KWALIFIKACJA CHM4 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 11.
Korzystając z rysunków zamieszczonych w tabeli, wybierz zestaw sprzętu potrzebnego do oznaczania CO2 w wodach powierzchniowych metodą miareczkową.
Ilustracja przedstawia cztery różne elementy laboratoryjne umieszczone w osobnych polach tabeli.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W oznaczaniu CO2 metodą miareczkową potrzebny jest zestaw umożliwiający dokładne odmierzanie próbki i titranta oraz prowadzenie reakcji w naczyniu odpowiednim do mieszania.
Poprawny wybór wskazuje elementy typowe dla miareczkowania, a pomija sprzęt z rysunku 2, który nie jest niezbędny w tej procedurze.

Pełne wyjaśnienie:

Metoda miareczkowa polega na stopniowym dodawaniu roztworu mianowanego (titranta) do odmierzonej porcji próbki aż do osiągnięcia punktu końcowego (np. zmiany barwy wskaźnika lub innego kryterium końca miareczkowania). Dlatego kluczowe jest szkło, które zapewnia kontrolę objętości oraz wygodne prowadzenie reakcji.

Zestaw oznaczony jako "1, 3, 4" odpowiada kompletowi typowemu dla miareczkowania: zawiera element do precyzyjnego dozowania titranta, element do dokładnego odmierzenia objętości próbki oraz naczynie, w którym prowadzi się reakcję i miesza zawartość. Taki dobór minimalizuje błąd objętościowy i ułatwia obserwację punktu końcowego.

Zestawy zawierające "2" są nieprawidłowe, ponieważ sprzęt z rysunku 2 nie jest wymagany do samej czynności miareczkowania CO2 (nie poprawia dokładności kluczowych etapów: odmierzania próbki i dozowania titranta) albo pełni inną funkcję niż w analizie miareczkowej. To częsty "wabik" w zadaniach: element może być ogólnie laboratoryjny, ale niekonieczny w tej konkretnej metodzie.

  • "1, 2, 3" – zawiera zbędny element (2), a brakuje jednego z elementów kluczowych dla pełnego stanowiska.
  • "2, 3, 4" – również opiera się na elemencie (2), który nie stanowi podstawy zestawu do titracji, przez co zestaw jest nieadekwatny do metody.
  • "1, 2, 4" – pomija jeden z podstawowych elementów miareczkowania, a dodaje (2), który nie kompensuje tego braku.

Wskazówka egzaminacyjna: zanim wybierzesz zestaw z rysunków, odpowiedz sobie na pytanie "co musi być odmierzane i dozowane z największą dokładnością?". Sprzęt, który temu nie służy, zwykle jest dystraktorem.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Niezbędne są elementy do precyzyjnego odmierzania próbki i titranta oraz naczynie do reakcji: zwykle biureta (dozowanie titranta), pipeta lub inny przyrząd miarowy (odmierzanie próbki) i kolba stożkowa/zlewka (prowadzenie miareczkowania).
Biureta służy do dokładnego, kontrolowanego dodawania roztworu mianowanego do próbki. Odczyt zużytej objętości titranta jest podstawą obliczenia wyniku. Zastąpienie jej naczyniem niemiarowym zwiększa błąd i utrudnia uchwycenie punktu końcowego.
Szkło miarowe (np. pipeta) zapewnia mały błąd odmierzanej objętości. W miareczkowaniu wynik zależy bezpośrednio od objętości próbki i titranta, więc błędy objętościowe przenoszą się na wynik. Dlatego dobór właściwego szkła jest kluczowy.
Najczęściej używa się kolby stożkowej (Erlenmeyera), bo umożliwia intensywne mieszanie bez rozchlapywania i wygodną obserwację zmiany barwy wskaźnika. Zlewka też bywa stosowana, ale zwykle gorzej chroni przed stratami próbki podczas mieszania.
Zwykle nie, jeśli wymagana jest dobra dokładność. Cylinder miarowy ma większą niepewność niż pipeta czy kolba miarowa. Na egzaminie często jest dystraktorem: wygląda "miarowo", ale w klasycznym miareczkowaniu do oznaczeń ilościowych preferuje się pipety i biurety.
CO2 to dwutlenek węgla obecny w wodzie w różnych formach równowagowych. W praktyce laboratoryjnej zadanie może dotyczyć oznaczania frakcji istotnej analitycznie (np. wolnego/agresywnego CO2) metodą miareczkową, czyli przez reakcję z odpowiednim titrantem.
Najczęstsze błędy to: wybór sprzętu "ogólnie laboratoryjnego" zamiast wymaganego do titracji, mylenie pipety z cylindrem, pomijanie naczynia reakcyjnego oraz zakładanie, że każdy zestaw z trzema elementami jest poprawny bez sprawdzenia ich funkcji w metodzie.
Bo rysunki często zawierają dystraktory podobne kształtem do właściwego szkła. Analiza funkcji (dozowanie, odmierzanie, mieszanie) pozwala wybrać zestaw, który rzeczywiście umożliwia miareczkowanie. Sam wygląd lub "familiarność" elementu może prowadzić do błędnego wyboru.
Największy wpływ ma etap odmierzania objętości (próbka i titrant). Jeśli użyje się szkła o dużej niepewności lub źle odczyta menisk, błąd przejdzie na wynik. Dlatego w analizie ilościowej wybiera się sprzęt miarowy o odpowiedniej klasie dokładności.
Warto uczyć się "pakietami": nazwa–rysunek–zastosowanie. Zrób listę najczęstszych elementów (biureta, pipeta, kolba stożkowa, kolba miarowa) i ćwicz rozpoznawanie na schematach. Dodatkowo powtarzaj, w jakich metodach używa się danego szkła.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 34% zdających egzamin. bardzo trudne

Źródła:

  • Wikipedia: "Miareczkowanie" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Miareczkowanie (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Podręcznik do chemii analitycznej: rozdziały o analizie miareczkowej i sprzęcie miarowym
  • Instrukcje BHP i procedury pracowni dotyczące pracy z biuretą i pipetą
  • Atlas/karteczki ze szkłem laboratoryjnym (nazwa–zastosowanie–rysunek)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego