Jednostkowy koszt własny wytworzenia oblicza się jako koszt wytworzenia całej partii podzielony przez liczbę wyprodukowanych sztuk. Kluczowe jest jednak to, jakie koszty wolno włączyć do kosztu wytworzenia.
Zgodnie z zasadą wynikającą z przepisów rachunkowości, koszt wytworzenia produktu obejmuje:
- koszty bezpośrednie związane z produktem (np. materiały bezpośrednie, płace bezpośrednie),
- uzasadnioną część kosztów pośrednich produkcji (np. koszty wydziałowe: energia, amortyzacja maszyn, utrzymanie wydziału).
Natomiast kosztów ogólnego zarządu nie zalicza się do kosztu wytworzenia, bo są to koszty okresu i nie służą bezpośrednio doprowadzeniu produktu do postaci i miejsca, w jakich znajduje się na dzień wyceny. To właśnie ta pozycja jest najczęstszą pułapką w zadaniach.
Dane z tabeli:
- Materiały bezpośrednie: 30 000,00 zł
- Płace bezpośrednie: 16 000,00 zł
- Koszty wydziałowe: 4 600,00 zł
- Koszty zarządu: 2 400,00 zł (tego nie doliczamy)
Krok 1: obliczenie kosztu wytworzenia partii (bez zarządu):
30 000 + 16 000 + 4 600 = 50 600 zł
Krok 2: obliczenie kosztu jednostkowego:
50 600 zł / 2 000 szt. = 25,30 zł/szt.
Dlaczego pozostałe kwoty są błędne?
- 26,50 zł odpowiadałoby doliczeniu kosztów zarządu do kalkulacji (zawyża koszt wytworzenia, mieszając go z kosztami okresu).
- 24,20 zł sugeruje pominięcie części kosztów produkcyjnych (np. kosztów wydziałowych) albo błąd rachunkowy w dzieleniu.
- 23,00 zł wskazuje na jeszcze większe zaniżenie, typowe przy nieuwzględnieniu płac bezpośrednich lub materiałów, czyli kosztów bezpośrednich.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w danych pojawiają się jednocześnie koszty wydziałowe i koszty zarządu, zwykle testowana jest umiejętność wyłączenia zarządu z kosztu wytworzenia.
