Dobór układu bibliograficznego zależy od tego, jaką cechę zbioru uznajemy za najważniejszą dla użytkownika oraz jaki jest cel zestawienia (wyszukiwanie, przegląd, ekspozycja, szybka orientacja w zbiorze).
Jeżeli nowy księgozbiór składa się z różnych gatunków literackich, to układ "według gatunku literackiego" jest naturalnym kluczem porządkującym: pozwala zebrać w jednym miejscu utwory tego samego typu i ułatwia przeglądanie (np. osobno powieści, opowiadania, poezję, dramat, reportaż). Taki układ odpowiada sytuacji, gdy odbiorca najpierw wybiera formę/gatunek, a dopiero potem autora lub tytuł.
Dlaczego pozostałe propozycje są mniej trafne w tym ujęciu?
- "Układ alfabetyczny" jest bardzo przydatny, gdy użytkownik zna autora lub tytuł i chce szybko znaleźć konkretną pozycję. Nie podkreśla jednak różnic gatunkowych i nie wspiera przeglądu "po gatunkach".
- "Układ chronologiczny" ma sens, gdy kluczowe są lata wydań lub kolejność historyczna (np. rozwój literatury w czasie, bibliografia za dany okres). W treści nie ma jednak przesłanki, że czas jest najważniejszy.
- "Układ rzeczowy" grupuje według tematu/hasła przedmiotowego (np. historia, psychologia, podróże). To inny wymiar porządkowania niż gatunek; może mieszać w jednym dziale różne formy (powieść, reportaż, esej) tylko dlatego, że mają podobną tematykę.
W praktyce często stosuje się układy mieszane (np. najpierw gatunek, potem alfabetycznie autor), ale w pytaniu trzeba wybrać jedno kryterium najlepiej pasujące do wskazanej cechy zbioru, czyli różnorodności gatunków.
