KWALIFIKACJA EKA1 - CZERWIEC 2012

PYTANIE NR 21.
Jeżeli ustanowienie fundacji nie następuje w testamencie, oświadczenie woli o ustanowieniu fundacji powinno być złożone w formie
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Ustanowienie fundacji poza testamentem wymaga zachowania formy szczególnej.
W takim przypadku oświadczenie woli fundatora powinno być złożone w formie aktu notarialnego, a nie jedynie pisemnie (także z poświadczonym podpisem) ani ustnie. Zapewnia to prawidłową ważność czynności i pewność obrotu prawnego.

Pełne wyjaśnienie:

W pytaniu rozróżniono dwa sposoby ustanowienia fundacji: w testamencie oraz poza testamentem. Gdy fundacja nie jest ustanawiana w testamencie, oświadczenie woli o jej ustanowieniu musi mieć formę szczególną, którą jest akt notarialny. Taka forma zapewnia urzędowe stwierdzenie treści oświadczenia, tożsamości składającego oraz daty i miejsca dokonania czynności, co ma znaczenie dowodowe i gwarancyjne.

Odpowiedź "aktu notarialnego" jest właściwa, ponieważ wskazuje formę, w której notariusz sporządza dokument obejmujący oświadczenie woli. W praktyce obsługi klienta w administracji (np. przy udzielaniu informacji o zakładaniu fundacji i kompletowaniu dokumentów do dalszych procedur rejestrowych) jest to kluczowe: klient, który złoży oświadczenie w niewłaściwej formie, może nie osiągnąć skutku prawnego.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "pisemnej z podpisami urzędowo poświadczonymi" myli się często z aktem notarialnym. Poświadczenie podpisu potwierdza co do zasady autentyczność podpisu, ale nie zastępuje sporządzenia aktu notarialnego obejmującego całą czynność.
  • "ustnej" jest zbyt słabe formalnie dla czynności, która wymaga formy szczególnej; oświadczenie ustne nie daje wymaganej pewności i zwykle nie wywoła zamierzonego skutku prawnego.
  • "pisemnej pod rygorem nieważności" wskazuje inną formę szczególną, ale nie tę właściwą dla ustanowienia fundacji poza testamentem. Sam dokument pisemny (nawet przy rygorze nieważności) nie jest tym samym co akt notarialny.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniach pojawia się rozróżnienie "w testamencie" vs "poza testamentem", warto automatycznie sprawdzić, czy ustawodawca nie wymaga formy notarialnej dla czynności dokonywanych między żyjącymi. Na egzaminie często testuje się właśnie różnice między: zwykłą formą pisemną, pisemną z poświadczeniem podpisu i aktem notarialnym.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Forma aktu notarialnego oznacza, że dokument sporządza notariusz jako akt notarialny, a nie zwykłe pismo. Notariusz identyfikuje osoby, czuwa nad prawidłową treścią i nadaje dokumentowi szczególną moc dowodową. To istotne przy czynnościach, dla których prawo wymaga formy szczególnej.
Wymóg aktu notarialnego ma zapewnić pewność obrotu: jasną treść oświadczenia woli, potwierdzoną tożsamość składającego oraz bezsporną datę dokonania czynności. Ogranicza to ryzyko sporów i ułatwia dalsze procedury (np. kompletowanie dokumentów do rejestracji).
Akt notarialny to dokument, w którym notariusz spisuje treść czynności prawnej (np. oświadczenia woli) i nadaje jej formę notarialną. Poświadczenie podpisu polega głównie na potwierdzeniu, że podpis złożyła dana osoba, ale nie zastępuje aktu obejmującego całą czynność.
Jeśli dana czynność wymaga formy aktu notarialnego, złożenie oświadczenia jedynie w formie pisemnej może nie wywołać skutków prawnych, które fundator zakładał. W praktyce oznacza to konieczność ponowienia czynności w prawidłowej formie i ryzyko opóźnień w dalszych etapach.
Fundacja może być ustanowiona w testamencie, gdy fundator chce, aby oświadczenie woli wywołało skutki po jego śmierci. Wtedy czynność jest powiązana z formą testamentu. Gdy ustanowienie nie następuje w testamencie, stosuje się wymogi dotyczące czynności dokonywanych za życia.
Co do zasady potrzebne są dokumenty potwierdzające wolę ustanowienia, dane fundatora/fundacji oraz postanowienia organizacyjne (często w statucie). W praktyce urzędowej kluczowe jest, by dokument ustanowienia miał właściwą formę (np. akt notarialny), bo błędna forma blokuje dalsze kroki.
Oświadczenie ustne jest co do zasady dopuszczalne tylko tam, gdzie prawo nie wymaga formy szczególnej. W przypadku czynności, dla których przewidziano formę aktu notarialnego, wypowiedź ustna nie spełnia wymogów i zwykle nie zapewnia ważności oraz skuteczności ustanowienia.
Najczęstsze błędy to mylenie: zwykłej formy pisemnej, pisemnej z notarialnym poświadczeniem podpisu oraz aktu notarialnego. Zdający wybierają "poświadczenie podpisu", bo brzmi urzędowo, albo ignorują warunek w pytaniu (np. "poza testamentem"). Pomaga uważne czytanie i kojarzenie formy z konsekwencją nieważności.
Urzędnik powinien jasno wskazać, że czynność wymaga udziału notariusza i że samo pismo przygotowane w domu nie wystarczy. Praktycznie warto podpowiedzieć, by klient przygotował dane i projekt treści (jeśli ma), ale finalny dokument musi powstać u notariusza jako akt notarialny.
Ucz się porównawczo: ustna vs pisemna vs pisemna z poświadczeniem podpisu vs akt notarialny, wraz z typowymi przykładami zastosowań. Twórz fiszki z hasłem "kiedy notariusz jest obowiązkowy" i ćwicz pytania, w których warunek (np. "poza testamentem") zmienia wymaganą formę.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 51% zdających egzamin. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Zapewnia to prawidłową ważność czynności i pewność obrotu prawnego."

Materiały:

  • Podręczniki/kompendia do podstaw prawa cywilnego (część ogólna: oświadczenie woli i formy czynności)
  • Materiały szkoleniowe z zakładania i rejestracji organizacji pozarządowych
  • Broszury informacyjne urzędów dotyczące zakładania fundacji (sekcja: dokumenty i forma)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego