 1 porcję przypada:

600 g ÷ 5 = 120 g

Krok 2: oblicz zużycie na 3 porcje.
Dla 3 porcji potrzeba:

3 × 120 g = 360 g

Krok 3: zamień gramy na kilogramy.
1 kg = 1000 g, więc:

360 g = 360/1000 kg = 0,36 kg

Dlaczego pozostałe propozycje są błędne?

  • 0,20 kg (200 g) jest zbyt małą wartością — odpowiadałaby innemu przelicznikowi niż 600 g na 5 porcji.
  • 0,12 kg (120 g) to typowy błąd zatrzymania się na wyniku "na 1 porcję" i nieprzemnożenia przez 3.
  • 0,48 kg (480 g) oznacza przeszacowanie — mogłoby wynikać np. z pomylenia proporcji albo błędnego działania arytmetycznego.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw sprowadź dane "na 1 porcję", a dopiero potem przemnóż przez wymaganą liczbę porcji i sprawdź jednostki.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpewniej działa metoda "na 1 porcję": dzielisz zużycie surowca przez liczbę porcji z zadania, a potem mnożysz przez liczbę porcji docelową. Na końcu sprawdzasz jednostki (np. g na kg), żeby wynik pasował do odpowiedzi.
Bo przy tej samej recepturze porcja ma stałą gramaturę surowców. Gdy porcji jest mniej lub więcej, ilość surowca zmienia się wprost proporcjonalnie. To odzwierciedla realną praktykę kuchni: skalujesz składniki, nie zmieniając technologii.
To obliczenie normy surowcowej na pojedynczą porcję. Ułatwia szybkie planowanie produkcji: gdy znasz zużycie na 1 porcję, możesz łatwo policzyć zapotrzebowanie na 2, 10 czy 50 porcji bez powtarzania całej proporcji.
Stosujesz przelicznik 1 kg = 1000 g. Żeby przejść z gramów na kilogramy, dzielisz przez 1000 (np. 360 g = 0,36 kg). Żeby przejść z kg na g, mnożysz przez 1000.
Najczęstsze to: pomylenie dzielenia i mnożenia w proporcji, zatrzymanie się na wyniku "na 1 porcję", oraz błąd jednostek (np. zapis 360 g jako 0,036 kg). Pomaga zapis kroków i szybka kontrola sensu wyniku.
Tak, możesz użyć proporcji: 600 g odpowiada 5 porcjom, więc dla 3 porcji liczysz 600 g × 3/5. To daje 360 g. Metoda "na 1 porcję" bywa jednak prostsza i mniej podatna na pomyłki.
Przy zmianie liczby gości, cateringu, produkcji na bankiet, obsłudze imprez okolicznościowych i w żywieniu zbiorowym. Przeliczenia są też potrzebne w kalkulacji kosztów i zamówieniach magazynowych, aby uniknąć niedoborów i nadwyżek.
Porównaj liczbę porcji: skoro z 5 schodzisz do 3, zużycie surowca musi się zmniejszyć (wynik powinien być mniejszy niż 600 g). Dodatkowo sprawdź jednostki: jeśli wynik w gramach to kilkaset, w kilogramach ma być poniżej 1.
Najczęściej najszybsze jest dzielenie "na 1 porcję", bo unikasz ułamków. Alternatywnie użyj mnożenia przez ułamek 3/5. Niezależnie od metody zapisuj jednostki przy każdej liczbie, bo to zmniejsza ryzyko błędu w kg i g.
Policz najpierw w gramach (łatwiej operować liczbami całkowitymi), a dopiero na końcu zamień na kilogramy przez podzielenie przez 1000. Dzięki temu nie gubisz przecinka w trakcie działań i łatwiej kontrolujesz poprawność wyniku.
info

Około 80% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że zużycie surowca jest wprost proporcjonalne do liczby porcji.Na 1 porcję przypada 600 g ÷ 5 = 120 g.

Źródła:

  • Wikipedia: Proporcjonalność prosta (zależność wprost proporcjonalna) — https://pl.wikipedia.org/wiki/Proporcjonalno%C5%9B%C4%87_prosta (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia: Kilogram (zależność między gramem a kilogramem, przeliczenia jednostek masy) — https://pl.wikipedia.org/wiki/Kilogram (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia: Gram (jednostka masy, relacja do kilograma) — https://pl.wikipedia.org/wiki/Gram (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Materiały szkolne z technologii gastronomicznej dotyczące norm i receptur
  • Zadania rachunkowe z proporcji (szkoła branżowa: obliczenia gastronomiczne)
  • Kalkulatory i tabele przeliczeń jednostek masy (g, dag, kg)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego