KWALIFIKACJA DRM8 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 24.
Korzystając z informacji zawartych w tabeli, określ prędkość skrawania piłą tarczową o średnicy zewnętrznej D = 350 mm przy ilości obrotów 4 500 obr/min.
Ilustracja przedstawia tabelę z danymi dotyczącymi prędkości skrawania piłą tarczową w zależności od średnicy zewnętrznej
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Prędkość skrawania (obwodowa) liczy się ze wzoru: v = π·D·n/60. D = 350 mm = 0,35 m, n = 4500 obr/min. Zatem v ≈ 3,1416·0,35·4500/60 ≈ 82,5 m/s, co po zaokrągleniu daje 82 m/s.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniach dotyczących pił tarczowych "prędkość skrawania" jest w praktyce prędkością obwodową zębów na obwodzie tarczy. Zależy ona od średnicy zewnętrznej tarczy oraz od prędkości obrotowej wrzeciona.

Stosuje się zależność wynikającą z drogi w jednym obrocie (obwód koła):

v = π · D · n / 60

  • D – średnica w metrach (m),
  • n – obroty na minutę (obr/min),
  • dzielenie przez 60 zamienia "na minutę" na "na sekundę".

Krok 1: konwersja jednostek. 350 mm = 0,35 m.

Krok 2: podstawienie do wzoru.
v ≈ 3,1416 · 0,35 · 4500 / 60
Najpierw: 0,35 · 4500 = 1575
Następnie: 3,1416 · 1575 ≈ 4948,0
Na końcu: 4948,0 / 60 ≈ 82,47 m/s

Po typowym zaokrągleniu do pełnych m/s otrzymuje się 82 m/s.

Dlaczego pozostałe wyniki są błędne?

  • "73 m/s" często wynika z błędnego zaokrąglenia lub użycia przybliżonej średnicy (np. 0,31–0,32 m) albo pomyłki w rachunku pośrednim.
  • "64 m/s" bywa skutkiem pominięcia części drogi (np. użycia promienia zamiast średnicy) albo przyjęcia mniejszej prędkości obrotowej niż 4500 obr/min.
  • "94 m/s" zwykle pojawia się, gdy ktoś nieprawidłowo przelicza jednostki (np. traktuje 350 mm jako 0,40 m lub za wysoko szacuje π), ewentualnie miesza wartości z tabeli dla innej średnicy.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdź, czy D jest w metrach i czy w wzorze występuje dzielenie przez 60. To dwa najczęstsze źródła błędów w tego typu zadaniach.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najczęściej liczy się prędkość obwodową zębów: v = π · D · n / 60, gdzie D podajesz w metrach, a n w obr/min. Dzielenie przez 60 zamienia "na minutę" na "na sekundę". Wynik otrzymujesz w m/s.
Bo obroty są zwykle podane w obr/min, a prędkość skrawania chcemy w m/s. Dzielenie przez 60 przelicza "na minutę" na "na sekundę". Bez tego wynik będzie zawyżony 60 razy.
D to średnica zewnętrzna tarczy, czyli średnica po obwodzie, gdzie pracują zęby. W obliczeniach musi być w metrach (np. 350 mm = 0,35 m), inaczej pomylisz skalę wyniku.
W zadaniach szkolnych dla pił tarczowych często spotkasz m/s. W niektórych opracowaniach technologicznych bywa m/min. Kluczowe jest sprawdzenie jednostek w poleceniu i konsekwentne użycie właściwego przelicznika (dla m/s dzielisz przez 60).
Nie. Prędkość skrawania dotyczy ruchu obwodowego narzędzia (zębów tarczy), a prędkość posuwu dotyczy przesuwu materiału lub narzędzia wzdłuż obrabianego elementu. To dwa różne parametry procesu cięcia.
Najczęstsze są: brak zamiany mm na m, pominięcie dzielenia przez 60, użycie promienia zamiast średnicy oraz zbyt wczesne zaokrąglanie. Warto też sprawdzić, czy nie podstawiono obrotów dla innego biegu maszyny.
Szybka kontrola: tarcza o średnicy ok. 0,35 m ma obwód ok. 1,1 m. Przy 4500 obr/min daje to ok. 4500×1,1 ≈ 4950 m/min, czyli ok. 82 m/s. Taka ocena rzędu wielkości pozwala wychwycić błąd ×60 lub ×1000.
W praktyce technologicznej tabele służą do doboru parametrów (np. zalecanych prędkości dla narzędzi i materiałów). Egzamin może sprawdzać umiejętność korzystania z tabeli lub przeliczeń. Nawet gdy wzór wystarczy, tabela bywa źródłem właściwego sposobu zaokrąglenia lub jednostek.
Dzielisz przez 1000: 350 mm = 0,350 m. To ważne, bo we wzorze v = π·D·n/60 średnica musi być w metrach, aby wynik wyszedł w m/s. Użycie mm da wynik zawyżony 1000 razy.
Można, ale wtedy używa się postaci v = 2π·r·n/60. Jeśli weźmiesz promień i wstawisz go do wzoru z D, wynik wyjdzie o połowę za mały. Dlatego zawsze sprawdź, czy w danym wzorze występuje D (średnica) czy r (promień).
info

Około 42% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Prędkość skrawania (obwodowa) liczy się ze wzoru: v = π·D·n/60."

Źródła:

  • Wikipedia (EN): 'Cutting speed' – zależność v = π·D·n i przeliczenia jednostek, https://en.wikipedia.org/wiki/Cutting_speed - accessed 2026-02-27
  • Engineering ToolBox: 'Rotational Speed - RPM to Linear Velocity' (v = π·D·n/60), https://www.engineeringtoolbox.com/rotational-speed-velocity-d_1306.html - accessed 2026-02-27
  • Wikipedia (PL): 'Prędkość liniowa' / zależność v = ω·r i powiązanie z ruchem obrotowym, https://pl.wikipedia.org/wiki/Pr%C4%99dko%C5%9B%C4%87_liniowa - accessed 2026-02-27

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z obróbki skrawaniem drewna (dział: piły tarczowe i parametry skrawania)
  • Zadania rachunkowe z przeliczeń jednostek w technologii drewna
  • Instrukcje/DTR maszyn stolarskich dotyczące doboru prędkości obrotowej i tarcz

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego