KWALIFIKACJA TKO4 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 11.
Jeżeli w czasie badania wytrzymałości betonu na kostkach sześciennych o boku 10 cm siła niszcząca wyniosła 100 kN, to wytrzymałość betonu ukształtowała się na poziomie
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wytrzymałość na ściskanie oblicza się ze wzoru σ = F/A. Dla kostki 10 cm × 10 cm pole przekroju wynosi A = 0,1 m · 0,1 m = 0,01 m². Siła 100 kN to 100 000 N. Zatem σ = 100 000 / 0,01 = 10 000 000 Pa = 10 MPa.

Pełne wyjaśnienie:

W badaniu wytrzymałości betonu na ściskanie (metodą kostek sześciennych) wynik wyraża się jako naprężenie niszczące, czyli siła podzielona przez pole powierzchni, na którą ta siła działa.

1) Dane i zamiana jednostek
Siła niszcząca: F = 100 kN. Ponieważ 1 kN = 1000 N, otrzymujemy F = 100 000 N.
Bok kostki: 10 cm = 0,1 m.

2) Pole przekroju
Przekrój kostki jest kwadratem 10 cm × 10 cm, więc:
A = 0,1 m · 0,1 m = 0,01 m².

3) Obliczenie wytrzymałości (naprężenia)
Stosujemy wzór: σ = F/A.
σ = 100 000 N / 0,01 m² = 10 000 000 Pa.
Ponieważ 1 MPa = 1 000 000 Pa, to 10 000 000 Pa = 10 MPa. Dlatego poprawna odpowiedź to "10MPa".

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "1kPa" — to wartość skrajnie zaniżona. Wynika zwykle z pomylenia przeliczeń (np. potraktowania 100 kN jak 100 N albo błędnego pola). 1 kPa to tylko 1000 Pa, czyli o wiele za mało dla betonu.
  • "1 MPa" — nadal zaniżone dziesięciokrotnie. Taki wynik pojawia się, gdy ktoś dzieli przez 0,1 m² zamiast przez 0,01 m² albo myli cm² z m².
  • "10kPa" — to 0,01 MPa, czyli zaniżenie o trzy rzędy wielkości. To typowy błąd, gdy nie rozróżnia się kPa i MPa.

Wskazówka egzaminacyjna: po obliczeniu warto szybko sprawdzić "realizm" wyniku. Typowe betony konstrukcyjne mają wytrzymałości rzędu dziesiątek MPa, więc wynik w kPa zwykle oznacza błąd w jednostkach lub w polu przekroju.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Stosujesz wzór σ = F/A, gdzie F to siła w niutonach, a A to pole przekroju w m². Dla kostki 10 cm masz A = 0,1·0,1 = 0,01 m². Jeśli F = 100 kN, to F = 100 000 N, więc σ = 100 000/0,01 = 10 MPa.
Pole przekroju w SI liczy się w . Jeśli zostawisz 10 cm bez zamiany, łatwo pomylisz cm² z m², a to daje błąd o rzędy wielkości (np. 0,01 m² vs 100 cm²). W takich zadaniach najczęstszy błąd wynika właśnie z niewłaściwej jednostki pola.
MPa (megapaskal) to jednostka naprężenia, czyli "siły na jednostkę powierzchni". 1 MPa = 1 000 000 Pa. Wytrzymałość betonu na ściskanie podaje się zwykle w MPa, bo typowe wartości są rzędu kilkunastu–kilkudziesięciu MPa.
Najczęściej: (1) pominięcie, że 1 kN = 1000 N; (2) błędne pole przekroju (np. 0,1 m² zamiast 0,01 m²); (3) mylenie kPa z MPa (różnica 1000×). Warto na końcu sprawdzić, czy wynik nie wyszedł podejrzanie mały.
Zwykle nie. Beton konstrukcyjny ma wytrzymałość na ściskanie rzędu MPa, a nie kPa. Jeśli w obliczeniach wychodzi wartość w kPa, najczęściej oznacza to błąd w jednostkach (np. niezamienione kN na N) albo w polu (zostawione cm² zamiast m²).
Najpierw zamień wymiary na metry: 10 cm = 0,1 m. Potem policz pole kwadratu: A = a², czyli A = 0,1·0,1 = 0,01 m². To pole podstawy kostki, na którą działa siła ściskająca w prasie.
Kostki mają prosty kształt i łatwo policzyć ich pole przekroju, co upraszcza wyznaczenie naprężenia niszczącego. Ułatwia to też porównywanie wyników między próbkami. W praktyce laboratorium ściska próbkę do zniszczenia i zapisuje siłę, a wytrzymałość liczy się z geometrii próbki.
W praktyce kontrolnej często bada się beton po okresie dojrzewania (np. po 28 dniach), aby ocenić jego docelową wytrzymałość. Sens jest taki, by porównać wynik z wymaganiami jakościowymi dla danego zastosowania. Na egzaminie zwykle podane są wymiary próbki i siła niszcząca.
Wykonaj szybkie oszacowanie: 100 kN to 100 000 N, a pole 10×10 cm to 0,01 m². Dzielenie przez 0,01 oznacza mnożenie przez 100, więc dostajesz ok. 10 000 000 Pa, czyli 10 MPa. Jeśli wychodzi kPa, to prawie na pewno jest błąd jednostek.
Monter spotyka elementy betonowe i roboty z użyciem betonu (np. prefabrykaty, konstrukcje inżynieryjne). Umiejętność przeliczenia wytrzymałości z danych badania pomaga zrozumieć protokoły kontroli jakości, wychwycić oczywiste błędy w jednostkach i ocenić, czy materiał nie odbiega rażąco od oczekiwań.
info

Około 69% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Wytrzymałość na ściskanie oblicza się ze wzoru σ = F/A."

Źródła:

  • Wikipedia: Pascal (jednostka) — https://pl.wikipedia.org/wiki/Paskal — dostęp: 2026-04-02
  • Wikipedia: Megapascal — https://pl.wikipedia.org/wiki/Megapaskal — dostęp: 2026-04-02
  • Wikipedia: Naprężenie — https://pl.wikipedia.org/wiki/Napr%C4%99%C5%BCenie — dostęp: 2026-04-02

Materiały:

  • Skrypty z wytrzymałości materiałów (naprężenia, jednostki SI)
  • Materiały szkolne z technologii betonu i badań laboratoryjnych próbek
  • Zestawy zadań rachunkowych z przeliczeń jednostek (Pa, kPa, MPa; N, kN)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego