KWALIFIKACJA MOT5 - PRÓBNY

PYTANIE NR 8.
Jeżeli wymiar czopów głównych wału korbowego jest mniejszy od nominalnego, ale nie przekracza ostatniego wymiaru naprawczego, to czopy te poddaje się
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Jeśli średnica czopów głównych jest mniejsza od nominalnej, ale nadal mieści się w zakresie przewidzianych wymiarów naprawczych, stosuje się obróbkę ubytkową.
W praktyce oznacza to szlifowanie do najbliższego wymiaru naprawczego; metody regeneracji (napawanie, chromowanie, metalizacja) są typowe dopiero po przekroczeniu ostatniego wymiaru.

Pełne wyjaśnienie:

W naprawie wału korbowego kluczowe jest porównanie rzeczywistej średnicy czopów z danymi producenta: wymiarem nominalnym oraz kolejnymi wymiarami naprawczymi (stopniami podszlifowania). Zużycie czopów powoduje zmniejszenie średnicy i często pogorszenie geometrii (np. owalność, stożkowość), dlatego pierwszym krokiem jest pomiar mikrometrem i ocena odchyłek.

Jeżeli czopy są poniżej nominalnego, ale nie przekraczają ostatniego wymiaru naprawczego, wał nadal kwalifikuje się do obróbki polegającej na usunięciu materiału i przywróceniu poprawnej geometrii. Wtedy właściwą procedurą jest szlifowanie na wymiar naprawczy (do najbliższego przewidzianego stopnia). Taka obróbka usuwa warstwę wierzchnią z wadami i umożliwia dobranie panewek w odpowiednim nadwymiarze.

Odpowiedzi z regeneracją są nietrafne w opisanym warunku, bo:

  • Napawanie służy do odbudowy materiału, gdy brakuje "zapasu" na szlifowanie lub gdy trzeba odtworzyć powierzchnię po zbyt dużym zużyciu.
  • Chromowanie elektrolityczne i metalizacja natryskowa to metody odbudowy/utwardzania warstwy wierzchniej, stosowane typowo wtedy, gdy średnica jest już poniżej ostatniego dopuszczalnego wymiaru po szlifowaniu albo gdy wymagane są specjalne właściwości powierzchni.

Na egzaminie warto zapamiętać prostą kolejność: pomiar → porównanie z tabelą wymiarów naprawczych → szlifowanie, jeśli mieści się w zakresie → regeneracja, jeśli zakres jest przekroczony. Najczęstsza pułapka polega na wyborze droższej regeneracji mimo tego, że warunek zadania jednoznacznie dopuszcza szlifowanie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wymiar naprawczy to średnica czopa po obróbce (najczęściej po szlifowaniu), mniejsza od nominalnej o przewidziany stopień. Pozwala przywrócić geometrię czopa i dobrać panewki w odpowiednim nadwymiarze, zgodnie z tabelą producenta.
Pomiar mikrometrem pokazuje, czy zużycie mieści się w zakresie wymiarów naprawczych. Jeśli tak, zwykle wystarcza szlifowanie do najbliższego wymiaru naprawczego. Regeneracja jest droższa i sensowna głównie wtedy, gdy brakuje "zapasu" na kolejne szlifowanie.
To graniczny, najmniejszy dopuszczalny wymiar czopa po szlifowaniu przewidziany przez producenta. Gdy rzeczywisty wymiar czopa jest jeszcze powyżej tej granicy (czyli nie przekracza jej), można dobrać odpowiedni stopień szlifu; poniżej granicy częściej rozważa się odbudowę powierzchni.
Szlifowanie stosuje się wtedy, gdy czop ma średnicę mniejszą od nominalnej, ale nadal pozwala zejść do jednego z przewidzianych wymiarów naprawczych. Celem jest usunięcie zużytej warstwy, poprawa geometrii (owalność/stożkowość) i przygotowanie do pracy z panewkami nadwymiarowymi.
Napawanie rozważa się zwykle wtedy, gdy czop jest zbyt mały, aby dało się go jeszcze bezpiecznie zeszlifować do dopuszczalnego wymiaru naprawczego, albo gdy uszkodzenia powierzchni są na tyle duże, że sama obróbka ubytkowa nie przywróci parametrów. Po napawaniu wykonuje się obróbkę wykańczającą.
Nie jest typową alternatywą "z wyboru", gdy czop mieści się w wymiarach naprawczych. Chromowanie to metoda odbudowy/ulepszenia warstwy wierzchniej, stosowana raczej przy przekroczeniu dopuszczalnych wymiarów lub przy szczególnych wymaganiach. W standardowej naprawie pierwszeństwo ma szlifowanie.
Metalizacja natryskowa polega na naniesieniu warstwy metalu na zużytą powierzchnię czopa, aby odbudować wymiar i właściwości robocze. To metoda regeneracyjna, która wymaga późniejszej obróbki (np. szlifowania/wykańczania) do właściwej średnicy. Stosuje się ją, gdy sam szlif nie wystarcza.
Typowe błędy to: wybór regeneracji mimo tego, że czop mieści się w wymiarze naprawczym; brak sprawdzenia geometrii (owalność, stożkowość); oraz dobór niewłaściwego stopnia szlifu. Na egzaminie zawsze czytaj warunek o "ostatnim wymiarze naprawczym".
Podstawowym narzędziem jest mikrometr zewnętrzny, ponieważ pozwala dokładnie zmierzyć średnicę czopa. W praktyce wykonuje się pomiary w kilku miejscach i kierunkach, aby ocenić także owalność i stożkowość. Dopiero te dane pozwalają kwalifikować wał do szlifowania lub regeneracji.
Ćwicz schemat: odczyt warunku → porównanie z wymiarami naprawczymi → wybór technologii. Zapamiętaj, że "mniejszy od nominalnego, ale w granicach wymiarów naprawczych" zwykle oznacza szlifowanie. Powtarzaj też pojęcia: nominalny, naprawczy, ostatni naprawczy oraz owalność i stożkowość.
info

Statystycznie 52% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty szkolne z działu: naprawa silników spalinowych (wał korbowy, czopy, panewki)
  • Instrukcje serwisowe producentów silników z tabelami wymiarów nominalnych i naprawczych
  • Materiały dydaktyczne dotyczące metrologii warsztatowej (pomiary mikrometrem, owalność, stożkowość)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego