KWALIFIKACJA ELM3 - CZERWIEC 2014 (test 2)

PYTANIE NR 15.
Korzystając z zależności Fu = η ∙ S ∙ p wskaż powierzchnię S tłoka siłownika, jeżeli siłownik wytwarza siłę czynną Fu = 1,6 kN przy ciśnieniu p = 1 MPa i współczynniku sprawności η = 0,8.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Korzystamy z Fu=η·S·p, więc S=Fu/(η·p).
Fu=1,6 kN=1600 N. Ciśnienie 1 MPa odpowiada 1 N/mm².
Zatem S=1600/(0,8·1)=2000 mm². Pozostałe wyniki wynikają z pominięcia η lub błędnych przeliczeń.

Pełne wyjaśnienie:

W siłowniku zależność między siłą użyteczną, ciśnieniem i polem powierzchni tłoka można zapisać jako: Fu=η·S·p. Współczynnik sprawności η uwzględnia straty (np. tarcie), dlatego siła użyteczna jest mniejsza od teoretycznej p·S.

Krok 1: przekształcenie wzoru
Obliczamy pole powierzchni tłoka:
S = Fu / (η·p).

Krok 2: przygotowanie jednostek

  • Fu = 1,6 kN = 1,6·1000 N = 1600 N.
  • p = 1 MPa. W praktyce obliczeń z mm² wygodnie pamiętać, że 1 MPa = 1 N/mm² (ponieważ 1 MPa = 106 Pa, a 1 Pa = 1 N/m² oraz 1 m² = 106 mm²).

Krok 3: podstawienie i obliczenie
S = 1600 / (0,8 · 1) = 1600 / 0,8 = 2000 mm².

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • Wartości typu 1500 mm² lub 1000 mm² mogą pochodzić z błędnego przeliczenia 1,6 kN (np. potraktowania 1,6 kN jako 1,6 N lub 160 N) albo z pomylenia jednostek pola.
  • 3000 mm² bywa skutkiem niepoprawnego uwzględnienia sprawności (np. błędnego mnożenia przez η zamiast dzielenia lub przyjęcia innego ciśnienia po pomyłce w przedrostkach).

Wskazówka egzaminacyjna: po obliczeniu wykonaj szybki test sensowności: przy p=1 MPa i S=2000 mm² siła teoretyczna p·S wynosi 2000 N, a po uwzględnieniu η=0,8 daje 1600 N, czyli 1,6 kN — wynik jest spójny.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Aby obliczyć pole, trzeba podzielić siłę przez iloczyn sprawności i ciśnienia: S = F/(η·p). To typowe przekształcenie algebraiczne. Na egzaminie pilnuj, by η było w mianowniku (dzielenie), a nie w liczniku.
Sprawność η uwzględnia straty w siłowniku (np. tarcie uszczelnień, opory ruchu), więc rzeczywista siła użyteczna jest mniejsza od teoretycznej p·S. Dlatego w zadaniach na pole: S = F/(η·p).
To wygodna równość jednostek: 1 MPa = 106 Pa, a 1 Pa = 1 N/m². Ponieważ 1 m² = 106 mm², to 106 N/m² = 1 N/mm². Dzięki temu można liczyć pole bez przechodzenia na m².
Przedrostek k oznacza 1000, więc 1 kN = 1000 N. Zatem 1,6 kN = 1,6·1000 N = 1600 N. Ten krok jest krytyczny, bo pomyłka daje wynik z błędnym rzędem wielkości.
Zrób kontrolę wsteczną: policz siłę teoretyczną p·S, a potem pomnóż przez η. Jeśli wrócisz do podanej siły F, to jednostki i rachunek są spójne. To szybka metoda wyłapywania błędów w konwersji MPa i mm².
Najczęściej: (1) pominięcie η, (2) pomylenie MPa z Pa, (3) błędne przejście między m² a mm², (4) nieuwaga przy kN→N. Warto zapamiętać skrót: 1 MPa = 1 N/mm², wtedy rachunek jest prostszy.
Tak. Wtedy p=1 MPa = 1 000 000 Pa, a S wyjdzie w m². Na końcu przeliczysz m² na mm² (1 m² = 1 000 000 mm²). Metoda jest poprawna, ale łatwiej o pomyłkę w potęgach, więc często wybiera się N i mm².
Gdy masz pole S, możesz wyznaczyć średnicę z geometrii koła: S = π·d²/4, więc d = √(4S/π). Na egzaminie zwykle podają π lub pozwalają użyć przybliżenia, ale trzeba pilnować jednostek (mm² → mm).
W technice warsztatowej i doborze siłowników często operuje się wymiarami w milimetrach. Dodatkowo przy p w MPa można użyć skrótu 1 MPa = 1 N/mm², co daje wynik pola od razu w mm² bez wielostopniowych przeliczeń.
Siła teoretyczna to F = p·S (bez strat). Siła użyteczna uwzględnia straty i wtedy stosuje się Fu = η·p·S. W zadaniach egzaminacyjnych zwracaj uwagę, czy podana jest "siła czynna/użyteczna", bo to wskazuje na użycie η.
info

Około 60% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Według specjalistów z branży: "Korzystamy z Fu=η·S·p, więc S=Fu/(η·p).Fu=1,6 kN=1600 N."

Źródła:

  • https://en.wikipedia.org/wiki/Pressure - accessed 2026-02-27
  • https://en.wikipedia.org/wiki/Pascal_(unit) - accessed 2026-02-27
  • https://en.wikipedia.org/wiki/Hydraulic_cylinder - accessed 2026-02-27

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z pneumatyki i hydrauliki siłowej (dział: ciśnienie, siła, pole powierzchni)
  • Zadania rachunkowe z przeliczeń jednostek w układzie SI
  • Notatki z mechatroniki: elementy wykonawcze – siłowniki i ich parametry

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego