KWALIFIKACJA OGR3 + OGR4 - STYCZEŃ 2012

PYTANIE NR 1.
Krajobraz utworzony przez człowieka w wyniku jego przemyślanej działalności, to krajobraz
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Krajobraz utworzony przez człowieka w wyniku celowej, planowej działalności (np. układ pól, zabudowa, parki, sieć dróg) to krajobraz kulturowy.
Pozostałe pojęcia odnoszą się do braku przekształceń (naturalny, pierwotny) albo do degradacji (zdewastowany).

Pełne wyjaśnienie:

Pojęcie krajobrazu kulturowego odnosi się do przestrzeni, której wygląd i układ zostały ukształtowane przez człowieka w sposób celowy i długotrwały. W praktyce mogą to być m.in. układy osadnicze, tereny rolnicze, założenia parkowe i ogrodowe, historyczne aleje, systemy stawów czy kompozycje zieleni towarzyszące zabudowie. Kluczowe w treści pytania jest sformułowanie "w wyniku jego przemyślanej działalności", które wskazuje na świadome kształtowanie przestrzeni, a nie przypadkową zmianę.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "naturalny" – sugeruje krajobraz powstały bez (lub z minimalnym) wpływem człowieka, kształtowany głównie przez procesy przyrodnicze. To przeciwieństwo sytuacji opisanej w pytaniu.
  • "pierwotny" – podkreśla stan pierwotny, czyli taki, który nie został istotnie przekształcony działalnością człowieka. Mimo że może brzmieć "historycznie", nie oznacza krajobrazu wytworzonego przez kulturę.
  • "zdewastowany" – dotyczy degradacji i zniszczeń (np. niekontrolowanej eksploatacji, zaśmiecenia, dewastacji zieleni). Krajobraz może być jednocześnie kulturowy i miejscami zdegradowany, ale sama definicja z pytania mówi o planowym ukształtowaniu, nie o niszczeniu.

W architekturze krajobrazu poprawne rozpoznanie typu krajobrazu pomaga dobrać właściwe cele projektu: dla krajobrazu kulturowego często istotne jest zachowanie charakteru miejsca, ciągłości kompozycji i czytelności historycznych nawarstwień, a nie tylko dobór roślin.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Krajobraz kulturowy to przestrzeń ukształtowana przez człowieka i jego działalność (np. rolnictwo, osadnictwo, parki, układ dróg), która nadaje terenowi rozpoznawalny charakter. Ważny jest świadomy lub utrwalony w czasie wpływ ludzi, a nie wyłącznie procesy naturalne.
W krajobrazie naturalnym dominują procesy przyrodnicze i brak istotnych przekształceń przez człowieka. W krajobrazie kulturowym widać ślady planowania i użytkowania: zabudowę, pola, sieć dróg, nasadzenia, układy parkowe. W zadaniu kluczowe są słowa o "przemyślanej działalności człowieka".
"Pierwotny" akcentuje stan zbliżony do naturalnego, czyli przed silnymi przekształceniami człowieka. Krajobraz kulturowy powstaje właśnie przez długotrwałe działania ludzi (celowe lub utrwalone tradycją). Dlatego te pojęcia stoją w opozycji w typowych klasyfikacjach.
Tak, bo "zdewastowany" opisuje stan degradacji (zniszczenia, zaśmiecenie, chaotyczne przekształcenia), a "kulturowy" mówi o pochodzeniu i ukształtowaniu przez człowieka. Na egzaminie jednak pytanie zwykle wymaga wyboru typu krajobrazu wynikającego z celowej działalności, czyli "kulturowego".
Przykładami mogą być historyczne układy miejskie, wsie z tradycyjną zabudową, krajobrazy rolnicze z mozaiką pól, założenia pałacowo-parkowe, aleje przydrożne czy systemy stawów. Wspólną cechą jest czytelny wpływ człowieka na formę i funkcję przestrzeni.
Najsilniejszą wskazówką jest fragment o "krajobrazie utworzonym przez człowieka" oraz "w wyniku przemyślanej działalności". To opis świadomego kształtowania terenu, typowy dla krajobrazu kulturowego. Warto trenować wychwytywanie takich sformułowań-kluczy.
Przekształcenie antropogeniczne to zmiana środowiska spowodowana działalnością człowieka, np. zabudową, melioracją, wycinką, nasadzeniami czy zmianą użytkowania ziemi. Nie zawsze jest negatywne: może tworzyć krajobraz kulturowy (planowy), ale może też prowadzić do degradacji.
Częsty błąd to utożsamianie "krajobrazu człowieka" wyłącznie z degradacją i wybór "zdewastowany". Inny błąd to mechaniczne wybieranie "naturalny", bo kojarzy się z krajobrazem jako takim. Warto zawsze sprawdzić, czy w treści mowa o planowej działalności człowieka.
Nie. "Kulturowy" nie ocenia estetyki, tylko pochodzenie i sposób ukształtowania przestrzeni przez człowieka. Krajobraz kulturowy może być harmonijny (np. założenie parkowe), ale może też być chaotyczny lub zaniedbany. Ocena jakości to osobny aspekt (ład, degradacja, ochrona).
Ucz się definicji i cech rozpoznawczych: naturalny, pierwotny, kulturowy, zdegradowany. Rób fiszki z przykładami (park miejski, mozaika pól, rezerwat) i dopasowuj je do typów. Trenuj też analizę słów-kluczy w poleceniu: "przemyślana działalność", "brak ingerencji", "degradacja".
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 71% zdających egzamin. średnio łatwe

Źródła:

  • Wikipedia (PL), "Krajobraz kulturowy", https://pl.wikipedia.org/wiki/Krajobraz_kulturowy (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (PL), "Krajobraz", sekcja dot. podziałów/typów krajobrazu, https://pl.wikipedia.org/wiki/Krajobraz (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Encyklopedie i słowniki terminów z geografii/ochrony krajobrazu (hasła: krajobraz kulturowy, naturalny)
  • Podręczniki z podstaw architektury krajobrazu i gospodarki przestrzennej (rozdziały o typologii krajobrazu)
  • Materiały dydaktyczne z ochrony dziedzictwa i krajobrazu (pojęcia: dziedzictwo, wartości krajobrazowe)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego