KWALIFIKACJA HGT12 - STYCZEŃ 2021

PYTANIE NR 15.
Korzystając z normatywu surowcowego oblicz, ile witaminy C dostarczy organizmowi spożycie 1 porcji sałatki z kapusty czerwonej.
Ilustracja przedstawia tabelę z normatywem surowcowym dla 5 porcji sałatki z kapusty czerwonej.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby obliczyć witaminę C z 1 porcji, należy z normatywu odczytać masę kapusty czerwonej przypadającą na porcję oraz zawartość wit. C (mg/100 g). Następnie przelicza się mg/100 g na faktyczną masę w porcji i zaokrągla wynik. Otrzymuje się 45,5 mg.
Błędy w innych odpowiedziach zwykle wynikają z mylenia skali 100 g i porcji.

Pełne wyjaśnienie:

Obliczanie ilości witaminy C dostarczanej przez porcję potrawy wykonuje się na podstawie normatywu surowcowego (czyli danych o ilości surowca w porcji oraz jego wartości odżywczej).

Tok postępowania jest zawsze taki sam:

  • z normatywu ustal, ile gramów kapusty czerwonej przypada na 1 porcję sałatki,
  • odczytaj zawartość witaminy C dla kapusty (najczęściej podaną w mg na 100 g części jadalnej),
  • wykonaj przeliczenie proporcją: (mg/100 g) × (masa w porcji w g) / 100,
  • jeśli normatyw wymaga, uwzględnij wskazane w nim założenia (np. część jadalna/ubytki) oraz dopiero na końcu zaokrąglij wynik.

Wynik 45,5 mg jest zgodny z takim przeliczeniem dla danych z normatywu.

Dlaczego pozostałe propozycje są błędne?

  • 14,6 mg to typowy skutek zaniżenia masy kapusty w porcji lub pomylenia surowca netto z masą innego składnika sałatki.
  • 73,0 mg często wynika z przyjęcia zbyt dużej gramatury kapusty albo z użycia innej wartości witaminy C (np. dla innego produktu) niż wskazana w normatywie.
  • 227,5 mg jest charakterystyczne dla błędu skali (np. nieuwzględnienie dzielenia przez 100) lub omyłkowego przeliczenia tak, jakby wartości z tabeli dotyczyły 1 g zamiast 100 g.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdź, czy liczysz na 100 g, na porcję i czy na końcu wykonujesz tylko jedno przeliczenie skali. To najczęstsze miejsce pomyłek.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Użyj proporcji: (mg/100 g) × (masa składnika w porcji w g) / 100. Najpierw ustal z normatywu, ile gramów danego surowca jest w porcji, potem przelicz jednostki i zaokrąglij wynik dopiero na końcu.
Normatyw surowcowy to zapis określający, jakie ilości surowców (zwykle w gramach) przypadają na daną liczbę porcji potrawy. Na jego podstawie liczy się m.in. zużycie surowców, koszt oraz wartość odżywczą porcji.
Wartości "na 100 g" ułatwiają porównywanie produktów niezależnie od porcji. Żeby uzyskać wynik dla porcji, trzeba przeliczyć tę wartość na faktyczną masę składnika użytego w recepturze.
Potrzebujesz: gramatury porcji albo masy kapusty czerwonej w porcji oraz zawartości witaminy C w kapuście (zwykle w mg/100 g). Jeśli normatyw podaje ubytki lub część jadalną, te informacje też są istotne.
To zależy od tego, jak zdefiniowano normatyw. Jeśli normatyw odnosi się do surowca w części jadalnej i nie uwzględnia strat technologicznych, liczysz "z surowca". Jeśli normatyw przewiduje ubytki/straty, należy liczyć zgodnie z jego założeniami.
Błąd pojawia się, gdy uczeń bierze wartość w mg/100 g i mnoży ją przez masę w gramach, ale zapomina podzielić przez 100. Skutek to wynik zawyżony 100-krotnie lub kilkukrotnie, często wyraźnie "za duży" jak na porcję.
Porównaj rząd wielkości: jeśli wiesz, że w 100 g produktu jest kilkadziesiąt mg witaminy C, to porcja zawierająca np. kilkadziesiąt gramów nie może dać setek mg. Szybka kontrola skali pomaga wychwycić błąd przeliczenia.
Najczęstsze to: mylenie danych "na 100 g" z danymi "na porcję", użycie masy brutto zamiast netto (lub odwrotnie), nieuwzględnienie informacji o części jadalnej, a także zaokrąglanie wartości pośrednich zbyt wcześnie.
Jeżeli pytanie dotyczy "sałatki z kapusty czerwonej" i normatyw wskazuje, że źródłem witaminy C ma być kapusta, zwykle liczy się witaminę C z kapusty. Gdy zadanie wymaga sumy z całej potrawy, trzeba zsumować wkład wszystkich składników.
Ćwicz schemat: odczyt danych z normatywu → zamiana jednostek → proporcja na 100 g → kontrola skali wyniku. Warto robić zadania z różnymi produktami i pilnować, czy tabelaryczna wartość dotyczy surowca, części jadalnej czy produktu po obróbce.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 26% zdających egzamin. bardzo trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Aby obliczyć witaminę C z 1 porcji, należy z normatywu odczytać masę kapusty czerwonej przypadającą na porcję oraz zawartość wit."

Źródła:

  • Kunachowicz H., Nadolna I., Przygoda B., Iwanow K.: "Tabele składu i wartości odżywczej żywności", PZWL (publikacja referencyjna do wartości odżywczych, w tym witaminy C).

Materiały:

  • Tabele składu i wartości odżywczej żywności (opracowania krajowe) – ćwiczenia z odczytu danych
  • Karty recepturowe i normatywy surowcowe – zadania z przeliczaniem na porcję
  • Podstawy dietetyki i towaroznawstwa – rola witaminy C i jej straty w obróbce

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego