Podopieczny ma prawo wyrazić zgodę na świadczenia zdrowotne albo odmówić takiej zgody. W praktyce oznacza to, że nawet jeśli lek jest zalecony przez lekarza, osoba objęta opieką może nie chcieć go przyjąć, a opiekunka środowiskowa powinna działać z poszanowaniem autonomii i godności.
Poprawne jest postępowanie: "poinformować lekarza prowadzącego o trudnościach w przyjmowaniu leków", ponieważ opiekunka środowiskowa nie podejmuje decyzji terapeutycznych i nie ma uprawnień do wymuszania farmakoterapii. Lekarz, znając sytuację, może zmienić postać leku, dawkowanie, porę przyjmowania lub zaplanować dodatkową konsultację.
Dlaczego pozostałe propozycje są niewłaściwe?
- "przynieść mu lek i zostawić go, aby sam podjął decyzję" – bierne pozostawienie leku bez dalszych działań nie rozwiązuje problemu i może obniżać bezpieczeństwo (ryzyko pomyłek, nieregularnego dawkowania). W opiece ważna jest obserwacja, rozmowa i zgłaszanie trudności osobom uprawnionym.
- "zaakceptować jego wolę i odstąpić od podawania leku" – samo "odstąpienie" bez powiadomienia lekarza lub rodziny naraża podopiecznego na pogorszenie stanu zdrowia i nie zapewnia ciągłości opieki. Odmowę należy odnotować i przekazać do zespołu/lekarza.
- "podać mu lek za wszelką cenę, nawet używając do tego siły" – przymus jest sprzeczny z prawami pacjenta i zasadami etycznymi oraz może prowadzić do szkody (uraz, zachłyśnięcie, konflikt, odpowiedzialność prawna). "Pomoc" w przyjęciu leku nie jest tym samym co "wymuszenie".
W praktyce warto: spokojnie porozmawiać, ustalić przyczynę niechęci (ból przy połykaniu, lęk przed skutkami ubocznymi), zanotować zdarzenie i niezwłocznie skontaktować się z lekarzem (lub zgodnie z procedurą także z rodziną/opiekunem prawnym). Takie działanie jest bezpieczne i zgodne z kompetencjami opiekunki środowiskowej.
