KWALIFIKACJA HGT11 - STYCZEŃ 2020

PYTANIE NR 28.
Korzystając z danych zamieszczonych w tabeli oblicz, ile mleka i cukru kryształu potrzeba do sporządzenia 35 porcji mleczka waniliowego.
Ilustracja przedstawia tabelę z normatywem surowcowym dla przygotowania 5 porcji mleczka waniliowego.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Obliczenie wykonuje się przez proporcjonalne przeliczenie receptury z tabeli na 35 porcji.
Najpierw ustala się ilość mleka i cukru na 1 porcję, a następnie mnoży przez 35, pilnując jednostek (l dla mleka, kg dla cukru) i poprawnego zapisu dziesiętnego. Otrzymuje się 2,45 l mleka i 0,42 kg cukru.

Pełne wyjaśnienie:

Zadanie sprawdza umiejętność skalowania receptury, czyli przeliczenia ilości składników z tabeli na inną liczbę porcji. W gastronomii i w pracy kelnera (np. przy przygotowaniu napojów/deserów na przyjęcie) jest to codzienna czynność: trzeba szybko oszacować zapotrzebowanie na surowce i uniknąć pomyłek w jednostkach.

Jak wykonać obliczenie poprawnie:

  • Odczytaj z tabeli ilość mleka i cukru przypadającą na 1 porcję (lub na inną bazową liczbę porcji, jeśli tabela tak podaje).
  • Jeśli tabela podaje wartości "na 1 porcję", pomnóż każdą wartość przez 35.
  • Jeśli tabela podaje wartości "na N porcji", najpierw podziel przez N, aby uzyskać "na 1 porcję", a dopiero potem pomnóż przez 35.
  • Sprawdź jednostki: mleko podawaj w litrach, cukier w kilogramach; zwróć uwagę na przecinek dziesiętny.

Wynik "Mleko 2,45 l, cukier kryształ 0,42 kg" jest spójny z przeliczeniem na 35 porcji (odpowiada to 0,07 l mleka i 0,012 kg cukru na porcję, czyli 70 ml i 12 g na porcję).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne:

  • "Mleko 0,24 l, cukier kryształ 4,20 kg" ma nielogiczną skalę: mleka jest skrajnie mało jak na 35 porcji, a cukru skrajnie dużo. To typowy efekt pomylenia miejsc po przecinku i/lub jednostek.
  • "Mleko 1,75 l, cukier kryształ 0,30 kg" wygląda jak wynik dla mniejszej liczby porcji lub po błędnym zaokrągleniu. Najczęściej wynika z pominięcia kroku przeliczenia z tabeli (np. z innej liczby porcji bazowych).
  • "Mleko 17,50 l, cukier kryształ 0,42 kg" wskazuje na przeszacowanie mleka bez równoległego przeliczenia cukru. To błąd niespójności: oba składniki muszą być przeliczone tym samym mnożnikiem.

Wskazówka egzaminacyjna: po obliczeniu zrób szybki test "na porcję" (podziel wynik przez 35). Jeśli wychodzą wartości absurdalne (np. kilka ml mleka na porcję albo setki gramów cukru na porcję), to znak, że gdzieś uciekł przecinek lub jednostka.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw ustal ilość składnika na 1 porcję (jeśli tabela podaje na inną liczbę porcji, podziel przez tę liczbę). Potem pomnóż wynik przez 35 dla każdego składnika osobno. Na końcu sprawdź jednostki (l dla mleka, kg dla cukru) i sensowność wyniku.
Bo każdy składnik ma własną ilość w recepturze i musi być przeliczony tym samym współczynnikiem porcji. Policzenie tylko jednego składnika daje niespójny wynik (np. mleko na 35 porcji, a cukier na inną liczbę porcji), co jest częstym błędem na egzaminie.
Wtedy wykonujesz dwa kroki: 1) dzielisz każdą wartość z tabeli przez 10, aby uzyskać ilość na 1 porcję, 2) mnożysz otrzymaną wartość przez 35. To ogranicza pomyłki i pozwala łatwo sprawdzić wynik "na porcję".
Zrób kontrolę rzędu wielkości: podziel wynik przez 35 i oceń, czy na 1 porcję wypada sensowna ilość (np. dziesiątki ml mleka, kilka–kilkanaście g cukru, zależnie od receptury). Jeśli wychodzą skrajności, zwykle winny jest przecinek lub jednostka.
Najczęściej przesuwa się przecinek o jedno miejsce (np. 0,42 kg zapisane jako 4,20 kg) albo myli się 0,07 l z 0,7 l. Żeby temu zapobiec, zapisuj obliczenia etapami i zawsze rób kontrolę: czy wynik po podzieleniu przez liczbę porcji ma sens.
Jeśli tabela jest w ml lub g, a odpowiedzi w l i kg, to tak. Pamiętaj: 1000 ml = 1 l oraz 1000 g = 1 kg. Najbezpieczniej jest wykonać obliczenia w jednostkach z tabeli, a dopiero na końcu przeliczyć na jednostki wymagane w odpowiedzi.
Najpierw ustalasz liczbę porcji na osobę i łączną liczbę gości, a potem skalujesz recepturę. Do zamówienia dodaj zapas technologiczny (np. na rozlanie lub dodatkowe porcje). W praktyce ułatwia to pracę i zmniejsza ryzyko braków w trakcie serwisu.
To efekt liczenia składników różnymi mnożnikami (np. mleko policzone na 250 porcji, cukier na 35) albo pominięcia jednego kroku przeliczenia. W poprawnym rozwiązaniu wszystkie składniki muszą być przeliczone identycznie, bo dotyczą tej samej liczby porcji.
Stosuj podejście "na porcję": wyznacz ilość na 1 porcję i pomnóż przez 35, rozbijając 35 na 30 + 5. To ogranicza błędy rachunkowe. Potem zrób szybki test sensowności: czy 35 porcji nie daje ani ułamka litra, ani kilkunastu litrów bez powodu.
Sprawdza praktyczne liczenie zapotrzebowania surowcowego, czytanie karty technologicznej/tabeli recepturowej oraz kontrolę jednostek. W pracy kelnera przydaje się to przy przygotowaniu dodatków do kawy i napojów, serwisie bankietowym oraz komunikacji z zapleczem gastronomicznym.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 43% zdających egzamin. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że otrzymuje się 2,45 l mleka i 0,42 kg cukru.

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z technologii gastronomicznej dotyczące receptur i gramatur
  • Zestawy zadań egzaminacyjnych z przeliczania porcji i zapotrzebowania surowcowego
  • Ćwiczenia rachunkowe z proporcji i działań na liczbach dziesiętnych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego