W potencjometrze suwakowym (lub obrotowym) rezystancja mierzona między jednym zaciskiem skrajnym a ślizgaczem zależy od tego, jaką część ścieżki oporowej "obejmuje" ślizgacz. Jeżeli w treści podano, że rezystancja zmienia się wprost proporcjonalnie do położenia ślizgacza, to znaczy, że przy przesunięciu suwaka o taki sam odcinek ścieżki rezystancja zmienia się o taką samą wartość.
Matematycznie "wprost proporcjonalnie" odpowiada zależności liniowej: R(x)=k·x (w ujęciu idealnym, po odpowiednim zdefiniowaniu początku skali), a w praktyce często zapisuje się to jako R(x)=a·x+b, gdy uwzględnia się offset lub nieidealności. Kluczowe jest to, że jest to prosta, a nie krzywa.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?
- "Wykładniczą" wybiera się, gdy zmiana jest opisana potęgą podstawy e (lub innej), np. R(x)=A·e^(bx). Taka zależność nie ma stałego przyrostu rezystancji dla równych przyrostów położenia.
- "Hiperboliczną" kojarzy się z zależnościami typu 1/x, gdzie dla małych x zmiany są gwałtowne, a dla dużych – coraz mniejsze. To również nie jest proporcjonalność prosta.
- "Logarytmiczną" stosuje się m.in. w potencjometrach "audio", gdzie subiektywne odczucie głośności lepiej odpowiada skali logarytmicznej. Jednak logarytm nie spełnia warunku "wprost proporcjonalnie".
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawia się sformułowanie "wprost proporcjonalnie", praktycznie zawsze należy szukać odpowiedzi związanej z liniowością (prosta zależność), a nie z funkcjami nieliniowymi (logarytm, wykładnik, hiperbola).
