KWALIFIKACJA BUD21 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 14.
Korzystając z nomogramu, określ najmniejszą średnicę rur kanalizacyjnych z PVC ułożonych ze spadkiem 2,5%, umożliwiających przepływ ścieków z prędkością 3,0 m/s.
Ilustracja przedstawia nomogram, który jest używany do określania parametrów przepływu w systemach kanalizacyjnych.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Minimalną średnicę odczytuje się z nomogramu dla zadanych parametrów: spadku 2,5% oraz prędkości 3,0 m/s.
Wynik ma spełniać warunek "najmniejsza średnica umożliwiająca przepływ", więc wybiera się najmniejszą DN wskazaną na wykresie dla tych wartości, czyli 400 mm.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu kluczowe jest to, że odpowiedź nie wynika z "typowej" średnicy, lecz z odczytu z nomogramu (dołączonego do pytania). Nomogram zestawia zależności hydrauliczne dla przewodów kanalizacyjnych (np. relację między spadkiem podłużnym, prędkością przepływu i średnicą przewodu).

Aby rozwiązać zadanie, postępuje się schematycznie:

  • Wybiera się na nomogramie wartość spadku 2,5%.
  • Następnie odnajduje się linię/obszar odpowiadający prędkości 3,0 m/s.
  • Z punktu przecięcia (lub z odpowiedniej skali) odczytuje się minimalną średnicę, która spełnia warunek przepływu przy tych parametrach.

Odpowiedź "400 mm" jest poprawna, bo odpowiada wymaganiu "najmniejsza średnica" wskazana przez nomogram dla jednocześnie zadanego spadku i prędkości.

Pozostałe propozycje są błędne typowymi mechanizmami:

  • "160 mm" oraz "250 mm" to częste średnice spotykane w mniejszych przyłączach/odcinkach, przez co mogą "kusić" intuicyjnie. Jednak przy bardzo wysokiej prędkości 3,0 m/s i spadku 2,5% nomogram może wskazywać konieczność większej średnicy.
  • "500 mm" bywa wybierane przez strategię "na zapas". To jednak nie odpowiada poleceniu, bo pytanie wymaga najmniejszej średnicy spełniającej warunek, a nie dowolnej większej.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze podkreśl w treści słowa typu "najmniejsza", "minimalna", "maksymalna". W zadaniach z nomogramem najczęstszą przyczyną pomyłek jest odczyt z niewłaściwej skali lub pomylenie jednostek spadku (procent, promil).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw znajdź na nomogramie wartość spadku przewodu, potem przejdź do linii odpowiadającej zadanej prędkości przepływu. Z miejsca przecięcia (lub wskazanej skali) odczytaj DN. Pamiętaj, że pytanie dotyczy minimalnej średnicy spełniającej warunek.
Nomogram łączy kilka parametrów hydraulicznych. Spadek wpływa na energię przepływu, a prędkość jest efektem (lub wymaganiem) dla danego przekroju. Podanie obu wartości ogranicza wynik do jednej średnicy, którą można odczytać z wykresu.
Spadek 2,5% oznacza obniżenie niwelety przewodu o 2,5 jednostki na 100 jednostek długości (np. 2,5 cm na 1 m). W obliczeniach i na nomogramach to istotny parametr, bo wpływa na prędkość i warunki przepływu grawitacyjnego.
To stosunkowo wysoka wartość, dlatego w zadaniach może prowadzić do większych średnic wynikających z nomogramu. Na egzaminie nie oceniasz "typowości", tylko wykonujesz odczyt i wybierasz opcję zgodną z wykresem oraz z warunkiem "minimalnej średnicy".
Najczęstsze to: pomylenie osi lub skali, nieuwaga w jednostkach (np. % vs ‰), odczyt z linii dla innej średnicy oraz ignorowanie słowa "minimalna". Pomaga prowadzenie odczytu krok po kroku i sprawdzanie, czy wynik ma sens wśród podanych DN.
Nomogram jest graficznym narzędziem obliczeniowym: zawiera już przekształcone zależności hydrauliczne i pozwala szybko wyznaczyć parametr bez liczenia ze wzorów. W zadaniach egzaminacyjnych sprawdza się umiejętność korzystania z dokumentacji/wykresów, a nie tylko rachunki.
Decyduje sformułowanie w treści: "określ najmniejszą średnicę … umożliwiających przepływ…". Oznacza to wybór najniższej DN, która spełnia warunek z nomogramu. Większa średnica mogłaby też działać, ale byłaby niezgodna z poleceniem.
Nie. W praktyce uwzględnia się też m.in. natężenie przepływu, stopień wypełnienia, warunki eksploatacyjne, materiał, szorstkość, wymagania inwestora i dostępne średnice systemowe. Zadanie egzaminacyjne celowo zawęża dane do tych, które są na nomogramie.
Materiał wpływa m.in. na chropowatość hydrauliczną i dopuszczalne warunki pracy, co bywa uwzględnione w nomogramach dedykowanych konkretnym rurom. Na egzaminie trzymaj się tego, co jest opisane w poleceniu i w załączonym nomogramie.
Ćwicz odczyt na różnych przykładach: zawsze zaznaczaj dane wejściowe, prowadź linie pomocnicze ołówkiem i sprawdzaj jednostki. Ucz się też typowych DN rur kanalizacyjnych, bo to ułatwia kontrolę wyniku. Najważniejsze: czytaj dokładnie warunek "minimalna/maksymalna".
info

Statystycznie 67% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z hydrauliki kanalizacji grawitacyjnej (nomogramy, wykresy, przykłady odczytów)
  • Instrukcje/poradniki producentów rur PVC dotyczące doboru i zastosowań (część obliczeniowa)
  • Zestawy zadań egzaminacyjnych dotyczących doboru średnic i spadków kanałów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego