KWALIFIKACJA BUD19 - CZERWIEC 2014 (test 2)

PYTANIE NR 19.
Kobiety w ciąży można zatrudniać za ich zgodą
Ilustracja przedstawia wyciąg z Kodeksu pracy, który dotyczy zatrudniania kobiet w ciąży.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Za zgodą pracownicy w ciąży dopuszczalne jest jedynie polecenie delegowania poza stałe miejsce pracy (zakaz ma charakter względny). Natomiast praca w nadgodzinach, w porze nocnej oraz przy pracach uciążliwych/szkodliwych jest zakazana bezwzględnie, więc zgoda nie uchyla zakazu.

Pełne wyjaśnienie:

Ochrona pracownic w ciąży obejmuje ograniczenia, które mają zapobiegać narażeniu zdrowia matki i dziecka. W praktyce kluczowe jest rozróżnienie dwóch typów zakazów:

  • zakazy bezwzględne – nie wolno ich naruszyć nawet wtedy, gdy pracownica deklaruje, że "chce" lub "może" pracować w dany sposób;
  • zakazy względne – co do zasady obowiązują, ale mogą zostać uchylone, jeżeli pracownica wyrazi zgodę (w praktyce wymagana jest zgoda na piśmie).

Odpowiedź "poza stałym miejscem pracy" jest poprawna, ponieważ delegowanie ciężarnej ma charakter zakazu względnego: pracodawca może ją wysłać poza stałe miejsce pracy wyłącznie wtedy, gdy pracownica się na to zgodzi. Jest to ważne w organizacji pracy (np. spotkania z kontrahentem, wyjazd na szkolenie), ale zgoda musi być świadoma i dobrowolna.

Pozostałe propozycje są nieprawidłowe, bo dotyczą zakazów bezwzględnych:

  • "w godzinach nadliczbowych" – praca ponad normę dobową/tygodniową zwiększa obciążenie organizmu, dlatego jest zakazana niezależnie od woli pracownicy;
  • "w porze nocnej" – praca nocna jest zakazana bezwzględnie; nawet zgoda nie legalizuje takiego polecenia;
  • "w warunkach szkodliwych" – prace uciążliwe lub szkodliwe dla zdrowia są zabronione, bo ryzyko zdrowotne nie może być "przeniesione" na decyzję pracownicy.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawia się zwrot "za zgodą", szukaj sytuacji, która jest wyjątkiem (zakaz względny), a nie obszaru, gdzie prawo chroni bezwarunkowo (zakaz bezwzględny).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zakaz bezwzględny oznacza, że pracodawca nie może zlecić danej pracy ciężarnej nawet wtedy, gdy pracownica wyrazi zgodę. Zgoda nie ma tu znaczenia prawnego, bo przepisy chronią zdrowie matki i dziecka przed ryzykiem (np. nocą, nadgodziny, prace szkodliwe).
Zakaz względny to taki, który co do zasady obowiązuje, ale może zostać uchylony, jeśli pracownica w ciąży wyrazi zgodę (w praktyce wymagana jest forma pisemna). Typowym przykładem jest delegowanie poza stałe miejsce pracy.
Nie. Praca w nadgodzinach wobec pracownicy w ciąży jest traktowana jako zakaz bezwzględny. Nawet gdy pracownica deklaruje gotowość, pracodawca nie może legalnie zlecić nadgodzin ani przyjąć takiej zgody jako usprawiedliwienia.
Nie. Praca w porze nocnej jest objęta zakazem bezwzględnym dla kobiet w ciąży. Oznacza to, że nie można "obejść" zakazu zgodą pracownicy ani ustaleniem grafiku nocnego na jej prośbę.
Zgoda dotyczy delegowania poza stałe miejsce pracy. Jeśli wyjazd oznacza wykonywanie pracy poza miejscowością stałego zatrudnienia, pracodawca powinien uzyskać zgodę (co do zasady pisemną). W ramach zwykłego miejsca pracy nie zawsze mówimy o delegacji w tym znaczeniu.
Kluczowe jest to, co ustalono jako miejsce wykonywania pracy w umowie. Jeśli praca ma miejsce stałe (np. jedna miejscowość), a polecenie dotyczy wyjazdu poza to miejsce, mówimy o delegowaniu. Gdy miejsce pracy jest szerokie (np. województwo), część wyjazdów może mieścić się w umówionym obszarze.
Bo są to zakazy bezwzględne, czyli ustanowione dla ochrony zdrowia, a nie dla "wygody" stron. Prawo zakłada, że ryzyko zdrowotne nie powinno zależeć od presji ekonomicznej ani sytuacji życiowej pracownicy, więc zgoda nie legalizuje naruszenia.
To prace, które ze względu na warunki środowiska lub obciążenie mogą stanowić zagrożenie zdrowotne (np. czynniki chemiczne, biologiczne, nadmierny wysiłek). W kontekście egzaminu ważne jest, że przy pracach szkodliwych obowiązuje zakaz bezwzględny, więc zgoda nie wystarcza.
Naruszenie zakazów ochronnych może skutkować odpowiedzialnością wykroczeniową pracodawcy, w tym karą grzywny przewidzianą w przepisach prawa pracy. Dodatkowo pracodawca naraża się na spór z pracownicą oraz negatywne wyniki kontroli organów nadzoru.
Najpierw ustal, czy pytanie dotyczy zgody pracownika. Jeśli tak, szukaj wyjątku typu "możliwe za zgodą" (zakaz względny). Gdy odpowiedź dotyczy nocnej pracy, nadgodzin lub prac szkodliwych, zwykle jest to obszar zakazów bezwzględnych – zgoda nie pomaga.
info

Około 49% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Za zgodą pracownicy w ciąży dopuszczalne jest jedynie polecenie delegowania poza stałe miejsce pracy (zakaz ma charakter względny)."

Źródła:

  • [ISAP] https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20250000277
  • Kodeks pracy – art. 178 § 1, Dz.U. 2025 poz. 277
  • Państwowa Inspekcja Pracy, poradnik/opracowanie: "Uprawnienia pracowników związane z rodzicielstwem" (działy o pracownicach w ciąży) – https://www.pip.gov.pl/pl/ (dostęp 2026-02-28)

Materiały:

  • Tekst Kodeksu pracy (dział dotyczący ochrony pracy kobiet i rodzicielstwa)
  • Materiały informacyjne organów publicznych dotyczące uprawnień pracownic w ciąży
  • Komentarze i opracowania z podstaw prawa pracy dla szkół branżowych/techników

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego