KWALIFIKACJA ROL10 - CZERWIEC 2022

PYTANIE NR 28.
Klacz rasy zimnokrwistej ma 62,5% udziału krwi koni sokolskich. Który z listy ogierów daje największe prawdopodobieństwo uzyskania u potomstwa minimum 75% udziału krwi sokolskiej?
Ilustracja przedstawia tabelę z informacjami dotyczącymi ogierów wytypowanych do krycia klaczy objętych programem ochrony
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Udział krwi potomstwa liczy się jako średnią udziałów rodziców:
(62,5% + X)/2 ≥ 75% ⇒ X ≥ 87,5%. Z podanych ogierów największą szansę spełnienia progu daje ogier typu sokolskiego, czyli "Amador", bo jako jedyny odpowiada wymaganiu bardzo wysokiego udziału krwi sokolskiej.

Pełne wyjaśnienie:

W hodowli zwierząt pojęcie udziału krwi opisuje, w jakim procencie cechy danej rasy/typu pochodzą od przodków. W najprostszym ujęciu (stosowanym w tego typu zadaniach) źrebię dziedziczy po 50% materiału genetycznego od każdego z rodziców, więc udział krwi potomstwa oblicza się jako średnią arytmetyczną udziałów matki i ojca.

Skoro klacz ma 62,5% krwi sokolskiej, a celem jest uzyskanie u potomstwa co najmniej 75%, to zapisujemy nierówność:

(62,5% + X) / 2 ≥ 75%, gdzie X to udział krwi sokolskiej u ogiera.

Po przekształceniu otrzymujemy: 62,5% + X ≥ 150%, czyli X ≥ 87,5%. To bardzo wysoki wymagany udział, dlatego najlepszy wybór to ogier, który jest typowo sokolski (oznaczany jako z/sok.), bo taki reproduktor daje największe prawdopodobieństwo przekroczenia progu 87,5%.

Odpowiedź "Amador" jest poprawna, ponieważ jest wskazany jako ogier typu sokolskiego, a więc najbardziej zgodny z celem utrzymania/uzyskania wysokiego udziału krwi sokolskiej w hodowli zachowawczej.

Pozostałe propozycje są gorsze, bo reprezentują inne typy lub rasy: ogier typu sztumskiego (z/sztum.) nie maksymalizuje udziału krwi sokolskiej, ogier oznaczony jako zimnokrwisty ogólny (z) nie daje tak silnej pewności co do udziału krwi sokolskiej, a ogier o innym pochodzeniu rasowym (np. wlkp/poch.trk.) będzie zwykle obniżał udział krwi sokolskiej w potomstwie.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści jest "minimum …%", zawsze buduj nierówność z "≥" i dopiero potem dobieraj reproduktora, który spełnia wyliczony próg.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
W zadaniach egzaminacyjnych przyjmuje się prostą zasadę: potomstwo dziedziczy po 50% od każdego z rodziców, więc udział krwi danej rasy u źrebięcia liczy się jako średnią arytmetyczną udziałów matki i ojca: (udział matki + udział ojca)/2.
Bo to podstawowy model dziedziczenia: każdy rodzic przekazuje połowę materiału genetycznego. Dzięki temu można w prosty sposób szacować, jak zmieni się udział krwi rasy w kolejnych pokoleniach i czy kojarzenie spełni próg wymagany w hodowli.
To próg minimalny, którego nie wolno zaniżyć. Jeśli w treści jest "minimum 75%", trzeba sprawdzić nierówność z ≥ 75%. W praktyce oznacza to dobór takiego ogiera, aby po uśrednieniu udziałów rodziców wynik nie spadł poniżej 75%.
Stosujesz wzór na średnią: (62,5% + X)/2 ≥ 75%. Następnie mnożysz obie strony przez 2: 62,5% + X ≥ 150%, więc X ≥ 87,5%. Oznacza to, że tylko ogier o bardzo wysokim udziale krwi sokolskiej spełni wymaganie.
To procentowy wskaźnik, który opisuje, jaka część pochodzenia (genów/cech rasowych) wiąże się z daną rasą lub typem. W praktyce hodowlanej pomaga planować kojarzenia, utrzymywać cechy użytkowe i realizować cele hodowlane, np. zachowanie typu sokolskiego.
Bo jeśli ogier ma mniejszy udział krwi sokolskiej, to po uśrednieniu z 62,5% klaczy wynik spadnie poniżej progu 75%. Przy wysokim wymaganiu (tu wychodzi 87,5%) nawet "podobny" typ może nie wystarczyć, jeśli nie jest sokolski.
Najczęściej: (1) brak obliczeń i wybór "na oko", (2) pomylenie progu minimalnego z wynikiem docelowym, (3) użycie znaku "=" zamiast "≥", (4) mylenie oznaczeń typów/rasy w tabeli, np. traktowanie "z" jak "z/sok.".
Nie zawsze. "Zimnokrwisty" może oznaczać ogólną kategorię, a nie konkretny typ sokolski. Jeśli zadanie wymaga utrzymania wysokiego udziału krwi sokolskiej, kluczowe jest, by ogier miał odpowiednio wysoki udział tej krwi (tu co najmniej 87,5%).
Najpierw policz próg dla ogiera z nierówności (udział klaczy + X)/2 ≥ wymaganie. Jeśli X wychodzi bardzo wysokie, wybierasz ogiera najbardziej zgodnego z rasą/typem docelowym (tu: sokolski). Dopiero potem sprawdzasz, czy pozostałe opcje nie są z innych typów.
Najczęściej przy planowaniu kojarzeń w stadzie: przed sezonem stanówki lub inseminacji. Hodowca sprawdza rodowody i udział krwi, aby utrzymać cechy użytkowe, jednolitość potomstwa i spełnić cele hodowlane, zwłaszcza gdy stado jest objęte programem ochrony.
info

Około 49% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Udział krwi potomstwa liczy się jako średnią udziałów rodziców:(62,5% + X)/2 ≥ 75% ⇒ X ≥ 87,5%."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Prawa Mendla" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Prawa_Mendla (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL): "Krzyżowanie (hodowla zwierząt)" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Krzy%C5%BCowanie_(hodowla_zwierz%C4%85t) (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z hodowli zwierząt (działy: genetyka, dobór, kojarzenia)
  • Materiały szkoleniowe o hodowli koni zimnokrwistych i interpretacji rodowodów
  • Zadania rachunkowe z genetyki praktycznej (średnie, udziały, progi minimalne)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego