KWALIFIKACJA HGT2 + HGT12 - CZERWIEC 2006 (test 2)

PYTANIE NR 30.
Korzystając z zamieszczonej karty kalkulacyjnej na śniadanie składające się z pieczywa z masłem i wędliną, oblicz cenę gastronomiczną jednej porcji śniadania (cenę zaokrąglij do jednego miejsca po przecinku).
Ilustracja przedstawia tabelę związaną z kalkulacją kosztów gastronomicznych dla śniadania składającego się z pieczywa,
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wynik 1,40 zł otrzymuje się przez odczytanie z karty kalkulacyjnej ilości i cen jednostkowych składników śniadania, obliczenie kosztu każdego składnika (ilość × cena), zsumowanie kosztów oraz podanie wartości dla jednej porcji. Na końcu wynik należy zaokrąglić do 0,1 zł.

Pełne wyjaśnienie:

W tego typu zadaniach kluczowe jest poprawne wykorzystanie danych z karty kalkulacyjnej (arkusza) dotyczącej śniadania z pieczywem, masłem i wędliną. Arkusz zwykle zawiera dla każdego składnika co najmniej: ilość zużywaną na porcję (np. w gramach/sztukach) oraz cenę jednostkową (np. za 1 kg, 1 sztukę lub 1 opakowanie – zależnie od sposobu wprowadzenia danych).

Aby obliczyć cenę gastronomiczną jednej porcji, należy wykonać te kroki:

  • Odczytać z arkusza ilości składników przypadające na jedną porcję.
  • Odczytać odpowiadające im ceny jednostkowe w tych samych jednostkach, w jakich prowadzi się rozliczenie.
  • Dla każdego składnika policzyć koszt: ilość × cena jednostkowa (z poprawnym przeliczeniem jednostek, jeśli w arkuszu jest cena np. za 1 kg, a ilość w gramach).
  • Zsumować koszty wszystkich składników, aby otrzymać łączny koszt porcji wynikający z arkusza.
  • Wykonać zaokrąglenie dopiero na końcu obliczeń do jednego miejsca po przecinku, tak jak wymaga polecenie.

Odpowiedź "1,40 zł" jest zgodna z taką procedurą: wskazuje koszt jednej porcji po zsumowaniu pozycji z arkusza i zastosowaniu wymaganego zaokrąglenia.

Pozostałe wartości są typowymi wynikami błędów:

  • "13,20 zł" oraz "14,10 zł" mogą wynikać z policzenia kosztu większej liczby porcji (np. całej receptury) zamiast jednej porcji albo z użycia ceny za opakowanie bez przeliczenia na jednostkę zużycia.
  • "6,60 zł" często jest efektem częściowego pominięcia składników, błędnego przeliczenia gramów na kilogramy lub zaokrąglania na etapach pośrednich.

Wskazówka egzaminacyjna: przed wyborem odpowiedzi sprawdź, czy liczysz na 1 porcję oraz czy jednostki (g, kg, szt.) są spójne. Najwięcej pomyłek wynika nie z samej matematyki, lecz z nieuwagi przy odczycie kolumn i jednostek w arkuszu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To wartość wyliczona na podstawie danych z karty kalkulacyjnej dla jednej porcji. Najczęściej polega na zsumowaniu kosztów składników przypadających na porcję (ilość × cena jednostkowa), a następnie podaniu wyniku w zł z wymaganym zaokrągleniem.
Odczytaj ilości składników na 1 porcję, dopasuj do nich ceny jednostkowe, przelicz jednostki (np. g na kg), policz koszt każdego składnika jako iloczyn ilości i ceny, zsumuj wszystkie składniki i dopiero na końcu zaokrąglij wynik do wskazanego miejsca.
Bo cena w arkuszu może być podana za inną jednostkę niż ilość zużycia. Jeśli cena jest za 1 kg, a w recepturze jest 50 g, trzeba przeliczyć 50 g = 0,05 kg. Błąd jednostek zwykle daje wynik wielokrotnie zawyżony lub zaniżony.
Najczęstsze pomyłki to: pominięcie jednego składnika, wzięcie ceny za opakowanie zamiast ceny jednostkowej, brak przeliczenia gramów na kilogramy oraz zaokrąglanie po każdym składniku zamiast po zsumowaniu. Każdy z tych błędów zmienia wynik końcowy.
Najbezpieczniej zaokrąglać na samym końcu obliczeń, po zsumowaniu wszystkich kosztów składników. Zaokrąglanie pośrednie może "ucinać" grosze w wielu pozycjach i dać zauważalnie inny wynik niż ten oczekiwany w zadaniu.
Nie zawsze. W praktyce spotyka się kalkulacje, gdzie koszt surowców jest tylko bazą do dalszych wyliczeń (np. narzut, marża, koszty pośrednie). W zadaniach egzaminacyjnych decydujące jest to, co zawiera karta kalkulacyjna i jakie polecenie podano.
Oceń rząd wielkości: pieczywo, masło i wędlina w ilościach porcyjnych zwykle nie powinny dawać kilkunastu złotych kosztu surowców, jeśli liczysz jedną porcję. Jeśli wychodzi bardzo dużo, najpierw sprawdź jednostki i czy nie policzyłeś całej receptury.
Sprawdź, czy w arkuszu są kolumny typu "na porcję" i "na całość", lub czy pojawia się liczba porcji. Jeżeli w tabeli podano ilości dla wielu porcji, musisz podzielić łączny koszt przez liczbę porcji. Polecenie zawsze wskazuje, co ma być wynikiem.
Takie liczby często powstają, gdy ktoś zsumuje koszty dla większej liczby porcji albo użyje nieprzeliczonej ceny (np. za 1 kg zamiast za potrzebną część kilograma). Mogą też wynikać z wzięcia ceny brutto/za opakowanie bez przeliczenia na jednostkę zużycia.
Ćwicz na przykładowych kartach kalkulacyjnych: przeliczenia g↔kg, sztuki↔opakowania, sumowanie kosztów składników i zaokrąglanie. Rób też "checklistę" błędów: jednostki, komplet składników, liczba porcji i moment zaokrąglenia. To najszybciej poprawia wyniki.
info

Statystycznie 40% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że na końcu wynik należy zaokrąglić do 0,1 zł.

Źródła:

  • Microsoft Support: "Zaokrąglanie liczb (funkcja ZAOKR / ROUND)", https://support.microsoft.com/pl-pl/office/funkcja-zaokr- (dostęp: 02.03.2026)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z zakresu kalkulacji gastronomicznej i kosztorysowania potraw
  • Materiały dydaktyczne szkoły dotyczące arkuszy kalkulacyjnych w gastronomii
  • Ćwiczenia z zaokrągleń i działań na liczbach dziesiętnych (w kontekście cen i gramatur)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego