Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA CHM5 - CZERWIEC 2018



PYTANIE NR 17.
Jeżeli dopuszczalne stężenie pyłu zawieszonego PM10 w powietrzu wynosi 10 µg/m3, to jego dopuszczalna ilość w próbce powietrza o objętości 100 dm3 wynosi
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Stężenie 10 µg/m3 oznacza 10 mikrogramów w 1 m3.
Najpierw przelicz objętość próbki: 100 dm3 = 0,1 m3. Następnie zastosuj zależność: masa = stężenie × objętość, czyli 10 µg/m3 × 0,1 m3 = 1,0 µg.

Pełne wyjaśnienie:

Stężenie masowe podane w µg/m3 informuje, jaka masa zanieczyszczenia przypada na jednostkę objętości powietrza. Aby obliczyć dopuszczalną ilość (masę) pyłu w konkretnej próbce, należy użyć zależności:

masa = stężenie × objętość

Kluczowym krokiem jest poprawna konwersja objętości próbki. Ponieważ 1 m3 = 1000 dm3, to:

100 dm3 = 0,1 m3

Wstawiamy dane do wzoru:

10 µg/m3 × 0,1 m3 = 1,0 µg

Dlatego odpowiedź "1,0 µg" jest poprawna.

Pozostałe wartości wynikają z typowych błędów:

  • "0,1 µg" pojawia się, gdy ktoś błędnie przelicza 100 dm3 jako 0,01 m3 albo "gubi" jedno zero w konwersji.
  • "10,0 µg" to efekt pominięcia przeliczenia objętości i nieświadomego założenia, że próbka ma 1 m3.
  • "100,0 µg" zwykle wynika z potraktowania 100 dm3 jak 100 m3 (czyli całkowitego zignorowania jednostek) albo z mechanicznego mnożenia liczb z treści bez kontroli wymiarów.

W praktyce technik ochrony środowiska często wykonuje takie przeliczenia przy interpretacji wyników pomiarów: najpierw sprawdza jednostki, potem wykonuje konwersję (dm3 ↔ m3), a na końcu liczy masę jako iloczyn stężenia i objętości.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co oznacza jednostka µg/m3 w pomiarach powietrza?
µg/m3 to stężenie masowe: liczba mikrogramów substancji w 1 metrze sześciennym powietrza. Nie jest to masa całkowita próbki, tylko "ile przypada na objętość". Aby dostać masę w próbce, trzeba pomnożyć stężenie przez objętość próbki w m3.
Jak przeliczyć 100 dm3 na m3 w zadaniach z ochrony powietrza?
Pamiętaj, że 1 m3 = 1000 dm3. Dlatego 100 dm3 to 100/1000 m3, czyli 0,1 m3. Ten krok jest najczęstszym źródłem błędów w obliczeniach masy zanieczyszczeń w próbce.
Jak obliczyć masę pyłu w próbce powietrza ze znanego stężenia?
Użyj zależności masa = stężenie × objętość. Najpierw doprowadź objętość próbki do m3 (np. z dm3 lub litrów), a dopiero potem licz iloczyn. Wynik będzie w tych samych jednostkach masy co w stężeniu (np. w µg).
Dlaczego w obliczeniach PM10 trzeba uważać na jednostki objętości?
Bo stężenie jest podane na 1 m3, a próbki często mają objętość w dm3 lub w litrach. Jeśli pominiesz konwersję, wynik może być 10 razy lub 1000 razy zły. Kontrola jednostek pozwala szybko wykryć błąd rzędu wielkości.
Czy wynik 100,0 µg może być poprawny przy 10 µg/m3 i 100 dm3?
Nie, bo 100 dm3 to tylko 0,1 m3. Przy stężeniu 10 µg/m3 masa w 0,1 m3 musi być mniejsza niż 10 µg, a nie większa. Wynik 100 µg zwykle oznacza, że ktoś potraktował dm3 jak m3.
Jakie błędy najczęściej robi się w zadaniach: stężenie na masę w próbce?
Najczęściej: (1) brak przeliczenia dm3 na m3, (2) założenie, że próbka ma 1 m3, (3) mechaniczne mnożenie liczb bez jednostek, (4) gubienie zera w ułamku dziesiętnym. Pomaga zapisanie jednostek w każdym kroku.
Co to jest próbka powietrza o objętości 100 dm3 w praktyce pomiarowej?
To ilość powietrza, którą przepuszczono przez układ poboru (np. filtr) w czasie pomiaru. Objętość zależy od czasu poboru i przepływu. W sprawozdaniach laboratoryjnych objętość próbki jest kluczowa, bo na jej podstawie przelicza się masę zanieczyszczeń na stężenie.
Jak szybko sprawdzić, czy wynik obliczeń masy zanieczyszczeń ma sens?
Zrób kontrolę rzędu wielkości: jeśli objętość próbki jest mniejsza niż 1 m3, masa musi być proporcjonalnie mniejsza niż wartość stężenia w µg/m3. Dla 0,1 m3 wynik powinien być 10 razy mniejszy niż "µg na m3".
Czy w takich zadaniach trzeba znać prawdziwe normy dopuszczalnych stężeń PM10?
Nie zawsze. Jeśli treść mówi "Jeżeli dopuszczalne stężenie wynosi …", to wartość jest danymi do obliczeń. Egzamin często sprawdza rachunki i jednostki, a nie pamięciową znajomość limitów. Najważniejsze jest poprawne użycie jednostek i wzoru masa = stężenie × objętość.
Jak przygotować się do zadań obliczeniowych z monitoringu powietrza na egzamin?
Ćwicz schemat: (1) wypisz dane z jednostkami, (2) przelicz wszystko do jednostek zgodnych (np. m3), (3) zastosuj prosty wzór, (4) sprawdź sens wyniku (czy nie jest 10× lub 1000× za duży). To ogranicza błędy z konwersji.
info

Statystycznie 65% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Według specjalistów z branży: "Stężenie 10 µg/m3 oznacza 10 mikrogramów w 1 m3.Najpierw przelicz objętość próbki: 100 dm3 = 0,1 m3."

Źródła:

  • BIPM, The International System of Units (SI), 9th edition (2019), sekcje dot. jednostek pochodnych i przedrostków SI
  • ISO 80000-1:2009, Quantities and units — Part 1: General, rozdziały dot. wielkości, jednostek i zapisu jednostek

Materiały:

  • Podręczniki/opracowania z metrologii i jednostek SI (część o jednostkach pochodnych i przedrostkach)
  • Materiały dydaktyczne z monitoringu powietrza i interpretacji stężeń zanieczyszczeń
  • Zestawy zadań rachunkowych: przeliczanie jednostek i obliczanie masy zanieczyszczeń z podanego stężenia
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego