KWALIFIKACJA CES1 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 22.
Jeżeli w 15 kg dwuskładnikowej masy ceramicznej udział procentowy surowca A jest dwukrotnie wyższy niż surowca B, to należy odważyć
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Warunek "A dwukrotnie wyższy niż B" oznacza stosunek mas A:B = 2:1.
Całość 15 kg to łącznie 3 części (2 + 1).
Jedna część wynosi 15/3 = 5 kg, więc A = 2·5 = 10 kg, a B = 1·5 = 5 kg. Suma daje 15 kg.

Pełne wyjaśnienie:

Określenie, że w dwuskładnikowej masie ceramicznej udział surowca A jest dwukrotnie wyższy niż surowca B, należy rozumieć jako zależność: masa A = 2 · masa B. To klasyczny zapis proporcji A:B = 2:1.

Skoro całkowita masa mieszanki wynosi 15 kg, to można ją podzielić na "części" wynikające z proporcji. Proporcja 2:1 oznacza łącznie 3 części (dwie części dla A i jedna część dla B).

Krok 1: oblicz masę jednej części
15 kg / 3 = 5 kg.

Krok 2: wyznacz naważki składników

  • Surowiec A: 2 części, czyli 2 · 5 kg = 10 kg.
  • Surowiec B: 1 część, czyli 1 · 5 kg = 5 kg.

Sprawdzenie: 10 kg + 5 kg = 15 kg (zgodnie z treścią), a stosunek 10:5 upraszcza się do 2:1 (spełnia warunek "dwukrotnie").

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "12 kg surowca A i 3 kg surowca B" spełnia sumę 15 kg, ale daje stosunek 12:3 = 4:1, czyli A jest czterokrotnie, a nie dwukrotnie większy.
  • "5 kg surowca A i 10 kg surowca B" odwraca proporcję (A jest mniejsze), więc nie spełnia warunku.
  • "6 kg surowca A i 9 kg surowca B" ma sumę 15 kg, ale stosunek 6:9 = 2:3, więc A nie jest dwukrotnie większy od B.

W praktyce technologicznej takie obliczenia służą do skalowania receptur: niezależnie od wielkości partii zachowuje się proporcje, a następnie przelicza je na konkretne naważki.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Oznacza to zależność ilościową: masa (lub udział) A jest równa 2 razy masie B, czyli A = 2·B. W zapisie proporcji jest to stosunek 2:1. Nie chodzi o "o 2 kg więcej", tylko o relację mnożnikową.
Proporcja 2:1 to łącznie 3 części. Dzielisz masę całkowitą przez 3: 15/3 = 5 kg (jedna część). Następnie A = 2 części = 10 kg, a B = 1 część = 5 kg. Na końcu sprawdź, czy suma daje 15 kg.
Bo sama suma nie wystarcza. Trzeba jeszcze spełnić warunek "dwukrotnie". Dla 12 i 3 stosunek wynosi 12:3 = 4:1, czyli A jest cztery razy większe od B. To częsty błąd: kontrola tylko sumy bez kontroli proporcji.
Najszybciej policzyć iloraz A/B. Jeśli A jest dwukrotnie większe, to A/B = 2. Dodatkowo można uprościć stosunek (np. 10:5 upraszcza się do 2:1). W recepturach warto zawsze zrobić też kontrolę sumy A + B.
W typowych zadaniach recepturowych dla mieszanek surowców przyjmuje się udział masowy (wagowy), bo naważki wykonuje się na wadze. Wtedy "udział procentowy" jest bezpośrednio związany z masami składników i masą całkowitą partii.
Metoda jest identyczna: przy proporcji 2:1 masz 3 części. Jedna część to (masa całkowita)/3. Następnie A = 2 części, B = 1 część. To jest skalowanie receptury, użyteczne przy zmianie wielkości wsadu w przygotowaniu masy.
Najczęściej: mylenie "2 razy" z "o 2 więcej", kontrolowanie tylko sumy bez proporcji, odwrócenie składników (zamiana A z B) oraz nieuwaga rachunkowa przy dzieleniu masy całkowitej przez liczbę części. Pomaga zapis A:B = 2:1 i szybkie sprawdzenie A/B.
Proporcje pozwalają łatwo przeliczać recepturę na dowolną wielkość partii bez zmiany składu jakościowego. Gdy zwiększasz lub zmniejszasz wsad, zachowujesz stosunki składników, a następnie wyliczasz konkretne naważki. To ułatwia planowanie produkcji i kontrolę jakości.
W proporcji 2:1 suma części to 3. Udział A to 2/3 całości, czyli ok. 66,7%, a udział B to 1/3, czyli ok. 33,3%. Procenty są pomocne do szybkiej kontroli receptury, ale naważki liczy się zwykle z masy całkowitej.
To zależy od formy arkusza, ale w testach wyboru zwykle wybiera się poprawną odpowiedź. Mimo tego warto w brudnopisie zapisać krótko proporcję i podział na części, bo zmniejsza to ryzyko pomyłki. Najpewniejszy schemat: części → masa części → A i B → kontrola sumy.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 65% zdających egzamin. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że warunek "A dwukrotnie wyższy niż B" oznacza stosunek mas A:B = 2:1.Całość 15 kg to łącznie 3 części (2 + 1).Jedna część wynosi 15/3 = 5 kg, więc A = 2·5 = 10 kg, a B = 1·5 = 5 kg. Suma daje 15 kg.

Źródła:

  • Khan Academy (PL) – "Stosunki i proporcje" (dział matematyka), https://pl.khanacademy.org/math/arithmetic/arith-review-ratios-proportions - dostęp: 2026-03-01
  • Wikipedia (PL) – "Proporcja (matematyka)", https://pl.wikipedia.org/wiki/Proporcja_(matematyka) - dostęp: 2026-03-01
  • Wikipedia (PL) – "Stosunek (matematyka)", https://pl.wikipedia.org/wiki/Stosunek_(matematyka) - dostęp: 2026-03-01

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z matematyki zawodowej: stosunki i proporcje
  • Zadania z obliczeń recepturowych (mieszanki dwuskładnikowe i wieloskładnikowe)
  • Notatki z technologii ceramiki: receptury mas i bilansowanie wsadów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego