Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA MEC9 - STYCZEŃ 2025



PYTANIE NR 11.
Korzystając z wykresu, odczytaj przybliżoną wartość kosztów produkcji koła zębatego, z partii 150 sztuk, wykonanego w klasie IT5.
Ilustracja przedstawia wykres liniowy, który obrazuje zależność kosztów obróbki od dokładności wykonania.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Z wykresu należy odczytać wartość na osi Y (koszt obróbki) dla klasy IT5, czyli dla X=5. Krzywa kosztów przecina wtedy poziom odpowiadający ok. 50 na skali kosztu. Dlatego poprawny odczyt przybliżonego kosztu produkcji koła zębatego (partia 150 szt., IT5) wynosi 50 zł.

Pełne wyjaśnienie:

Zadanie sprawdza umiejętność odczytu wartości z wykresu oraz poprawnej interpretacji osi przedstawiających zależność kosztu od dokładności wykonania (klasy IT).

Jak czytać wykres?

  • Oś pozioma (X) przedstawia klasy dokładności w postaci liczb odpowiadających numerom IT. Dla IT5 wybierasz punkt X = 5.
  • Oś pionowa (Y) przedstawia koszt obróbki w skali od 0 do 325 z podziałką co 25.
  • Z punktu X=5 prowadzisz myślowo linię do przecięcia z krzywą, a następnie odczytujesz wysokość na osi Y.

Dla X=5 krzywa znajduje się w pobliżu poziomu 50, więc przybliżony koszt wynosi 50 zł.

Dlaczego pozostałe wartości nie pasują?

  • 2 zł jest zbyt małe względem skali i przebiegu krzywej; na wykresie dla IT5 koszt nie spada do kilku jednostek.
  • 100 zł odpowiada wyższemu położeniu krzywej (bliżej punktu dla mniejszego X, np. okolic IT3), czyli większej dokładności i większego kosztu niż przy IT5.
  • 175 zł leży jeszcze wyżej na osi Y i odpowiadałoby jeszcze "bardziej precyzyjnym" warunkom (mniejszy numer IT), a nie IT5.

W praktyce technologicznej pamiętaj o ogólnej zasadzie: im wyższa dokładność (niższy numer IT), tym zwykle wyższy koszt. W tym zadaniu nie obliczasz kosztu — jedynie odczytujesz go z wykresu dla wskazanej klasy i wielkości partii.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Jak odczytać koszt z wykresu dla klasy IT5?
Najpierw znajdź na osi X wartość odpowiadającą IT5 (czyli 5). Następnie odczytaj na krzywej punkt dla X=5 i przenieś go na oś Y. Odczytujesz wtedy przybliżony koszt obróbki z podziałki (tu wychodzi około 50).
Co oznaczają klasy IT w tolerancjach wymiarowych?
Klasy IT (International Tolerance) określają "szerokość" pola tolerancji, czyli dopuszczalne odchyłki wymiaru. Niższy numer IT oznacza wyższą dokładność i węższe tolerancje, a wyższy numer IT oznacza mniejszą dokładność i szersze tolerancje.
Dlaczego mniejszy numer IT zwykle zwiększa koszt produkcji?
Wyższa dokładność wymaga dokładniejszych maszyn, narzędzi i pomiarów oraz często dłuższego czasu obróbki i dodatkowych operacji (np. wykańczających). To zwiększa nakłady roboczogodzin i ryzyko braków, co podnosi koszt jednostkowy.
Czy w tym zadaniu trzeba coś obliczać, czy tylko czytać wykres?
To zadanie jest typowym odczytem z wykresu: wybierasz wskazaną klasę IT na osi X i odczytujesz koszt z osi Y w punkcie przecięcia z krzywą. Nie wykonujesz działań matematycznych poza ewentualnym przybliżeniem do najbliższej wartości ze skali.
Jakie błędy najczęściej robi się przy odczycie takich wykresów?
Najczęściej myli się osie (X z Y), ignoruje podziałkę na osi Y (np. co 25), albo odczytuje wartość dla złego X (np. 3 zamiast 5). Zdarza się też pomylić kierunek zmian dokładności, zwłaszcza gdy na rysunku jest strzałka wskazująca "przyrost dokładności".
Kiedy w praktyce stosuje się klasę IT5 dla elementów maszyn?
IT5 zalicza się do klas precyzyjnych i stosuje się ją wtedy, gdy element wymaga bardzo małych odchyłek wymiarowych (np. w wybranych częściach współpracujących, gdzie istotna jest powtarzalność i dopasowanie). Dobór IT5 powinien wynikać z funkcji elementu i wymagań montażu.
Jak rozumieć strzałkę "kierunek przyrostu dokładności" na osi X?
Strzałka pokazuje, w którą stronę rośnie dokładność wykonania. Jeśli strzałka jest skierowana w lewo, to oznacza, że im bardziej w lewo na osi X (mniejsza liczba), tym większa dokładność. To jest zgodne z ideą klas IT: mniejszy numer IT oznacza większą precyzję.
Dlaczego odpowiedź 2 zł jest mało prawdopodobna na takim wykresie?
Skala osi Y na wykresie ma wartości rzędu dziesiątek i setek, a krzywa dla analizowanego zakresu X nie schodzi do poziomu kilku jednostek. Taka wartość byłaby niezgodna z przebiegiem krzywej oraz z typową relacją koszt–dokładność w obróbce precyzyjnej.
Jak odróżnić odczyt 50 zł od 100 zł na krzywej kosztów?
Trzeba sprawdzić, na jakiej wysokości znajduje się krzywa dla danego X. Dla X=5 krzywa leży blisko poziomu 50. Poziom 100 jest wyżej i odpowiada innemu punktowi na osi X (zwykle mniejszemu numerowi IT, czyli wyższej dokładności), więc to inna para (X,Y).
Jak przygotować się do zadań z tolerancji i kosztów na egzaminie?
Ćwicz odczyt z wykresów i tabel: zawsze sprawdzaj opis osi, jednostki i podziałkę. Powtórz sens klas IT (mniejszy numer = większa dokładność) oraz typową zależność kosztu od dokładności. Rozwiązuj krótkie zadania, gdzie trzeba wskazać punkt na krzywej i wybrać najbliższą wartość.
info

Statystycznie 59% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Z wykresu należy odczytać wartość na osi Y (koszt obróbki) dla klasy IT5, czyli dla X=5."

Źródła:

  • PN-EN ISO 286-1:2011, "Specyfikacje geometrii wyrobów (GPS) — ISO system tolerancji wymiarów liniowych — Część 1: Podstawy tolerancji, odchyłki i pasowania"

Materiały:

  • Zadania z odczytu wykresów i tabel w technologii maszyn (karty pracy, repetytoria)
  • Materiały dydaktyczne o tolerancjach i pasowaniach (klasy IT, znaczenie dokładności)
  • Ćwiczenia z interpretacji wykresów kosztowych w planowaniu procesu technologicznego

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego