Kompensata to pojęcie oznaczające "wyrównanie/zniesienie" jednego braku przez odpowiadającą mu nadwyżkę. W praktyce handlowej najczęściej odnosi się to do rozliczania różnic inwentaryzacyjnych, czyli sytuacji, gdy po spisie z natury w sklepie lub magazynie wykrywa się:
- niedobór – faktycznie jest mniej towaru niż wynika z ewidencji,
- nadwyżkę – faktycznie jest więcej towaru niż wynika z ewidencji.
Jeśli spełnione są przyjęte w danej organizacji zasady rozliczania (np. zgodność asortymentu, ta sama osoba odpowiedzialna materialnie, ten sam okres rozliczeniowy itp.), nadwyżka może zostać użyta do pokrycia niedoboru. Tę operację nazywa się właśnie kompensatą.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?
- Rozliczenie utargu – dotyczy czynności kasowych (porównanie sprzedaży/raportu z gotówką, dokumentami płatniczymi), a nie wyrównywania niedoborów i nadwyżek towaru.
- Wpłata utargu do banku – to operacja bankowa (depozyt gotówki/odprowadzenie utargu), niezwiązana definicyjnie z kompensowaniem różnic w stanach magazynowych.
- Przejęcie długu – jest pojęciem z obszaru zobowiązań i prawa cywilnego (zmiana dłużnika). Nie opisuje rozliczeń towarowych ani inwentaryzacyjnych.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w odpowiedziach pojawiają się pojęcia "niedobór" i "nadwyżka", zwykle pytanie dotyczy inwentaryzacji i ewidencji towarów, a nie kasy czy banku. Warto też rozróżniać kompensatę towarową od kompensaty rozumianej jako potrącenie wzajemnych należności.
