KWALIFIKACJA BPO1 - CZERWIEC 2009

PYTANIE NR 13.
Korzystając z opisu wypadku określ co nie było przyczyną wypadku?
Ilustracja przedstawia opis wypadku przy pracy, który jest częścią egzaminu zawodowego dla technika bezpieczeństwa i higieny
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przyczyną wypadku jest okoliczność, która faktycznie doprowadziła do zdarzenia.
W opisanym przypadku mechanizm dotyczy pracy na drabinie z elektronarzędziem: szarpnięcie wiertarki mogło spowodować utratę równowagi i upadek. Porażenie prądem nie wynika z przebiegu zdarzenia i nie stanowi wskazanej przyczyny.

Pełne wyjaśnienie:

W analizie wypadku przy pracy kluczowe jest wskazanie rzeczywistych przyczyn, czyli takich okoliczności i zdarzeń, które pozostają w związku przyczynowo-skutkowym z wypadkiem. W praktyce BHP rozróżnia się m.in. przyczyny bezpośrednie (zdarzenie inicjujące) oraz przyczyny pośrednie/organizacyjne (warunki i organizacja pracy, które umożliwiły zdarzenie).

W tym zadaniu należy wybrać element, który nie był przyczyną wypadku opisanego w materiale. Dla upadku z wysokości typowy jest łańcuch zdarzeń: praca na drabinie z elektronarzędziem → nagłe zachowanie narzędzia (np. szarpnięcie) → utrata równowagi → upadek i uraz.

  • Szarpnięcie wiertarki – jest logiczną przyczyną bezpośrednią: nagły moment/reakcja narzędzia może zainicjować utratę stabilności ciała.
  • Utrata równowagi przez pracownika – opisuje mechanizm wypadku (bezpośredni etap prowadzący do upadku), więc pozostaje w związku przyczynowym.
  • Praca na drabinie z użyciem elektronarzędzia – to przyczyna organizacyjna/techniczna: drabina daje ograniczoną stabilność i zwykle nie zapewnia bezpiecznego stanowiska do pracy z narzędziem, co zwiększa ryzyko upadku.
  • Porażenie prądem elektrycznym – nie stanowi tu przyczyny, ponieważ nie wynika z przebiegu zdarzenia. Porażenie prądem wiąże się z innym mechanizmem i typowymi następstwami (np. specyficzne objawy rażenia), a w analizie powypadkowej nie wolno dopisywać przyczyn, które nie wystąpiły.

Na egzaminie warto pamiętać o zasadzie: przyczyna musi być faktem z opisu i musi "popychać" zdarzenia do przodu. Jeżeli element brzmi groźnie, ale nie ma potwierdzenia w materiale, nie powinien być uznany za przyczynę.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Przyczyna wypadku to zdarzenie lub okoliczność, która faktycznie doprowadziła do wypadku (ma związek przyczynowo-skutkowy). Może być bezpośrednia (np. zdarzenie inicjujące) lub pośrednia/organizacyjna (np. niewłaściwa organizacja pracy). Nie myl jej ze skutkiem, czyli obrażeniem.
Przyczyna odpowiada na pytanie "dlaczego doszło do zdarzenia?", a skutek na pytanie "co się stało poszkodowanemu?". Złamanie czy wstrząśnienie mózgu to skutki. Szarpnięcie narzędzia, utrata równowagi czy praca w niebezpiecznych warunkach to typowe przyczyny.
Bo samo użycie elektronarzędzia nie oznacza, że wystąpiło rażenie. W analizie powypadkowej trzeba opierać się na faktach z opisu i dowodach (przebieg zdarzenia, oględziny, dokumentacja medyczna). Jeśli nie ma wskazań rażenia, a jest upadek i uraz mechaniczny, "porażenie prądem" nie jest przyczyną.
Najczęstszy łańcuch to: niestabilne podparcie lub zły dobór drabiny, brak właściwego podparcia/trzymania, wykonywanie pracy wymagającej użycia obu rąk, nagły ruch lub reakcja narzędzia oraz utrata równowagi. Do tego dochodzą czynniki organizacyjne: pośpiech, brak instruktażu i zła ocena ryzyka.
To przyczyna najbliższa czasowo wypadkowi, często zdarzenie inicjujące (np. nagłe szarpnięcie wiertarki). Jest zwykle widoczna w opisie zdarzenia, ale nie wyczerpuje analizy. Oprócz niej bada się też przyczyny pośrednie i organizacyjne, które stworzyły warunki do wypadku.
Zwykle analizuje się: wyjaśnienia poszkodowanego i świadków, oględziny miejsca i narzędzi, dokumentację szkoleniową i instrukcje, ocenę ryzyka zawodowego oraz dokumentację medyczną. Celem jest rekonstrukcja przebiegu i wskazanie przyczyn, które rzeczywiście wystąpiły, a nie tylko "możliwych" zagrożeń.
Tak, jeżeli drabina została użyta jako stanowisko pracy w sytuacji, gdy bezpieczniejsze byłoby inne rozwiązanie (np. podest, rusztowanie, zabezpieczenia). Wtedy "praca na drabinie" opisuje nie tylko miejsce, ale też sposób organizacji pracy, który zwiększył ryzyko utraty równowagi i upadku.
Najczęstsze to: mylenie skutków z przyczynami, wybieranie "najgroźniej brzmiącej" opcji (np. prąd) bez oparcia w opisie oraz ignorowanie przyczyn organizacyjnych. Uczniowie też czasem traktują warunek pracy jako przyczynę bez wskazania mechanizmu (co dokładnie doprowadziło do upadku).
Najpierw odtwórz łańcuch zdarzeń z opisu: co było czynnością, co było zdarzeniem inicjującym, co spowodowało utratę kontroli i jaki był skutek. Następnie wybierz odpowiedź, która nie występuje w tym łańcuchu albo nie ma związku przyczynowego z opisanym urazem i przebiegiem.
Mówi się o nim, gdy można logicznie i dowodowo wykazać, że dana okoliczność miała wpływ na powstanie wypadku. Nie wystarcza, że coś "mogło" być zagrożeniem. W praktyce BHP przyczyna musi wynikać z ustaleń (opis, oględziny, zeznania) i tworzyć spójny łańcuch zdarzeń.
info

Około 45% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "Porażenie prądem nie wynika z przebiegu zdarzenia i nie stanowi wskazanej przyczyny."

Źródła:

  • Państwowa Inspekcja Pracy – materiały informacyjne o postępowaniu powypadkowym (wypadki przy pracy, ustalanie okoliczności i przyczyn): https://www.pip.gov.pl/pl/ (należy przejść do działu: Prawo i praktyka / Wypadki przy pracy; dostęp: 2026-02-18)

Materiały:

  • Kodeks pracy – zagadnienia dotyczące wypadków przy pracy (art. 234) i obowiązków pracodawcy
  • Rozporządzenie w sprawie ustalania okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy – tryb i dokumentacja
  • Materiały Państwowej Inspekcji Pracy o postępowaniu powypadkowym i typowych błędach

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego