KWALIFIKACJA DRM8 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 17.
Korzystając z tabeli, określ dwustronną wielkość rozwarcia piły tarczowej zwykłej o średnicy 710 mm i grubości 5,0 mm.
Ilustracja przedstawia tabelę dotyczącą rozwarcia zębów w piłach tarczowych zwykłych zgodnie z normą PN 76/D-54502.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Tabela podaje "rozwarcie na stronę b", czyli wartość jednostronną.
Aby uzyskać rozwarcie dwustronne (łączne), trzeba uwzględnić odchylenie zębów w lewo i w prawo, więc wynik to 2 × 1,3 mm = 2,6 mm dla średnicy 710 mm i grubości 5,0 mm.

Pełne wyjaśnienie:

Rozwarcie zębów piły tarczowej to celowe odgięcie zębów na boki względem płaszczyzny korpusu piły. Dzięki temu rzaz (szerokość cięcia) jest większy niż grubość tarczy, co ogranicza tarcie korpusu o materiał i zmniejsza ryzyko zakleszczania, przegrzewania oraz przypalania drewna.

W zadaniu kluczowe jest rozróżnienie dwóch wielkości:

  • rozwarcie jednostronne – odchylenie zęba na jedną stronę (np. tylko w lewo lub tylko w prawo),
  • rozwarcie dwustronne – łączna "suma" odchylenia na obie strony, bo zęby są rozstawiane naprzemiennie: raz w lewo, raz w prawo.

W dołączonej tabeli wartości w komórkach opisano jako "Rozwarcie na stronę b", czyli podano wartość jednostronną. Dla piły tarczowej zwykłej o średnicy 710 mm (zakres 600–710) i grubości 5,0 mm odczyt z tabeli daje 1,3 mm. Ponieważ pytanie dotyczy wielkości dwustronnej, należy tę wartość podwoić:

1,3 mm × 2 = 2,6 mm.

Dlaczego pozostałe propozycje są błędne? Odpowiedzi 1,3 mm i 1,4 mm odpowiadają typowym wartościom jednostronnym (albo wynikają z odczytu z innej komórki tabeli), a nie dwustronnym. Wartość 2,8 mm to wynik, który może kusić po podwojeniu 1,4 mm, ale 1,4 mm nie dotyczy wskazanej kombinacji średnicy 710 mm i grubości 5,0 mm w tabeli. Na egzaminie warto zawsze sprawdzić dwa elementy: czy odczytano właściwy wiersz/kolumnę oraz czy pytanie wymaga wartości jednostronnej czy dwustronnej.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Rozwarcie zębów to celowe odgięcie zębów piły na boki względem korpusu tarczy. Dzięki temu szerokość cięcia (rzaz) jest większa niż grubość piły, co ogranicza tarcie, zmniejsza ryzyko zakleszczania i poprawia odprowadzanie wiórów.
Rozwarcie jednostronne oznacza odchylenie zęba na jedną stronę (np. w lewo lub w prawo). Rozwarcie dwustronne to łączna wartość "na obie strony" – przy zębach rozstawionych naprzemiennie zwykle liczy się je jako 2 × rozwarcie jednostronne.
Taki opis informuje, że tabela podaje wartość jednostronną, czyli odchylenie zęba tylko na jedną stronę. Jeżeli zadanie pyta o rozwarcie dwustronne (łączne), trzeba wykonać przeliczenie, najczęściej podwojenie wartości odczytanej z tabeli.
Należy znaleźć wiersz obejmujący średnicę 710 mm (zwykle zakres 600–710), a następnie kolumnę odpowiadającą grubości 5,0 mm. W komórce na przecięciu odczytuje się wartość "na stronę b", czyli jednostronną, którą potem interpretuje się zgodnie z treścią pytania.
Jeśli w tabeli podano rozwarcie jednostronne (na jedną stronę), a pytanie dotyczy dwustronnego, wykonuje się proste działanie: dwustronne = 2 × jednostronne. Wynika to z naprzemiennego rozstawienia zębów: część odchylona w lewo i część w prawo.
Zbyt małe rozwarcie powoduje, że rzaz jest zbyt wąski względem korpusu tarczy. W efekcie rośnie tarcie, piła się nagrzewa, może przypalać materiał i łatwiej dochodzi do zakleszczania. Spada też stabilność cięcia, co pogarsza jakość powierzchni.
Zbyt duże rozwarcie zwiększa szerokość rzazu, czyli straty materiału (więcej drewna zamienia się w trociny) i może podnosić zużycie energii. Często pogarsza też dokładność prowadzenia cięcia, bo narzędzie "pracuje szerzej" niż potrzeba.
Najczęstsze są: odczyt z niewłaściwego wiersza (zły zakres średnic) lub kolumny (zła grubość), przeoczenie opisu "na stronę" i podanie wartości jednostronnej zamiast dwustronnej oraz brak prostego przeliczenia (np. pomnożenia przez 2), mimo że wymaga tego treść pytania.
Na egzaminie zwykle nie trzeba znać numeru dokumentu, jeśli tabela jest podana w arkuszu. Kluczowa jest umiejętność odczytu danych i poprawnej interpretacji (np. czy wartość jest "na stronę"). Znajomość źródeł może pomagać w praktyce, ale nie jest konieczna do obliczeń.
Ćwicz odczyt z tabel: szybkie znajdowanie wiersza i kolumny oraz sprawdzanie nagłówków. Utrwal pojęcia: rzaz, grubość tarczy, rozwarcie jednostronne i dwustronne. Zrób kilka zadań, w których raz podaje się wynik "na stronę", a raz wynik łączny, aby nie mylić interpretacji.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 50% zdających egzamin. trudne

Źródła:

  • PN 76/D-54502: tabela "Rozwarcie zębów w piłach tarczowych zwykłych" (wartość "rozwarcie na stronę b" dla zakresu 600–710 i grubości 5,0)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z technologii obróbki drewna dotyczące narzędzi skrawających (piły tarczowe, rzaz, rozwarcie)
  • Instrukcje stanowiskowe i dokumentacja zakładowa dotycząca przygotowania pił do pracy
  • Tablice/tabele technologiczne stosowane w praktyce (rozwarcie, ostrzenie, geometria zęba)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego