KWALIFIKACJA CHM3 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 19.
Korzystając z wykresu wskaż, w jakiej postaci występuje woda w temperaturze 10°C i pod ciśnieniem 100 barów.
Ilustracja przedstawia wykres fazowy wody, który jest używany w kontekście kwalifikacji zawodowej technika analityka,
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby rozwiązać zadanie, na wykresie fazowym wody (p–T) należy zaznaczyć punkt: T = 10°C oraz p = 100 bar.
Po sprawdzeniu, w którym obszarze diagramu leży ten punkt, otrzymuje się fazę stabilną w tych warunkach. Dla 10°C przy tak wysokim ciśnieniu woda znajduje się w obszarze cieczy.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu korzysta się z wykresu fazowego wody, czyli diagramu pokazującego, jaka faza (lód, ciecz, para/gaz) jest termodynamicznie stabilna w zależności od temperatury i ciśnienia.

Krok 1: Odczytaj wartości z treści: temperatura 10°C oraz ciśnienie 100 bar.

Krok 2: Na osiach wykresu znajdź 10°C (oś temperatury) i 100 bar (oś ciśnienia), a następnie wyznacz punkt przecięcia.

Krok 3: Sprawdź, w jakim polu (obszarze fazowym) leży punkt. To pole odpowiada stanowi skupienia.

Odpowiedź "Ciecz." wynika z tego, że przy temperaturze dodatniej, bliskiej warunkom otoczenia, a jednocześnie przy bardzo wysokim ciśnieniu (100 bar), woda nie przechodzi w gaz – wysokie ciśnienie sprzyja utrzymaniu fazy skondensowanej. W typowym diagramie p–T punkt (10°C, 100 bar) znajduje się w obszarze cieczy.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują:

  • "Lód." – aby woda była lodem, punkt musi wypaść w obszarze fazy stałej; sama niska w porównaniu do wrzenia temperatura 10°C nie oznacza zamarznięcia.
  • "Gaz." – faza gazowa pojawia się dla wyższych temperatur lub odpowiednio niższych ciśnień; przy 100 bar przejście w parę jest utrudnione.
  • "Sublimat" – sublimacja dotyczy bezpośredniego przejścia stałe↔gaz w warunkach odpowiednich dla równowagi tych faz; dla 10°C i 100 bar nie jest to właściwy opis fazy wody.

Wskazówka egzaminacyjna: najczęstszy błąd to ocenianie stanu skupienia wyłącznie "na czuja" po temperaturze. W zadaniach z wykresem zawsze wyznaczaj punkt (T,p) i dopiero potem odczytuj obszar fazowy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wykres fazowy wody pokazuje, w jakich warunkach temperatury i ciśnienia stabilne są fazy: lód, ciecz lub para. Służy do odczytu stanu skupienia bez obliczeń: zaznaczasz punkt (T,p) i sprawdzasz, w którym obszarze diagramu leży.
1) Odczytaj T i p z treści zadania.
2) Znajdź te wartości na osiach wykresu.
3) Zaznacz punkt przecięcia.
4) Odczytaj nazwę obszaru fazowego (np. "ciecz"). Kluczowe jest, by nie pomylić skali osi i jednostek.
Wysokie ciśnienie sprzyja fazom skondensowanym (ciecz/ciało stałe), bo cząsteczki są bliżej siebie. Dla wody oznacza to, że aby uzyskać parę, zwykle potrzeba wyższej temperatury niż przy 1 bar. Dlatego przy 100 bar i 10°C nie oczekuje się gazu.
W praktyce laboratoryjnej przy 10°C woda może występować jako para tylko w warunkach bardzo niskiego ciśnienia (próżnia) lub jako mieszanina z parą nad cieczą. Jeśli na wykresie p–T punkt (10°C, p) jest w obszarze cieczy, odpowiedź "gaz" jest błędna.
Najczęściej: ignorowanie ciśnienia i wybór po samej temperaturze, pomylenie osi (np. bar z kPa), błędne odczytanie skali logarytmicznej, oraz zaznaczenie punktu w złym miejscu. Pomaga nawyk: zawsze zapisuj (T,p) i dopiero potem szukaj obszaru.
100 bar to ciśnienie znacznie wyższe od atmosferycznego (ok. 1 bar), spotykane w pracy z aparatami ciśnieniowymi, np. autoklawami lub reaktorami. Taki poziom ciśnienia silnie wpływa na równowagi fazowe i wymaga zachowania zasad bezpieczeństwa oraz właściwego doboru osprzętu.
Sublimacja to bezpośrednie przejście ciało stałe → gaz (lub odwrotnie: resublimacja) bez etapu cieczy. Dla wody zachodzi w szczególnych warunkach ciśnienia i temperatury (np. przy bardzo niskim ciśnieniu). Przy 10°C i 100 bar zwykle nie opisuje stanu wody.
Po zaznaczeniu punktu zwróć uwagę na linie graniczne faz: topnienia (lód–ciecz) i parowania (ciecz–gaz). Jeśli punkt jest wyraźnie po stronie cieczy, nie wybieraj "lód". Dodatkowo oceń sens fizyczny: 10°C sugeruje ciecz, ale ostatecznie decyduje położenie na wykresie.
Nie, jeśli zadanie polega na odczycie z wykresu. Wystarczy umieć poprawnie znaleźć punkt (T,p) i zidentyfikować obszar fazowy. Znajomość trendu (wyższe ciśnienie → wyższa temperatura wrzenia) pomaga kontrolnie, ale nie zastępuje odczytu z diagramu.
Ćwicz na różnych wykresach: fazowych p–T, rozpuszczalności, krzywych miareczkowania i kalibracji. Naucz się: odczytu osi, jednostek, skali oraz interpretacji obszarów. Na egzaminie najpierw zlokalizuj dane na osiach, a dopiero potem wybieraj odpowiedź.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 69% zdających egzamin. średnie

Według specjalistów z branży: "Dla 10°C przy tak wysokim ciśnieniu woda znajduje się w obszarze cieczy."

Źródła:

  • NIST Chemistry WebBook: Water (H2O) – basic thermophysical information (serwis NIST), https://webbook.nist.gov/chemistry/ (wyszukanie rekordu H2O) - dostęp 2026-02-27
  • IAPWS (International Association for the Properties of Water and Steam) – dokumenty dot. właściwości wody i pary (IF97/wytyczne), https://www.iapws.org/ - dostęp 2026-02-27
  • Engineering ToolBox – Water: Phase Diagram / properties overview (materiał poglądowy), https://www.engineeringtoolbox.com/water-properties-d_1573.html - dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • podręcznik chemii fizycznej (diagramy fazowe, równowagi faz)
  • materiały dydaktyczne z interpretacji wykresów i diagramów w analizie fizykochemicznej
  • tablice/opracowania właściwości wody (stan skupienia w funkcji p i T)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego