KWALIFIKACJA ELE10 - STYCZEŃ 2021

PYTANIE NR 9.
Jeżeli prędkość wiatru wzrosła dwukrotnie, to turbina wiatrowa może wytworzyć
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dostępna moc wiatru rośnie w przybliżeniu z trzecią potęgą prędkości (P ∝ v3).
Gdy prędkość wiatru wzrasta dwukrotnie, to 23 = 8, więc turbina (przy podobnych warunkach i bez ograniczeń regulacyjnych) może uzyskać około ośmiokrotnie większy uzysk w tym samym czasie.

Pełne wyjaśnienie:

Zależność, na której opiera się to pytanie, wynika z fizyki strugi powietrza. Energia kinetyczna poruszającego się powietrza zależy od kwadratu prędkości, a dodatkowo ilość powietrza przepływającego przez powierzchnię wirnika w jednostce czasu jest proporcjonalna do prędkości. W efekcie moc dostępna w wietrze (a więc tempo pozyskiwania energii) skaluje się jak P ∝ v3.

Jeśli prędkość wiatru wzrośnie dwukrotnie, to stosunek mocy (a przy stałym czasie także energii) wynosi: 23 = 8. Dlatego odpowiedź "osiem razy więcej energii" jest zgodna z typowym przybliżeniem używanym w energetyce wiatrowej.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "Dwa razy więcej energii" odpowiada myśleniu liniowemu (∝ v), które nie opisuje mocy strugi wiatru.
  • "Cztery razy więcej energii" odpowiada zależności kwadratowej (∝ v2), typowej np. dla samej energii kinetycznej jednostkowej masy, ale pomija fakt, że przy większej prędkości przez wirnik przepływa też więcej masy w czasie.
  • "Szesnaście razy więcej energii" oznaczałoby zależność ∝ v4, która nie jest właściwym modelem dla mocy wiatru.

W praktyce rzeczywista produkcja turbiny może odbiegać od idealnego 8×, bo wpływają na nią m.in. ograniczenia mocy znamionowej, regulacja łopat (pitch), prędkość znamionowa, turbulencje i gęstość powietrza. Jednak jako zasada egzaminacyjna zależność sześcienna jest kluczowa.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Bo składają się na to dwa efekty: (1) energia kinetyczna poruszającego się powietrza zależy od v2, a (2) w jednostce czasu przez wirnik przepływa masa powietrza proporcjonalna do v. Razem daje to zależność mocy strugi: P ∝ v3.
W sensie modelowym chodzi o wzrost mocy (tempa wytwarzania energii). Jeśli czas pracy jest taki sam, to energia E = P·t też wzrośnie w tym samym stosunku. W praktyce ograniczenia mocy znamionowej mogą zmniejszyć ten efekt.
Nie zawsze. Zależność 8× dotyczy zakresu, w którym turbina nie jest ograniczona regulacją ani mocą znamionową. Powyżej prędkości znamionowej sterowanie (pitch/stall) stabilizuje moc, więc energia nie rośnie już jak v3.
Moc (W, kW, MW) mówi, jak szybko turbina wytwarza energię. Energia (Wh, kWh, MWh) uwzględnia czas: E = P·t. Gdy porównujesz energię, zawsze sprawdź, czy czas jest taki sam, bo inaczej porównanie może być mylące.
Najważniejsze to: gęstość powietrza, pole powierzchni omiatanej przez wirnik (średnica rotora), sprawność aerodynamiczna oraz sprawność generatora i układów przekształtnikowych. Wpływ ma też turbulencja, kierunek wiatru i zabrudzenie łopat.
Bo wiele osób pamięta, że energia kinetyczna zależy od v2 i błędnie przenosi to wprost na produkcję turbiny. To pomija fakt, że przy większej prędkości wiatru przez wirnik w tej samej sekundzie przechodzi większa masa powietrza.
Zwykle po przekroczeniu tzw. prędkości rozruchu (cut-in). Poniżej niej wirnik może się obracać, ale generator nie oddaje użytecznej mocy do sieci. Dokładna wartość zależy od modelu turbiny i ustawień sterowania.
Przy zbyt dużych prędkościach wiatru (cut-out), gdy obciążenia mechaniczne rosną i pojawia się ryzyko uszkodzeń. Wtedy układ sterowania zatrzymuje turbinę lub ogranicza pracę. To kolejny powód, że proste skalowanie v3 ma ograniczony zakres.
Granica Betza mówi, że nie da się odebrać 100% energii z wiatru – istnieje teoretyczny limit sprawności aerodynamicznej. W pytaniach o zależność od prędkości najczęściej zakłada się, że sprawność jest stała, a kluczowa jest potęga v3.
Najczęściej: wybór zależności liniowej (2×) bez analizy, mylenie mocy z energią bez czasu, ignorowanie potęg (v2 vs v3), oraz nieuwzględnianie ograniczeń turbiny (moc znamionowa). Pomaga zapamiętać: "wiatr daje kostkę".
info

Statystycznie 47% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Źródła:

  • NREL (National Renewable Energy Laboratory), "Wind Energy Basics" – zależność mocy wiatru od prędkości (power proportional to the cube of wind speed), https://www.nrel.gov/research/wind.html - dostęp 2026-02-27
  • U.S. Department of Energy, "How Do Wind Turbines Work?" – opis czynników wpływających na moc i zależność od prędkości wiatru, https://www.energy.gov/eere/wind/how-do-wind-turbines-work - dostęp 2026-02-27
  • Wikipedia, hasło "Wind power" – równanie mocy wiatru P = 1/2·ρ·A·v^3, https://en.wikipedia.org/wiki/Wind_power - dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Podstawy fizyki przepływów i energii kinetycznej strugi
  • Materiały dydaktyczne o energetyce wiatrowej (charakterystyki mocy turbiny, krzywa mocy)
  • Wprowadzenie do terminologii: moc, energia, praca, sprawność

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego