Koszty w przedsiębiorstwie można klasyfikować m.in. według zachowania względem wielkości działalności, czyli tego, jak reagują na zmianę wolumenu produkcji.
Koszt zmienny to koszt, którego poziom (łącznie) zmienia się w zależności od skali produkcji. W praktyce produkcyjnej typowym przykładem są koszty mediów technologicznych, gdy ich zużycie jest powiązane z pracą maszyn i liczbą wykonanych sztuk.
Dlatego odpowiedź "zużycie energii elektrycznej w produkcji" jest właściwa: przy większej liczbie wyprodukowanych wyrobów zwykle rośnie czas pracy urządzeń, liczba cykli technologicznych i w konsekwencji zużycie energii. Oczywiście w rzeczywistości mogą występować elementy stałe (np. minimalny pobór mocy, oświetlenie), ale w ujęciu egzaminacyjnym energia "w produkcji" jest klasycznym kosztem zależnym od wolumenu.
Pozostałe propozycje to typowe koszty stałe w krótkim okresie:
- "amortyzacja maszyn" – najczęściej jest naliczana według planu (np. miesięcznie) i nie zmienia się wraz z bieżącą liczbą wytworzonych sztuk; jej celem jest rozłożenie wartości środka trwałego w czasie, a nie odzwierciedlenie chwilowego obciążenia produkcją.
- "najem hali produkcyjnej" – czynsz jest zwykle określony umową i pozostaje taki sam niezależnie od tego, czy w danym miesiącu produkcja jest większa czy mniejsza (dopóki nie zmienia się zakres najmu).
- "najem magazynu" – analogicznie do hali: opłata jest zazwyczaj stała w okresie obowiązywania umowy i nie rośnie automatycznie wraz z liczbą wydanych lub przyjętych jednostek, chyba że umowa przewiduje rozliczenie za metraż/pojemność w sposób zmienny.
Wskazówka egzaminacyjna: aby rozpoznać koszt zmienny, zadaj sobie pytanie: "Czy przy wzroście produkcji o 10% ten koszt (łącznie) zwykle też wzrośnie?". Jeśli tak – to silny sygnał kosztu zmiennego. Jeśli nie – częściej jest to koszt stały (przynajmniej w krótkim okresie).
