KWALIFIKACJA ELE10 - STYCZEŃ 2015

PYTANIE NR 18.
Jeżeli źródłem ciepła są wody powierzchniowe lub grunt, w którym temperatura może spadać poniżej zera, to należy zastosować pompę ciepła typu
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przy dolnym źródle, w którym temperatura może spaść poniżej 0°C, nie można bezpośrednio krążyć wodą, bo grozi to zamarznięciem i uszkodzeniem wymiennika.
Stosuje się więc obieg pośredni z roztworem niezamarzającym (solanką), a ciepło przekazywane jest do obiegu wodnego instalacji – czyli pompa typu solanka - woda.

Pełne wyjaśnienie:

W treści kluczowy jest warunek: temperatura dolnego źródła (wody powierzchniowej lub gruntu) może spadać poniżej zera. Oznacza to ryzyko zamarzania czynnika krążącego po stronie dolnego źródła.

Jeżeli w dolnym źródle krążyłaby czysta woda, to przy temperaturach ujemnych mogłoby dojść do:

  • zamarznięcia wody w przewodach lub wymienniku,
  • zablokowania przepływu i spadku odbioru ciepła,
  • uszkodzeń mechanicznych elementów (rozszerzalność przy zamarzaniu).

Dlatego w takich warunkach stosuje się obieg pośredni wypełniony roztworem niezamarzającym (potocznie: solanką, często roztwory na bazie glikolu). Taki roztwór może pracować przy temperaturach ujemnych bez przejścia w lód, a jednocześnie przenosi ciepło z dolnego źródła do pompy ciepła. Po stronie górnego źródła (instalacji grzewczej w budynku) typowo pracuje woda.

Z tego powodu poprawna jest odpowiedź "solanka - woda.", bo opisuje układ: dolne źródło = solanka (obieg niezamarzający), górne źródło = woda (instalacja ogrzewania, bufor, c.w.u.).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują do podanego warunku?

  • "grunt - woda." – to zapis niejednoznaczny/skrótowy; w praktyce dla gruntu przy ujemnych temperaturach i tak stosuje się obieg z solanką jako medium pośrednie. Sam "grunt" nie jest czynnikiem roboczym krążącym w instalacji.
  • "woda - woda." – układ z bezpośrednim obiegiem wody po stronie dolnego źródła jest ryzykowny, gdy woda może zamarzać; wymagałby warunków gwarantujących dodatnie temperatury lub szczególnych rozwiązań, których tu nie podano.
  • "powietrze - woda." – dotyczy pomp ciepła, które pobierają energię z powietrza zewnętrznego, a nie z wód powierzchniowych ani z gruntu.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w zadaniu pojawia się informacja o temperaturach poniżej 0°C po stronie dolnego źródła, szukaj rozwiązań z medium niezamarzającym (obieg solankowy) i zabezpieczeniami przeciwzamrożeniowymi.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Oznacza, że po stronie dolnego źródła krąży solanka (roztwór niezamarzający), a po stronie górnego źródła pracuje woda w instalacji grzewczej budynku. Solanka odbiera ciepło z gruntu lub wody i przekazuje je w wymienniku do układu pompy ciepła.
Gdy dolne źródło może osiągać temperatury ujemne, woda w przewodach lub wymienniku może zamarznąć, co powoduje spadek przepływu, utratę odbioru ciepła i ryzyko uszkodzeń. Zamiast tego stosuje się obieg pośredni z płynem niezamarzającym.
Solanka pełni rolę nośnika ciepła w obiegu dolnego źródła i chroni instalację przed zamarzaniem. Dzięki temu pompa może pracować, nawet gdy temperatura w gruncie lub w wodach powierzchniowych lokalnie spada poniżej 0°C.
"Powietrze - woda" wybiera się wtedy, gdy dolnym źródłem ma być powietrze zewnętrzne, a inwestor nie wykonuje dolnego źródła w gruncie ani nie korzysta z wód. To inny wariant układu, z innymi wymaganiami montażowymi i eksploatacyjnymi.
Dolne źródło to środowisko, z którego pompa ciepła pobiera energię, np. grunt, woda lub powietrze. W praktyce energia jest odbierana przez wymiennik i przenoszona nośnikiem ciepła (np. solanką) do pompy, która podnosi jej temperaturę.
Częsty błąd to ignorowanie warunku "poniżej zera" i wybór "woda - woda", bo kojarzy się z wodą jako źródłem. Inny błąd to wybór najpopularniejszej opcji "powietrze - woda" bez analizy, skąd ma być pobierane ciepło.
Tak, grunt jest często stosowany, ale kluczowe jest to, że w instalacji zwykle krąży płyn niezamarzający w obiegu dolnego źródła. Dzięki temu nawet przy ujemnych temperaturach w części instalacji ryzyko zamarznięcia nośnika ciepła jest ograniczone.
Typowe objawy to spadek lub brak przepływu, pogorszenie odbioru ciepła i alarmy pracy urządzenia. W skrajnych przypadkach może dojść do mechanicznych uszkodzeń elementów. Dlatego dobór układu (np. solanka) i zabezpieczeń jest kluczowy.
Szukaj sformułowań o temperaturach ujemnych dolnego źródła, ryzyku zamarzania lub pracy wody/gruntu zimą. To sygnał, że krążenie czystej wody jest niebezpieczne i zwykle stosuje się płyn niezamarzający jako nośnik ciepła.
Warto opanować schematy: co jest dolnym źródłem i co jest górnym źródłem, oraz konsekwencje temperatur (zamarzanie). Pomaga też przećwiczenie przykładów doboru: grunt (solanka), woda o stabilnej temp., powietrze oraz typowe zabezpieczenia instalacji.
info

Statystycznie 48% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne i podręczniki z podstaw pomp ciepła (dolne źródła, obiegi hydrauliczne)
  • Instrukcje producentów pomp ciepła dotyczące wymagań dla dolnego źródła i zabezpieczeń przeciwzamrożeniowych
  • Karty katalogowe roztworów niezamarzających stosowanych w instalacjach (glikole/solanki) – właściwości i zastosowanie

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego