KWALIFIKACJA MED9 - STYCZEŃ 2025

PYTANIE NR 14.
Kartę celuloidową wykorzystuje się do zbierania substancji ze ścianek naczynia podczas sporządzania
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Karta celuloidowa służy do zeskrobywania i zbierania masy lub proszku ze ścianek naczynia, aby ograniczyć straty surowców.
Najbardziej typowe jest to przy postaciach stałych i półstałych, takich jak proszki oraz pasty. Przy roztworach i nalewkach zwykle wystarcza przelanie i spłukanie.

Pełne wyjaśnienie:

Karta celuloidowa jest prostym narzędziem pomocniczym używanym w recepturze aptecznej przede wszystkim wtedy, gdy sporządzana masa przywiera do ścianek naczynia (zlewki, moździerza, parownicy) albo gdy na ściankach pozostaje warstwa surowca w postaci proszku. Jej rola to mechaniczne zebranie resztek i przeniesienie ich do mieszaniny końcowej, co ogranicza straty substancji i pomaga utrzymać właściwą dawkę oraz skład.

Odpowiedź "past i proszków" pasuje do tej funkcji: proszki łatwo osiadają na ściankach, a pasty (półstałe masy) mogą pozostawiać wyraźne pozostałości, które wygodnie zebrać płaską kartą.

Pozostałe propozycje są mniej trafne, bo odnoszą się do postaci, w których typowa technika pracy wygląda inaczej:

  • "maści i mieszanek" – maści zwykle opracowuje się głównie w moździerzu i na płytce maściarskiej, a do zdejmowania i przenoszenia masy częściej używa się szpatułek; słowo "mieszanki" jest też ogólne i może dotyczyć różnych konsystencji.
  • "czopków i nalewek" – czopki przygotowuje się inną techniką (forma, wylewanie masy), a nalewki są płynne, więc "zeskrobywanie ze ścianek" nie jest typową czynnością.
  • "zawiesin i roztworów" – w przypadku płynów standardowo stosuje się przelanie, wypłukanie naczynia rozpuszczalnikiem/pojazdem lub spłukanie, a nie zbieranie kartą.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w pytaniu pojawia się "zbieranie ze ścianek naczynia", myśl o postaciach, które zostawiają osad/warstwę (proszek, masa półstała), a nie o postaciach typowo przelewalnych (roztwór, nalewka).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Karta celuloidowa to płaska, elastyczna płytka używana pomocniczo podczas sporządzania leków recepturowych. Służy głównie do mechanicznego zbierania pozostałości surowca lub masy ze ścianek naczynia, aby zmniejszyć straty i przenieść materiał do mieszaniny końcowej.
Zbieranie ze ścianek ogranicza straty surowca i pomaga zachować zakładany skład oraz dawkę leku. Ma znaczenie szczególnie przy małych ilościach lub substancjach o dużej wartości, gdy nawet niewielka pozostałość w naczyniu mogłaby zmienić rzeczywistą ilość składnika w produkcie.
Pasty są lepkie i często pozostawiają warstwę na naczyniu, a proszki mogą przywierać lub osiadać na ściankach. Płaska karta pozwala je łatwo zeskrobać i zebrać w jedno miejsce, co jest mniej wygodne przy użyciu narzędzi typowo "mieszających".
Zwykle nie jest to typowe narzędzie dla postaci płynnych. W roztworach i nalewkach standardowe jest przelanie oraz ewentualne wypłukanie naczynia odpowiednim płynem, aby odzyskać resztki. Zeskrobywanie kartą ma sens głównie przy proszkach i masach półstałych.
Pasta jest z reguły gęstsza i zawiera większy udział substancji stałych, przez co bardziej "trzyma formę" i częściej pozostawia osad/warstwę na ściankach. Maść jest bardziej jednolita i tłusta, a w praktyce do jej opracowania i przenoszenia częściej używa się szpatułek oraz płytki maściarskiej.
Do przenoszenia i opracowywania maści najczęściej używa się szpatułki (metalowej lub z tworzywa) oraz płytki maściarskiej. Szpatułka dobrze nadaje się do mieszania i zbierania masy, a jej kształt ułatwia przenoszenie gotowego preparatu do opakowania końcowego.
Straty powstają podczas przesypywania, przenoszenia masy między naczyniami, mieszania oraz przywierania do ścianek i dna. Im mniejsza ilość sporządzanego leku, tym większe znaczenie ma technika pracy i dobór narzędzi (np. zeskrobywanie pozostałości), bo procentowo straty są wtedy większe.
Najczęstsze błędy to wybór narzędzia "na skojarzenie" (np. maść = szpatułka, więc wszystko półstałe = szpatułka), ignorowanie wskazówki o czynności (tu: zbieranie ze ścianek) oraz nieuwzględnienie konsystencji postaci leku. Warto łączyć narzędzie z konkretną funkcją.
Pomaga uczenie się parami: czynność → narzędzie (np. zeskrobywanie pozostałości → karta; mieszanie/ucieranie → moździerz i pistel; przenoszenie masy → szpatułka). Dobrze jest też ćwiczyć na przykładach postaci leku: proszek, pasta, maść, roztwór, zawiesina.
Tak, bo to podstawowe postacie leku recepturowego. Roztwór jest jednorodny, a zawiesina zawiera cząstki nierozpuszczone, które mogą opadać. Ta różnica wpływa na technikę sporządzania (mieszanie, dobór rozdrabniania, oznakowanie) i na to, czy "zbieranie ze ścianek" ma sens.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 62% zdających egzamin. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że przy roztworach i nalewkach zwykle wystarcza przelanie i spłukanie.

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z technologii postaci leku oraz receptury aptecznej (działy: sprzęt recepturowy i techniki sporządzania)
  • Instrukcje wewnętrzne apteki dotyczące sporządzania leków recepturowych i użycia narzędzi pomocniczych
  • Materiały dydaktyczne szkół policealnych dla technika farmaceutycznego z zakresu receptury

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego