Jeśli w trakcie wykonywania robót inwestor wprowadza zmiany w odniesieniu do kosztorysu ofertowego w zakresie ilości robót, to do prawidłowego rozliczenia potrzebny jest dokument, który odzwierciedli stan po zmianach. Taką funkcję pełni kosztorys zamienny – "zastępuje" on w rozliczeniu odpowiednie fragmenty kosztorysu pierwotnego, uwzględniając nowe ilości (i wynikającą z nich wartość).
Odpowiedź "ofertowy" nie pasuje, ponieważ kosztorys ofertowy jest przygotowywany na etapie składania oferty i stanowi podstawę wyjściową, a nie dokument aktualizujący rozliczenie po wprowadzonych zmianach.
Odpowiedź "inwestorski" jest nieadekwatna, bo kosztorys inwestorski służy zamawiającemu głównie do planowania i oceny kosztów przed zleceniem robót; nie jest typowym dokumentem rozliczeniowym dla zmian wprowadzonych w trakcie realizacji.
Odpowiedź "dodatkowy" bywa mylona z zamiennym. W praktyce kosztorys dodatkowy wiąże się z robotami dodatkowymi (pojawiają się nowe pozycje/nowy zakres), natomiast przy zmianach ilości w obrębie robót ujętych pierwotnie właściwszy jest kosztorys zamienny, który koryguje rozliczenie względem pierwotnych założeń.
Na egzaminie warto zapamiętać prostą regułę: ofertowy – do oferty, inwestorski – dla inwestora do planowania, zamienny – gdy zmieniasz to, co było, dodatkowy – gdy dochodzi coś nowego.
