KWALIFIKACJA ELE2 - CZERWIEC 2011

PYTANIE NR 44.
Jeśli w układzie prądowym przedstawionym na rysunku, napięcie dotykowe dopuszczalne długotrwale nie może przekroczyć 50 V, to maksymalna wartość rezystancji uziemienia RA wynosi
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny związany z układem prądowym, który jest częścią egzaminu zawodowego dla
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Maksymalną rezystancję uziemienia wyznacza warunek bezpieczeństwa: napięcie dotykowe U = I·RA nie może przekroczyć 50 V. Dla prądu zadziałania zabezpieczenia 0,1 A (z rysunku) otrzymujemy RAmax = 50/0,1 = 500 Ω, więc większa wartość byłaby niebezpieczna.
To typowy sposób oceny skuteczności uziemienia.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu obowiązuje warunek bezpieczeństwa, że napięcie dotykowe nie może przekroczyć wartości dopuszczalnej długotrwale, czyli 50 V. Napięcie dotykowe w takim uproszczonym modelu obwodu można opisać zależnością:

U = I · RA

gdzie RA to rezystancja uziemienia, a I to prąd, który powoduje pojawienie się spadku napięcia na uziemieniu (w praktyce powiązany z prądem uszkodzeniowym lub prądem zadziałania zabezpieczenia pokazanym na schemacie).

Aby spełnić wymaganie U ≤ 50 V, trzeba dobrać (lub ocenić) takie RA, aby:

RA ≤ 50 V / I

Z rysunku wynika wartość prądu 0,1 A, więc obliczenie jest bezpośrednie:

  • RAmax = 50 / 0,1 = 500 Ω

Odpowiedź "500 Ω" jest poprawna, bo jest to graniczna wartość rezystancji uziemienia, przy której napięcie dotykowe osiąga dokładnie 50 V. Każda większa rezystancja spowodowałaby większy spadek napięcia (dla tego samego prądu), czyli przekroczenie poziomu dopuszczalnego.

Pozostałe odpowiedzi są błędne z następujących powodów:

  • "2 300 Ω" oznaczałoby znacznie większą rezystancję, a więc przy 0,1 A napięcie dotykowe byłoby wielokrotnie wyższe niż 50 V.
  • "23 Ω" i "5 Ω" są wartościami zbyt małymi w kontekście pytania o maksymalną dopuszczalną rezystancję: dawałyby napięcie dotykowe dużo niższe niż 50 V, ale nie są wartością graniczną, o którą pyta zadanie.

Na egzaminie warto pilnować dwóch rzeczy: poprawnego odczytania prądu ze schematu oraz poprawnego przekształcenia wzoru do postaci RA = U/I, wraz z kontrolą zapisu dziesiętnego (np. 0,1 A).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Stosuje się zależność U = I · RA. Jeśli znasz dopuszczalne napięcie dotykowe U i prąd I wynikający z układu (np. zadziałania zabezpieczenia), to RAmax = U/I. Następnie porównujesz wynik z podanymi odpowiedziami.
Napięcie dotykowe to różnica potencjałów, która może pojawić się między dostępnymi częściami przewodzącymi a ziemią podczas uszkodzenia. Ogranicza się je, bo zbyt duża wartość może wywołać niebezpieczny prąd przez ciało człowieka. W zadaniach egzaminacyjnych 50 V jest typową wartością graniczną.
W takich zadaniach prąd z rysunku reprezentuje prąd, przy którym oceniasz spadek napięcia na uziemieniu (np. prąd związany z działaniem zabezpieczenia). To on "przepływa" przez RA i tworzy napięcie dotykowe. Bez prawidłowego odczytu I nie da się poprawnie wyznaczyć RAmax.
Najczęstsze pomyłki to: złe przekształcenie wzoru (R = I/U zamiast R = U/I), pomylenie 0,1 A z 1 A lub 0,01 A oraz nieuwzględnienie, że pytanie dotyczy wartości maksymalnej. Warto zawsze szybko sprawdzić, czy wynik ma sens liczbowy.
W kontekście ograniczania napięcia dotykowego zwykle tak: mniejsze RA daje mniejszy spadek napięcia przy danym prądzie. W praktyce bezpieczeństwo zależy też od innych elementów (zabezpieczenia, połączenia wyrównawcze, stan instalacji). W zadaniu egzaminacyjnym oceniasz wyłącznie spełnienie warunku U ≤ 50 V.
Podczas budowy i eksploatacji sieci oraz instalacji gazowych spotyka się urządzenia i elementy metalowe wymagające zapewnienia bezpiecznych warunków pracy (np. w obiektach technicznych, przy urządzeniach zasilanych elektrycznie). Pomiary i ocena uziemień pomagają ograniczać ryzyko porażenia i uszkodzeń.
Najpierw policz RAmax ze wzoru RA = U/I, a dopiero potem wybierz odpowiedź zgodną z wynikiem. Nie kieruj się samą wielkością liczb: zbyt małe RA może wyglądać "lepiej", ale pytanie dotyczy wartości granicznej, czyli największej dopuszczalnej.
Tak, bo zależność U = I · R jest kluczowa. Zadanie sprawdza, czy potrafisz połączyć warunek bezpieczeństwa (U nie większe niż dopuszczalne) z prostym obliczeniem rezystancji. Bez tej podstawy łatwo o odwrócenie wzoru lub błąd w jednostkach.
Jednostką RA jest om (Ω), bo dzielisz wolty przez ampery (V/A = Ω). Dodatkowo wykonaj kontrolę sensu: jeśli I jest małe (np. 0,1 A), to RAmax wyjdzie relatywnie duże. Gdybyś dostał np. 5 Ω, to oznaczałoby bardzo małe napięcie przy 0,1 A.
Ćwicz krótkie zestawy zadań: odczyt danych z rysunku, zapis warunku (np. U ≤ 50 V), przekształcenie do RA = U/I i szybka kontrola wyniku. Pomaga też zapamiętanie typowych wartości granicznych napięcia dotykowego oraz uważne czytanie, czy pytanie dotyczy maksimum czy minimum.
info

Około 54% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Maksymalną rezystancję uziemienia wyznacza warunek bezpieczeństwa: napięcie dotykowe U = I·RA nie może przekroczyć 50 V."

Źródła:

  • IEC 60364-4-41: Low-voltage electrical installations – Part 4-41: Protection for safety – Protection against electric shock, pojęcie konwencjonalnego napięcia dotykowego 50 V (AC) dla warunków normalnych
  • EN 61140: Protection against electric shock – Common aspects for installation and equipment, definicje ochrony przed porażeniem i napięć dotykowych (odniesienie do wartości konwencjonalnych)

Materiały:

  • Podręczniki z podstaw elektrotechniki (prawo Ohma, obwody rezystancyjne)
  • Materiały dydaktyczne o ochronie przeciwporażeniowej i uziemieniach
  • Zadania rachunkowe: obliczanie RA z warunku Udot ≤ U dopuszczalne

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego