KWALIFIKACJA ROL2 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 4.
Jeżeli na zamieszczonym schemacie budowy układu napędowego ciągnika rolniczego numerem "1"oznaczono silnik, a numerem "4" skrzynię biegów, to wzmacniacz momentu jest oznaczony numerem
Ilustracja przedstawia schemat budowy układu napędowego ciągnika rolniczego.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wzmacniacz momentu jest elementem pośrednim układu napędowego, który znajduje się w torze przeniesienia mocy między silnikiem a skrzynią biegów (w praktyce w okolicy sprzęgła/przekładni pośredniej). Na schemacie, przy założeniu że "1" to silnik, a "4" to skrzynia biegów, właściwy numer wskazuje ten element pośredni.

Pełne wyjaśnienie:

Wzmacniacz momentu (stosowany w wielu rozwiązaniach przekładni ciągników) jest częścią układu przeniesienia napędu, której zadaniem jest krótkotrwałe zwiększenie dostępnego momentu na dalszych elementach układu lub umożliwienie zmiany przełożenia pod obciążeniem (zależnie od konstrukcji). Kluczowe w takim pytaniu jest położenie funkcjonalne: wzmacniacz momentu pracuje w torze mocy pomiędzy silnikiem a skrzynią biegów, a nie na końcu układu napędowego.

Skoro na schemacie podano, że numer "1" oznacza silnik, a numer "4" skrzynię biegów, to należy szukać elementu, który występuje w typowym ciągu kinematycznym przed skrzynią biegów (a po stronie silnika). Dlatego poprawna jest odpowiedź "3", odpowiadająca wzmacniaczowi momentu umieszczonemu jako element pośredni między tymi podzespołami.

Pozostałe numery są niepoprawne, ponieważ wskazują elementy, które w typowym układzie:

  • albo znajdują się dalej za skrzynią biegów (w kierunku mostu/wałów/zwolnic), więc nie pełnią roli wzmacniacza momentu w torze przed skrzynią,
  • albo odpowiadają innym podzespołom (np. sprzęgłu, wałom pośrednim, przekładniom końcowym), które mogą występować blisko skrzyni, lecz mają inną funkcję niż wzmacnianie momentu w rozumieniu tej konstrukcji.

Wskazówka egzaminacyjna: przy pytaniach "numer na schemacie" najpierw ustal kierunek przepływu mocy (od silnika do kół), potem zidentyfikuj elementy po funkcji i miejscu w szeregu, a dopiero na końcu przypisz numer.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wzmacniacz momentu to element układu przeniesienia napędu, który pracuje w torze mocy między silnikiem a dalszymi przekładniami i pozwala uzyskać korzystniejsze warunki pracy pod obciążeniem. W zależności od konstrukcji może umożliwiać zmianę przełożenia bez przerywania uciągu lub chwilowe "wzmocnienie" momentu.
Najczęściej jest umieszczony po stronie silnika, przed skrzynią biegów, jako element pośredni w ciągu przeniesienia napędu. Dlatego na schematach blokowych zwykle leży "pomiędzy" silnikiem a skrzynią, a nie przy moście napędowym czy kołach.
To punkty odniesienia, które pomagają wyznaczyć kierunek przepływu mocy i uporządkować elementy w kolejności. Gdy wiesz, gdzie jest silnik i skrzynia biegów, łatwiej rozpoznać, które podzespoły są "przed skrzynią", a które "za skrzynią", i uniknąć pomylenia funkcji elementów.
Najpierw odczytaj kolejność: silnik → elementy pośrednie → skrzynia biegów → dalsze przekładnie. Wzmacniacz momentu będzie oznaczony jako część pośrednia przed skrzynią, często obok sprzęgła lub przekładni pośredniej. Kluczowe jest jego położenie w torze mocy.
Uczniowie często mylą go ze sprzęgłem, reduktorem, półbiegiem lub inną przekładnią pośrednią, bo wszystkie występują blisko skrzyni biegów. Różnica polega na funkcji: sprzęgło rozłącza napęd, reduktor zmienia zakres przełożeń, a wzmacniacz momentu dotyczy pracy pod obciążeniem w torze mocy.
Nie, to różne rozwiązania. Reduktor służy do zmiany zakresu przełożeń (np. polowe/szosowe), a wzmacniacz momentu jest elementem pracującym w torze mocy w celu poprawy pracy pod obciążeniem (zależnie od konstrukcji może umożliwiać zmianę przełożenia bez pełnego przerywania napędu).
Zwykle podczas pracy, gdy rośnie obciążenie (np. w orce, podczas uciągu, na podjeździe) i potrzebne jest utrzymanie siły pociągowej lub płynności pracy bez gwałtownego spadku prędkości. W praktyce pomaga dobrać warunki pracy bez częstego "ręcznego" redukowania biegu.
Typowe sygnały to pogorszenie przenoszenia mocy pod obciążeniem, opóźniona reakcja na załączenie, nietypowe odgłosy w obszarze przekładni pośredniej lub zmiana zachowania ciągnika przy przełączaniu funkcji. Dokładna diagnostyka zależy od konstrukcji i wymaga odniesienia do instrukcji serwisowej.
Najczęstsze błędy to zgadywanie numeru "pomiędzy" bez rozpoznania symboli, brak ustalenia kierunku przepływu mocy oraz mylenie elementów o podobnej lokalizacji (sprzęgło/reduktor/wzmacniacz). Pomaga zasada: najpierw funkcja i kolejność w układzie, dopiero potem numer.
Ćwicz na różnych schematach blokowych: zaznaczaj ciąg od silnika do kół i nazywaj elementy po kolei. Ucz się rozróżniać funkcje: rozłączanie napędu, zmiana przełożenia, przeniesienie na oś, przekładnie końcowe. Krótkie powtórki z rysunkami są skuteczniejsze niż sama teoria.
info

Około 34% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. bardzo trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że wzmacniacz momentu jest elementem pośrednim układu napędowego, który znajduje się w torze przeniesienia mocy między silnikiem a skrzynią biegów (w praktyce w okolicy sprzęgła/przekładni pośredniej).

Źródła:

  • Wikipedia (PL), "Skrzynia biegów" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Skrzynia_bieg%C3%B3w (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (EN), "Torque amplifier" — https://en.wikipedia.org/wiki/Torque_amplifier (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL), "Układ napędowy" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Uk%C5%82ad_nap%C4%99dowy (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty do kwalifikacji ROL.2 dotyczące budowy i eksploatacji ciągników
  • Instrukcje obsługi ciągników (rozdziały o przeniesieniu napędu i przekładniach)
  • Materiały dydaktyczne o przekładniach i elementach pośrednich (sprzęgła, reduktory, półbiegi)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego