KWALIFIKACJA BUD16 + BUD17 - CZERWIEC 2016

PYTANIE NR 5.
Korzystając z przedstawionego nomogramu oblicz spadek ciśnienia dla gazociągu niskiego ciśnienia o średnicy DN 90, o długości obliczeniowej 100 m i przepływie obliczeniowym gazu 70 m3/h.
Ilustracja przedstawia nomogram doboru średnic rurociągów gazowych niskiego ciśnienia PE 100, SDR 11.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Spadek ciśnienia wyznacza się przez odczyt z nomogramu dla trzech danych: DN 90, długość obliczeniowa 100 m oraz przepływ 70 m3/h.
Po poprowadzeniu linii/odczycie na odpowiednich skalach uzyskuje się wartość rzędu setek paskali, co odpowiada 200 Pa, a nie dziesiątkom ani tysiącom Pa.

Pełne wyjaśnienie:

Nomogram to graficzne narzędzie obliczeniowe, które pozwala szybko wyznaczyć spadek ciśnienia w przewodzie na podstawie kilku parametrów wejściowych. W tym zadaniu dany jest gazociąg niskiego ciśnienia o średnicy DN 90, długości obliczeniowej 100 m oraz przepływie obliczeniowym 70 m3/h. Z takimi danymi nie wykonuje się klasycznego rachunku ze wzorów, tylko odczytu z przedstawionego nomogramu.

Poprawna procedura polega na odnalezieniu na nomogramie skali odpowiadającej średnicy DN 90, następnie uwzględnieniu długości obliczeniowej 100 m oraz przepływu 70 m3/h (często przez łączenie punktów linią prostą lub odczyt w punkcie przecięcia krzywych/osi). W zależności od konstrukcji nomogramu może być też potrzebna interpolacja, jeśli wartość leży między podziałkami. Wynik należy podać w jednostkach wskazanych na nomogramie, tutaj w paskalach (Pa).

Wartość 200 Pa jest spójna z rzędem wielkości strat dla takiego przepływu i średnicy w odcinku 100 m w sieci niskiego ciśnienia. Odpowiedź "20 Pa" zwykle wynika z błędu odczytu skali (przesunięcie o jedno oczko podziałki lub pomylenie osi) albo z niezamierzonego odczytu wartości jednostkowej zamiast dla 100 m. Odpowiedzi "2 000 Pa" i "20 000 Pa" odpowiadają stratom wielokrotnie większym i najczęściej biorą się z pomylenia zakresu skali (rzędu wielkości) lub błędnego odczytu na skali logarytmicznej/nieliniowej.

Na egzaminie warto wykonać szybki test sensowności: przy większym przepływie i mniejszej średnicy spadek ciśnienia rośnie; przy długości 100 m wynik powinien być wyraźnie większy niż dla krótkich odcinków, ale nadal w rozsądnym zakresie dla niskiego ciśnienia. To pomaga wychwycić pomyłki o czynnik 10.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Nomogram to wykres obliczeniowy umożliwiający szybkie wyznaczanie wartości (np. spadku ciśnienia) bez liczenia ze wzorów. W gazownictwie używa się go m.in. do doboru średnic i oceny strat ciśnienia w odcinkach sieci na podstawie przepływu, średnicy i długości.
Należy znaleźć na nomogramie odpowiednie skale (średnica, przepływ, długość), a następnie wykonać odczyt zgodnie z zasadą podaną na wykresie (np. łączenie punktów linią, odczyt w punkcie przecięcia). Jeśli wartości są między podziałkami, stosuje się interpolację.
Długość obliczeniowa uwzględnia wpływ dodatkowych oporów (np. armatura, kształtki) w sposób zastępczy, aby uprościć obliczenia. Dzięki temu odczyt z nomogramu lepiej odpowiada rzeczywistym stratom ciśnienia w odcinku, a nie tylko stratom na prostej rurze.
DN to oznaczenie średnicy nominalnej przewodu, stosowane powszechnie w technice instalacyjnej. Nie jest to dokładna średnica w milimetrach w każdym materiale, lecz parametr identyfikacyjny serii wymiarowej, który ułatwia dobór rur, złączek i armatury.
Najczęściej spotkasz paskale (Pa) lub kilopaskale (kPa). Kluczowe jest sprawdzenie, co pokazuje skala na nomogramie i w jakich jednostkach ma być wynik. Błąd o 1000 razy bywa skutkiem pomylenia Pa z kPa lub nieuwagi przy odczycie.
To typowe "pułapki skali": przy szybkim odczycie łatwo przesunąć się o jeden rząd wielkości, zwłaszcza gdy nomogram ma gęstą podziałkę albo skalę nieliniową. Pomaga kontrola sensowności wyniku i porównanie, czy nie nastąpiła pomyłka razy 10.
Najczęstsze błędy to: odczyt z niewłaściwej osi, pomylenie krzywych dla innej średnicy, nieuwzględnienie długości obliczeniowej, brak interpolacji oraz pomyłki jednostek (Pa/kPa). Warto prowadzić linie pomocnicze i czytać wartości powoli, krok po kroku.
Teoretycznie tak, ale wymaga to znajomości modelu obliczeń (opory przepływu, parametry gazu, chropowatość, współczynniki) oraz przyjęć projektowych. W zadaniach egzaminacyjnych z nomogramem oczekuje się zwykle odczytu z wykresu, nie pełnego obliczenia analitycznego.
Gdy spadek ciśnienia powoduje, że na końcu odcinka nie ma wymaganego ciśnienia dla odbiorników, sieć może działać nieprawidłowo. Typowe działania to zwiększenie średnicy, skrócenie trasy, zmiana układu zasilania lub ograniczenie przepływu (np. przez podział na odcinki).
Ćwicz odczyt na różnych nomogramach: wybór właściwej skali, prowadzenie linii pomocniczych, interpolację i kontrolę jednostek. Zawsze wykonuj szybki test sensowności (czy wynik nie jest 10× większy/mniejszy). Pomaga też praca na zadaniach z arkuszy próbnych.
info

Około 63% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Materiały:

  • Podręczniki/opracowania z hydrauliki przepływu w przewodach (straty liniowe i miejscowe)
  • Materiały dydaktyczne z projektowania sieci i instalacji gazowych (ćwiczenia z nomogramami)
  • Instrukcje i tablice/nomogramy stosowane w branży gazowniczej (w tym zasady doboru DN i dopuszczalnych spadków)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego