KWALIFIKACJA MED9 - STYCZEŃ 2014

PYTANIE NR 48.
"Jest to biała, przeświecająca, jednorodna, miękka masa, której liczba wodna wynosi 120."
Podany opis dotyczy
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Liczba wodna opisuje zdolność podłoża maściowego do wiązania/absorpcji wody. Wartość 120 jest charakterystyczna dla podłoża o dużej zdolności wchłaniania wody, jak maść cholesterolowa. Wazelina biała i parafina płynna są podłożami silnie hydrofobowymi, a lanolina ma inne, typowe parametry.

Pełne wyjaśnienie:

Liczba wodna to parametr używany do opisu podłoży maściowych, który informuje, ile wody (w określonych warunkach badania) może zostać związane lub wchłonięte przez dane podłoże bez utraty jednorodności. W praktyce recepturowej pomaga to przewidywać, czy podłoże sprawdzi się przy wprowadzaniu roztworów wodnych, wodnych wyciągów lub innych składników o charakterze hydrofilowym.

Opis "biała, przeświecająca, jednorodna, miękka masa" wraz z podaniem liczby wodnej = 120 wskazuje na podłoże o wysokiej zdolności absorpcji wody, czyli maść cholesterolową. To właśnie wysoka liczba wodna jest tutaj informacją rozstrzygającą, bo sama barwa i konsystencja mogą być mylące (kilka podłoży lipidowych bywa białawych i miękkich).

  • "maści cholesterolowej." – pasuje, ponieważ jest to podłoże o wyraźnej zdolności wiązania wody, a podany parametr liczbowy stanowi typową cechę identyfikacyjną tego rodzaju podłoża.
  • "wazeliny białej." – to podłoże węglowodorowe, zasadniczo hydrofobowe. Może mieć zbliżoną barwę i konsystencję, ale nie charakteryzuje się tak dużą zdolnością wiązania wody jak podłoża absorpcyjne, więc sama liczba wodna nie będzie tu zgodna.
  • "parafiny płynnej." – jest cieczą oleistą (nie "miękką masą" o stałej konsystencji). Dodatkowo ma charakter hydrofobowy, więc nie odpowiada opisowi podłoża o wysokiej liczbie wodnej.
  • "lanoliny." – lanolina ma własne, charakterystyczne właściwości (m.in. związane z pochodzeniem i zachowaniem podczas mieszania), ale w tym pytaniu decydujący jest konkretny parametr liczbowy skojarzony z innym podłożem. Wybór lanoliny bywa wynikiem mylenia podłoży absorpcyjnych o podobnym "tłustym" wyglądzie.

Wskazówka egzaminacyjna: w pytaniach identyfikacyjnych zawsze traktuj parametr liczbowy jako najważniejszą przesłankę. Opis organoleptyczny jest pomocniczy, a liczba wodna zwykle rozstrzyga między podłożami hydrofobowymi a absorpcyjnymi.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Liczba wodna to parametr opisujący, ile wody podłoże maściowe potrafi związać lub wchłonąć w warunkach badania, zachowując jednorodność. Pomaga przewidzieć, czy dane podłoże nadaje się do wprowadzania składników wodnych i czy będzie działało jak podłoże hydrofobowe czy absorpcyjne.
Wiele podłoży może wyglądać podobnie (białe, miękkie, tłuste), ale różni się zdolnością pochłaniania wody. Liczba wodna jest wtedy "parametrem rozstrzygającym": wysokie wartości sugerują podłoża absorpcyjne/emulgujące, a niskie – typowe podłoża hydrofobowe.
Wazelina biała jest silnie hydrofobowa i słabo współpracuje z dodatkiem wody, natomiast maść cholesterolowa ma wyraźną zdolność wiązania wody (co odzwierciedla liczba wodna). W zadaniach testowych najpewniejszą metodą jest analiza parametru liczbowego, nie tylko wyglądu.
Zwykle nie. Parafina płynna jest cieczą oleistą, więc opis "miękka masa" pasuje raczej do podłoży półstałych (np. wazelina, maści). W pytaniach egzaminacyjnych zwracaj uwagę na stan skupienia i konsystencję, bo to szybki filtr eliminujący błędne odpowiedzi.
Ma kluczowe znaczenie przy doborze podłoża do składu leku. Jeśli recepta zawiera składniki wodne lub wymaga wprowadzenia roztworu wodnego, podłoże powinno umożliwiać związanie wody bez rozwarstwienia. Zmniejsza to ryzyko niejednorodności i pogorszenia trwałości maści.
Najczęstszy błąd to wybór "po wyglądzie" (biała masa = wazelina) i pominięcie parametru liczbowego. Drugi mechanizm to mylenie podobnych terminów, np. lanolina vs podłoża cholesterolowe. Na egzaminie warto najpierw odczytać parametr (np. liczba wodna), a dopiero potem dopasować opis.
Najskuteczniej działa nauka skojarzeniowa: łącz grupę podłoży z "zachowaniem wobec wody" (hydrofobowe vs absorpcyjne), a dopiero potem zapamiętuj typowe wartości. Pomaga też robienie własnej tabeli i krótkich fiszek: nazwa podłoża → zdolność wiązania wody → zastosowania.
Lanolina jest kojarzona z możliwością wprowadzania wody, ale w pytaniach testowych decydują konkretne parametry przypisane do danego surowca/podłoża w materiałach dydaktycznych. Jeśli w treści podano konkretną liczbę wodną, to właśnie ona powinna prowadzić do wyboru, a nie ogólne skojarzenie "lanolina chłonie wodę".
Gdy nie podano parametru liczbowego albo gdy odpowiedzi różnią się stanem skupienia (np. ciecz vs półstała masa). Wtedy cechy organoleptyczne i konsystencja mogą przesądzać. Jeśli jednak pojawia się liczba wodna, zazwyczaj jest ona kluczem identyfikacyjnym i powinna mieć pierwszeństwo.
W zależności od materiału dydaktycznego spotyka się m.in. opis typu emulsji, lepkości, konsystencji, topliwości, zachowania podczas ogrzewania oraz kompatybilności z substancjami leczniczymi. Na egzaminie warto rozumieć sens tych parametrów: mają przewidywać trwałość, jednorodność i komfort stosowania leku.
info

Około 53% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że liczba wodna opisuje zdolność podłoża maściowego do wiązania/absorpcji wody.

Materiały:

  • Podręczniki z receptury aptecznej i technologii postaci leku (rozdziały o podłożach maściowych)
  • Materiały dydaktyczne szkół policealnych dla technika farmaceutycznego (temat: surowce i podłoża)
  • Zestawienia parametrów podłoży maściowych (liczba wodna, zdolność absorpcji wody, typ emulsji)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego