KWALIFIKACJA BUD16 + BUD17 - CZERWIEC 2018

PYTANIE NR 17.
Kolejną czynnością, którą należy wykonać podczas ręcznego gwintowania zamocowanej w imadle rury stalowej o średnicy DN 15, dla której dobrano narzynkę i zamontowano ją w gwintownicy, jest
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Po dobraniu narzynki i zamocowaniu jej w gwintownicy kolejnym krokiem przed rozpoczęciem nacinania jest smarowanie końca rury olejem do gwintowania.
Zmniejsza to tarcie i ułatwia skrawanie, ogranicza ryzyko zatarcia narzędzia oraz poprawia jakość powstającego gwintu.

Pełne wyjaśnienie:

W ręcznym gwintowaniu rury stalowej kluczowa jest właściwa kolejność czynności. Skoro narzynka została już dobrana i zamontowana w gwintownicy, kolejnym krokiem bezpośrednio przed rozpoczęciem nacinania gwintu jest przygotowanie warunków skrawania, czyli nasmarowanie zakończenia rury olejem do gwintowania.

Olej do gwintowania spełnia kilka funkcji jednocześnie:

  • zmniejsza tarcie między narzynką a materiałem rury,
  • ułatwia odprowadzanie wiórów i ogranicza ich przywieranie,
  • poprawia jakość gwintu (mniej zadziorów, gładsze powierzchnie),
  • zmniejsza ryzyko zatarcia i przedwczesnego zużycia narzynki.

Odpowiedź "wykonanie narzynką dwóch obrotów w prawo" opisuje już etap cięcia gwintu. W praktyce rozpoczęcie pracy bez smarowania może zwiększyć opór, pogorszyć jakość nacięcia i doprowadzić do uszkodzenia krawędzi skrawających, dlatego nie jest to "kolejna" zalecana czynność na tym etapie.

Odpowiedź "cofnięcie narzynki o jeden obrót w lewo" dotyczy techniki łamania wióra i zmniejszania zapychania narzynki, ale wykonuje się ją cyklicznie w trakcie nacinania gwintu, a nie jako pierwszy krok po przygotowaniu narzędzia.

Odpowiedź "nałożenie prostopadle gwintownicy i dokręcenie jej do obrabianej rury" odnosi się do prawidłowego ustawienia narzędzia na rurze. W treści pytania założono jednak, że narzynka jest już zamontowana, a rura zamocowana w imadle; w typowej sekwencji przygotowania do skrawania właśnie smarowanie jest czynnością, która powinna poprzedzać właściwe nacinanie i zmniejszać ryzyko błędów technicznych.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawia się etap "narzędzie dobrano i zamontowano", często sprawdzana jest czynność przygotowawcza wpływająca na jakość i bezpieczeństwo obróbki (np. smarowanie), a dopiero potem ruch roboczy narzędzia (obroty) i czynności pomocnicze (cofanie dla wióra).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Olej do gwintowania zmniejsza tarcie między narzynką a stalą, ułatwia skrawanie i odprowadzenie wiórów oraz poprawia jakość zarysu gwintu. W praktyce zmniejsza też ryzyko zatarcia narzędzia i powstawania zadziorów na końcu rury.
Najczęściej jest to smarowanie końcówki rury i narzynki odpowiednim olejem do gwintowania. Dopiero potem rozpoczyna się nacinanie (obroty w kierunku gwintu), kontrolując prostopadłość narzędzia i co jakiś czas cofając je dla łamania wióra.
Gwintowanie bez smaru zwiększa opory skrawania, podnosi temperaturę i sprzyja przywieraniu wiórów. To pogarsza jakość gwintu (zadrapania, zadzior) i może uszkodzić krawędzie narzynki. W instalacjach gwintowanych skutkuje to też większym ryzykiem nieszczelności.
Cofnięcie stosuje się w trakcie nacinania gwintu, cyklicznie, aby łamać wiór i nie zapchać narzynki. Nie jest to czynność startowa po przygotowaniu narzędzia, tylko element techniki pracy, który poprawia płynność skrawania i jakość gwintu.
Typowe błędy to: brak smarowania, zbyt duży nacisk na początku, rozpoczynanie pod kątem (brak prostopadłości), zbyt rzadkie cofanie dla wióra oraz słabe zamocowanie rury w imadle. Skutkiem bywa krzywy gwint, zatarcie narzynki lub uszkodzenie krawędzi rury.
Dobór narzynki powinien odpowiadać średnicy i rodzajowi gwintu stosowanemu w danym systemie połączeń gwintowanych. W praktyce monterskiej korzysta się z oznaczeń narzynek i kompletów gwintownic przypisanych do typowych średnic rur, a przed pracą sprawdza stan ostrzy i prowadzenie.
Tak. Ustawienie prostopadle do osi rury jest krytyczne szczególnie na początku, bo decyduje o "wejściu" narzynki i prostoliniowości gwintu. Nawet przy dobrym smarowaniu rozpoczęcie pod kątem może dać przekoszony gwint i utrudnić późniejsze skręcanie połączenia.
Objawy to nagły wzrost oporu, nierówna praca, "szarpanie" gwintownicy i gorszy wygląd nacinanych zwojów. Pomaga cofnięcie narzynki dla łamania wióra, oczyszczenie narzędzia oraz ponowne smarowanie. Kontrola wiórów jest ważna dla jakości gwintu.
Równy, nieuszkodzony gwint ułatwia prawidłowe skręcenie elementów i poprawne działanie uszczelnienia (np. pakuł/taśmy/uszczelniacza). Zadziory, spłaszczenia lub przekoszenie gwintu zwiększają ryzyko nieszczelności i problemów montażowych, dlatego technika gwintowania ma znaczenie praktyczne.
Warto opanować kolejność czynności (mocowanie, dobór narzędzia, smarowanie, nacinanie, cofanie dla wióra, kontrola), znać nazwy narzędzi i ich funkcje oraz przećwiczyć rozpoznawanie błędów technicznych. Na egzaminie często punktuje się rozumienie "co jest następne" w procesie.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 50% zdających egzamin. trudne

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z pracowni instalacji sanitarnych dotyczące połączeń gwintowanych rur stalowych
  • Instrukcje BHP i instrukcje stanowiskowe do obróbki ręcznej (imadło, gwintownica)
  • Instrukcje obsługi gwintownic ręcznych i narzynek dostarczane przez producentów narzędzi (sekcje o smarowaniu i technice pracy)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego