KWALIFIKACJA SPL2 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 37.
"Jet lag", czyli zespół objawów związany m.in. z zaburzeniami snu, obniżeniem koncentracji i zakłóceniem apetytu, pojawiający się w trakcie podróży lotniczej w kierunku równoleżnikowym (wschód-zachód, zachód-wschód), jest skutkiem nagłej zmiany
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Jet lag wynika z rozregulowania rytmu dobowego, gdy organizm musi szybko przestawić się na inny czas lokalny po przelocie przez strefy czasowe.
Nie jest to efekt zmiany ciśnienia, wilgotności ani strefy klimatycznej, choć czynniki lotu mogą nasilać zmęczenie.

Pełne wyjaśnienie:

"Jet lag" to zespół dolegliwości pojawiających się po szybkim przemieszczeniu się na duże odległości w kierunku wschód–zachód lub zachód–wschód, gdy w krótkim czasie zmienia się czas lokalny. Organizm funkcjonuje według własnego rytmu dobowego (zegara biologicznego) i potrzebuje czasu, aby dopasować pory snu, czuwania, apetytu i koncentracji do nowej strefy czasowej. Dlatego poprawna jest odpowiedź "strefy czasowej".

Odpowiedź "ciśnienia powietrza" jest błędna, ponieważ choć w samolocie występują warunki kabinowe (np. obniżone ciśnienie w porównaniu do poziomu morza), nie tłumaczą one typowego mechanizmu jet lag. Zmiana ciśnienia może wpływać na samopoczucie lub uszy, ale nie jest główną przyczyną zaburzeń snu wynikających z przesunięcia czasu.

Odpowiedź "strefy klimatycznej" także jest nieprawidłowa: klimat (temperatura, nasłonecznienie, pora roku) może wpływać na komfort podróży, ale jet lag jest przede wszystkim efektem rozjazdu pomiędzy zegarem biologicznym a nową godziną dnia. Można mieć jet lag nawet wtedy, gdy klimat jest podobny, ale różni się czas.

Odpowiedź "wilgotności powietrza" jest błędna, bo wilgotność (często niska w kabinie) może powodować suchość śluzówek i dyskomfort, lecz nie stanowi istoty jet lag. To inny problem zdrowotny związany z długim lotem.

Wskazówka egzaminacyjna: jeżeli w treści pojawia się informacja o podróży "równoleżnikowej" i o objawach typu senność/bezsenność oraz spadek koncentracji, szukaj przyczyny w przesunięciu czasu, a nie w parametrach powietrza czy klimacie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Jet lag to zespół objawów wynikających z rozregulowania rytmu dobowego po szybkim przelocie przez kilka stref czasowych. Najczęściej pojawiają się: senność w dzień lub bezsenność w nocy, spadek koncentracji, rozdrażnienie i zaburzenia apetytu. Objawy zwykle mijają po adaptacji do czasu lokalnego.
Przy takim locie szybko zmienia się czas lokalny, a organizm nadal "działa" według poprzedniej pory dnia. Powstaje konflikt między zegarem biologicznym a nową strefą czasową, co zaburza sen, czuwanie i łaknienie. Lot na północ–południe zwykle nie zmienia czasu tak mocno, więc jet lag jest mniejszy.
Nie. Zmiana ciśnienia w kabinie może powodować dyskomfort (np. w uszach), ale jet lag dotyczy głównie przestawiania rytmu dobowego na nową godzinę dnia. Objawy jet lag mogą współwystępować ze zmęczeniem podróżą, jednak mechanizm jest inny niż wpływ warunków kabinowych.
Niska wilgotność w samolocie może wywoływać suchość oczu i gardła oraz ogólny dyskomfort, ale nie jest przyczyną jet lag. Jet lag wynika z nagłej zmiany strefy czasowej i konieczności dopasowania zegara biologicznego do nowego czasu lokalnego. To dwa różne zjawiska.
Częstym błędem jest wybór odpowiedzi związanej z lotnictwem (np. ciśnienie lub wilgotność), bo "pasuje" do samolotu. Inny błąd to mylenie jet lag ze zmianą klimatu w miejscu docelowym. W pytaniach egzaminacyjnych kluczowe jest skojarzenie jet lag z przesunięciem czasu lokalnego.
Zmęczenie po locie wynika z długiego siedzenia, hałasu, stresu i małej ilości snu. Jet lag ma typowy wzorzec: problemy ze snem "nie o tej porze", senność w ciągu dnia w nowym miejscu, kłopot z koncentracją i apetyt "rozjechany" względem czasu lokalnego. Ustępuje wraz z adaptacją do strefy.
Zwykle trudniej jest przy locie na wschód, bo wymaga on "przyspieszenia" zegara biologicznego (zasypiania wcześniej). Przy locie na zachód częściej łatwiej przesunąć sen na później. W praktyce wpływ zależy od liczby przekroczonych stref czasowych, długości snu i indywidualnej wrażliwości.
Najprościej: jak najszybciej przejść na czas lokalny (posiłki i sen według nowej godziny), zadbać o sen przed podróżą, pić wodę i ograniczyć alkohol. Pomaga też planowanie ekspozycji na światło dzienne (wspiera przestawienie rytmu dobowego). To praktyczne informacje przy obsłudze podróżnych w terminalu.
Chodzi o sytuację, gdy w kilka godzin przelotu przenosisz się do miejsca, gdzie zegar pokazuje inną porę dnia (np. o kilka godzin wcześniej lub później). Organizm nie przestawia się natychmiast, więc przez pewien czas "chce" spać i jeść według starego czasu. To właśnie powoduje typowe objawy jet lag.
Warto opanować podstawy: czym jest strefa czasowa i jak zmienia się czas lokalny przy podróży na wschód/zachód. Następnie połącz to z objawami: sen, koncentracja, apetyt. Na egzaminie szukaj w treści słów o zaburzeniach snu i podróży równoleżnikowej — to zwykle wskazuje na jet lag.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 80% zdających egzamin. średnio łatwe

Źródła:

  • Centers for Disease Control and Prevention (CDC), Travelers' Health: Jet Lag - https://wwwnc.cdc.gov/travel/page/jet-lag (dostęp: 2026-02-27)
  • NHS (UK), Jet lag - https://www.nhs.uk/conditions/jet-lag/ (dostęp: 2026-02-27)
  • Mayo Clinic, Jet lag: Symptoms and causes - https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/jet-lag/symptoms-causes/syc-20374027 (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Materiały edukacyjne linii lotniczych i lotnisk o zdrowiu w podróży (sekcje dot. jet lag)
  • Poradniki medyczne/zdrowotne dla podróżujących (jet lag i rytm dobowy)
  • Podstawy geografii: strefy czasowe i różnice czasu

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego