KWALIFIKACJA GIW2 - STYCZEŃ 2025

PYTANIE NR 40.
Jeżeli pył kopalniany zalegający w strefie zabezpieczającej jest suchy – lotny, zawartość części niepalnych w tym pyle, w polach metanowych wynosi nie mniej niż
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W polach metanowych wymagania dla pyłu suchego i lotnego są zaostrzone, bo łatwiej tworzy on mieszaninę wybuchową i może przenosić wybuch wzdłuż wyrobiska. Dlatego w strefie zabezpieczającej przyjmuje się wysoki minimalny udział części niepalnych, czyli 80%, aby skutecznie tłumić i hamować rozwój wybuchu pyłu.

Pełne wyjaśnienie:

W pytaniu kluczowe są trzy elementy: strefa zabezpieczająca, pył suchy – lotny oraz fakt, że chodzi o pola metanowe. Suchy i lotny pył łatwo unosi się, miesza z powietrzem i może tworzyć warunki sprzyjające wybuchowi oraz szybkiemu przenoszeniu fali wybuchu w wyrobiskach. W rejonach metanowych ryzyko jest większe, bo metan może zainicjować zapłon, a pył węglowy może podtrzymać i "przenieść" wybuch na dalsze odcinki.

Właśnie dlatego w praktyce profilaktyki przeciwwybuchowej stosuje się wymagania dotyczące minimalnej zawartości części niepalnych (inertnych) w pyle zalegającym w strefie zabezpieczającej. Wysoki udział części niepalnych działa jak "rozcieńczalnik" materiału palnego: ogranicza ilość energii wydzielanej w reakcji spalania, obniża temperaturę i utrudnia podtrzymanie płomienia. Dla pyłu suchego i lotnego w polach metanowych minimalna wartość wynosi 80%, co odpowiada najwyższemu poziomowi zabezpieczenia w tej sytuacji.

Pozostałe wartości są zbyt niskie jak na warunki metanowe i pył o wysokiej lotności:

  • 40% i 20% nie zapewniają odpowiedniego "zobojętnienia" pyłu – materiał palny nadal dominuje.
  • 60% bywa mylące, bo brzmi jak "wysoka" wartość, ale dla najbardziej niekorzystnej kombinacji (metan + pył suchy, lotny) nie daje wymaganego marginesu bezpieczeństwa.

Na egzaminie warto zapamiętać regułę: im większe zagrożenie (metan, suchy/lotny pył), tym wyższy wymagany udział części niepalnych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Części niepalne to składniki pyłu, które nie ulegają spalaniu (inertne), np. materiał mineralny. Ich wysoki udział "rozcieńcza" frakcję palną pyłu węglowego, zmniejsza wydzielanie ciepła i utrudnia rozwój płomienia, co ogranicza możliwość wybuchu lub jego propagację.
W polach metanowych metan może łatwiej zainicjować zapłon, a pył węglowy może podtrzymać i przenieść wybuch wzdłuż wyrobiska. Wyższy udział części niepalnych zwiększa "tłumienie" reakcji spalania, dlatego przyjmuje się bardziej rygorystyczne progi bezpieczeństwa.
"Suchy" oznacza małą wilgotność, a "lotny" – łatwo unoszący się i rozpraszający w powietrzu. Taki pył łatwiej tworzy chmurę pyłową i mieszaninę zdolną do wybuchu oraz sprzyja szybkiemu rozprzestrzenianiu się płomienia, więc wymaga ostrzejszych zabezpieczeń.
Strefa zabezpieczająca to odcinek wyrobiska, w którym utrzymuje się warunki ograniczające możliwość rozwoju i przenoszenia wybuchu pyłu. W praktyce wiąże się to z kontrolą zapylenia oraz zapewnieniem odpowiedniego udziału części niepalnych w zalegającym pyle.
Dla pyłu kopalnianego suchego i lotnego zalegającego w strefie zabezpieczającej w polach metanowych przyjmuje się minimalną zawartość części niepalnych równą 80%. To wartość graniczna stosowana w celu skutecznego ograniczenia ryzyka wybuchu i propagacji płomienia.
Najczęściej myli się progi dla różnych warunków (metanowe vs niemetanowe) albo dla różnych rodzajów pyłu (suchy/lotny vs mniej lotny). Częsty jest też wybór "średniej" wartości (np. 60%) bez przypomnienia sobie, że dla największego zagrożenia wymagany jest najwyższy próg.
Częściowo można wnioskować, że w polach metanowych i przy pyle lotnym wymagania będą wysokie, ale bez znajomości konkretnej wartości łatwo pomylić 60% z 80%. Na egzaminie trzeba znać liczby progowe, bo "logika" pomaga tylko określić kierunek (wyżej/niżej), nie dokładny próg.
W praktyce wykonuje się pobór prób pyłu z wyrobiska i ocenę laboratoryjną/technologiczną, aby określić udział części palnych i niepalnych. Wyniki porównuje się z wymaganiami dla danego rejonu i rodzaju zagrożenia, a w razie potrzeby stosuje się działania inertyzujące.
Najbardziej rygorystyczne podejście stosuje się tam, gdzie nakładają się czynniki zwiększające ryzyko: obecność metanu oraz pył łatwo unoszący się (suchy i lotny). W takiej sytuacji dąży się do maksymalnego ograniczenia zdolności pyłu do wybuchu poprzez wysoki udział części niepalnych.
Najlepiej uczyć się z tabel/progów używanych na zajęciach i w instrukcjach zakładowych, a potem rozwiązywać krótkie testy z wartościami granicznymi. Dobrze działa łączenie progu z warunkiem: "metan + pył suchy/lotny = najwyższy próg", aby szybciej odtwarzać właściwą liczbę.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 43% zdających egzamin. trudne

Eksperci podkreślają: "W polach metanowych wymagania dla pyłu suchego i lotnego są zaostrzone, bo łatwiej tworzy on mieszaninę wybuchową i może przenosić wybuch wzdłuż wyrobiska."

Materiały:

  • Instrukcje zakładowe i procedury dotyczące profilaktyki przeciwwybuchowej metanu i pyłu
  • Podręczniki z zakresu wentylacji kopalń i zwalczania zagrożeń wybuchowych
  • Materiały szkoleniowe BHP dla górników eksploatacji podziemnej (zestawy pytań i tabele progów)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026

Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego