KWALIFIKACJA TKO6 - STYCZEŃ 2022

PYTANIE NR 39.
Jeżeli podczas przejazdu pociągu dyżurny ruchu lub dróżnik zgłosi maszyniście zablokowany zestaw kołowy, którego objawem są wydobywające się iskry, to wówczas maszynista powinien
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Iskrzenie przy podejrzeniu zablokowanego zestawu kołowego oznacza tarcie i możliwość szybkiego uszkodzenia koła, hamulca oraz elementów toru.
Dlatego właściwe jest zatrzymanie składu, wykonanie oględzin i odhamowanie, a następnie dojazd w sposób kontrolowany do najbliższej stacji w celu dalszych czynności.

Pełne wyjaśnienie:

Zgłoszenie "zablokowanego zestawu kołowego" z objawem w postaci iskier to sygnał poważnej nieprawidłowości w układzie biegowym lub hamulcowym. W praktyce oznacza to, że koło może przestać toczyć się prawidłowo i zamiast toczenia występuje poślizg/ślizg (tarcie), co generuje iskrzenie oraz gwałtowne nagrzewanie.

Postępowanie polegające na zatrzymaniu pociągu w celu przeprowadzenia oględzin jest uzasadnione bezpieczeństwem: trzeba potwierdzić stan zestawu kołowego, ocenić ryzyko dalszej jazdy i wykluczyć sytuacje, w których kontynuowanie ruchu mogłoby doprowadzić do eskalacji zagrożenia (np. dalszych uszkodzeń mechanicznych, pogorszenia biegu, wzrostu ryzyka wykolejenia).

Następnie odhamowanie ma na celu przerwanie niekorzystnego zjawiska związanego z długotrwałym hamowaniem lub zacięciem elementów hamulca, jeśli to ono było przyczyną blokady. Dopiero po wykonaniu tych czynności racjonalna jest decyzja o dojeździe do najbliższej stacji, czyli miejsca, gdzie możliwe jest podjęcie dalszych działań organizacyjno-technicznych (np. oględziny przez uprawnione osoby, zabezpieczenie składu, ewentualne wyłączenie pojazdu).

Odpowiedź "kontynuować jazdę do stacji docelowej ze zmniejszoną prędkością bez zatrzymywania składu" jest błędna, bo pomija etap rozpoznania i ograniczenia skutków uszkodzenia. Sama redukcja prędkości nie usuwa przyczyny i może nie zatrzymać procesu niszczenia powierzchni tocznej koła.

Odpowiedź "uruchomić system diagnostyki w lokomotywie i kontynuować jazdę" jest niewystarczająca: diagnostyka może wspierać ocenę, ale nie zastępuje podstawowego działania bezpieczeństwa, jakim jest zatrzymanie i weryfikacja w warunkach postoju.

Odpowiedź "zawiadomić o fakcie Służbę Ochrony Kolei i kontynuować jazdę" myli charakter zdarzenia: SOK dotyczy głównie ochrony i bezpieczeństwa publicznego, a tutaj kluczowe jest natychmiastowe postępowanie techniczno-ruchowe maszynisty i ograniczenie ryzyka eksploatacyjnego.

Na egzaminie warto zapamiętać zasadę: gdy objawy wskazują na uszkodzenie elementów tocznych lub hamulcowych (iskry, dym, podejrzenie blokady), priorytetem jest zatrzymanie, oględziny, odhamowanie i dopiero potem bezpieczne przemieszczenie do miejsca, gdzie można zdarzenie właściwie obsłużyć.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zablokowany zestaw kołowy to sytuacja, w której koło nie toczy się swobodnie, tylko ślizga po szynie. Może to wynikać m.in. z problemów hamulcowych lub uszkodzeń mechanicznych. Skutkiem bywa szybkie nagrzewanie i uszkadzanie powierzchni koła oraz elementów infrastruktury.
Iskrzenie zwykle oznacza intensywne tarcie (np. ślizg koła albo ocieranie elementów). To może prowadzić do przegrzania, degradacji materiału koła i hamulca oraz powstania uszkodzeń, które pogarszają bieg pociągu. W skrajnych przypadkach zwiększa to ryzyko poważnej awarii.
Najważniejsze jest przerwanie jazdy i przejście do działań zabezpieczających: zatrzymanie pociągu oraz oględziny w celu oceny, czy występuje realna blokada i jakie są jej skutki. Dopiero potem podejmuje się decyzję o dalszym sposobie jazdy i o miejscu, do którego można bezpiecznie dojechać.
Zmniejszenie prędkości nie usuwa przyczyny iskrzenia i blokady. Jeśli koło nadal ślizga się po szynie, uszkodzenia mogą postępować, a objawy mogą się nasilać. Zatrzymanie umożliwia realną ocenę stanu technicznego i ograniczenie dalszego niszczenia elementów pojazdu oraz toru.
Odhamowanie może przerwać zjawisko związane z długotrwałym lub nieprawidłowym działaniem hamulca, które mogło doprowadzić do zablokowania koła. Jest to element czynności zmierzających do ograniczenia skutków awarii. Nie zastępuje jednak oględzin i oceny ryzyka przed kontynuacją jazdy.
Diagnostyka może wspomagać maszynistę informacją, ale nie zawsze wykryje wszystkie uszkodzenia mechaniczne ani nie oceni stanu powierzchni tocznej koła. Oględziny są potrzebne, by potwierdzić objawy i podjąć bezpieczną decyzję o dalszej jeździe. W praktyce łączy się obserwację, oględziny i dostępne wskazania.
Gdy występuje podejrzenie uszkodzenia zagrażającego bezpieczeństwu, celem jest jak najszybsze dotarcie do miejsca, gdzie można przeprowadzić dalszą kontrolę i organizację ruchu (np. stacja), a nie realizacja planu przewozu "za wszelką cenę". Najbliższa stacja ogranicza czas trwania ryzyka w ruchu.
Ślizg powoduje miejscowe przegrzewanie i ścieranie, co może prowadzić do powstania płaskich miejsc na kole oraz innych uszkodzeń powierzchni tocznej. To pogarsza komfort i bezpieczeństwo jazdy, może zwiększać drgania i obciążenia dynamiczne. Zwykle wymaga to późniejszej kontroli i działań utrzymaniowych.
Służba Ochrony Kolei zajmuje się głównie ochroną i bezpieczeństwem publicznym. W przypadku podejrzenia usterki technicznej podczas jazdy priorytetem jest działanie maszynisty związane z bezpieczeństwem ruchu i stanem technicznym pojazdu. Zawiadomienia innych służb mogą być wtórne wobec konieczności zatrzymania i oceny.
Ucz się schematów decyzyjnych: rozpoznanie objawu → zabezpieczenie (zatrzymanie) → ocena (oględziny) → ograniczenie skutków (np. odhamowanie) → dojazd do miejsca obsługi. Pomaga też przerabianie scenariuszy z testów i łączenie objawów (iskry, dym, hałas) z możliwymi przyczynami w układzie biegowym i hamulcowym.
info

Około 47% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Materiały:

  • Materiały szkoleniowe przewoźnika/zarządcy infrastruktury dotyczące postępowania w sytuacjach awaryjnych
  • Podręczniki z zakresu eksploatacji pojazdów szynowych (układ biegowy i hamulcowy)
  • Instrukcje stanowiskowe i procedury bezpieczeństwa dla maszynistów (wewnętrzne dokumenty zakładowe)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego