KWALIFIKACJA HGT7 - STYCZEŃ 2021

PYTANIE NR 9.
Jeżeli odległość w linii prostej między Sydney i Melbourne w Australii zmierzona na mapie, sporządzonej w skali 1:20 000 000, wynosi 3,5 cm, to w rzeczywistości miasta te oddalone są od siebie
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Skala 1:20 000 000 oznacza, że 1 cm na mapie = 20 000 000 cm w terenie. To jest 200 km (bo 100 000 cm = 1 km). Zatem dla 3,5 cm: 3,5 × 200 km = 700 km. Dlatego poprawna jest odpowiedź "o 700 km".

Pełne wyjaśnienie:

W skali mapy zapis 1:20 000 000 oznacza proporcję: 1 jednostka na mapie odpowiada 20 000 000 tych samych jednostek w rzeczywistości. Najwygodniej liczyć w centymetrach, bo pomiar na mapie podano w cm.

Krok 1: przeliczenie 1 cm z mapy na teren
1 cm na mapie = 20 000 000 cm w terenie.

Krok 2: zamiana centymetrów na kilometry
Wiemy, że 1 km = 1000 m, a 1 m = 100 cm, więc 1 km = 100 000 cm.
Zatem 20 000 000 cm ÷ 100 000 = 200 km.

Krok 3: obliczenie odległości dla 3,5 cm
Jeśli 1 cm = 200 km, to 3,5 cm = 3,5 × 200 km = 700 km.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "o 350 km" zwykle wynika z pomyłki o czynnik 2 (np. potraktowania 1 cm jako 100 km).
  • "o 525 km" może wynikać z błędu w mnożeniu (3,5 × 150) albo z niepoprawnie policzonego przelicznika dla 1 cm.
  • "o 175 km" często jest skutkiem zaniżenia przelicznika czterokrotnie (np. przyjęcia 1 cm = 50 km), co bywa efektem złej zamiany jednostek.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw zawsze policz, ile kilometrów odpowiada 1 cm w danej skali, dopiero potem mnoż przez odczyt z mapy. To ogranicza błędy rachunkowe i w jednostkach.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Skala 1:20 000 000 oznacza, że 1 jednostka na mapie (np. 1 cm) odpowiada 20 000 000 tych samych jednostek w terenie (20 000 000 cm). To proporcja mapy do rzeczywistości, używana do obliczania odległości.
Najpierw policz, ile wynosi 1 cm w terenie dla danej skali, a potem pomnóż przez 3,5. Dla 1:20 000 000 jest to 20 000 000 cm, czyli 200 km. Następnie 3,5 × 200 km = 700 km.
Skala 1:n jest bezjednostkowa, ale działa na tych samych jednostkach. Gdy mierzysz w cm, wynik w terenie też dostajesz w cm. Żeby podać odpowiedź w km (typowo w turystyce), musisz zamienić cm na km: 1 km = 100 000 cm.
Typowe pomyłki to: zgubienie zer w liczbie 20 000 000, błędna zamiana jednostek (np. przyjęcie 1 km = 10 000 cm zamiast 100 000 cm) oraz brak sprawdzenia rzędu wielkości. Warto zawsze wyliczyć najpierw przelicznik dla 1 cm.
Skorzystaj z faktu, że 1 km = 100 000 cm. Dzielisz więc 20 000 000 przez 100 000. Otrzymujesz 200 km. To szybki, pewny sposób, który minimalizuje ryzyko błędu w jednostkach.
Tak, gdy w treści jest "w linii prostej", chodzi o odległość geometryczną między punktami (tzw. odległość wprost). Nie jest to dystans drogowy ani czas przejazdu. W planowaniu imprez turystycznych trzeba potem odróżnić ją od realnej trasy.
Oceń rząd wielkości: skala 1:20 000 000 jest "małoskalowa", więc 1 cm odpowiada dużej odległości (setki km). Jeśli dla 3,5 cm wyjdzie kilkadziesiąt km, to znak, że prawdopodobnie źle przeliczono jednostki lub zera.
Służą do planowania programów wycieczek: doboru etapów, szacowania czasu przejazdu, oceny wykonalności trasy i kosztów transportu. Poprawne przeliczenia pomagają uniknąć zbyt długich przejazdów w jednym dniu i lepiej układać harmonogram imprezy.
Gdy skala jest "duża" (np. 1:5 000, 1:10 000) i odległości dotyczą miasta, obiektów lub krótkich odcinków, wygodniej używać metrów. Przy bardzo małych skalach (kontynenty, państwa) standardem są kilometry.
1) Odczytaj skalę 1:n. 2) Ustal, ile w terenie daje 1 cm: n cm. 3) Zamień n cm na km, dzieląc przez 100 000. 4) Pomnóż przez odczyt z mapy. 5) Sprawdź sens wyniku (czy nie jest za mały/za duży).
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 62% zdających egzamin. średnie

Według specjalistów z branży: "Skala 1:20 000 000 oznacza, że 1 cm na mapie = 20 000 000 cm w terenie."

Źródła:

  • Wikipedia (PL), "Skala mapy" – opis pojęcia skali i interpretacji 1:n, https://pl.wikipedia.org/wiki/Skala_mapy (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL), "Centymetr" – przeliczenia jednostek długości w układzie SI, https://pl.wikipedia.org/wiki/Centymetr (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL), "Kilometr" – relacje km–m–cm, https://pl.wikipedia.org/wiki/Kilometr (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręcznik/geografia: dział "Skala mapy i obliczanie odległości"
  • Zadania maturalne/egzaminacyjne z obliczeń w skali mapy
  • Ćwiczenia z przeliczania jednostek długości (cm–m–km)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego