KWALIFIKACJA MOD3 + MOD7 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 2.
Krosno wyposażone w urządzenie zwane maszyną żakardową jest stosowane do wytwarzania tkanin
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Maszyna żakardowa w krośnie umożliwia niezależne sterowanie wieloma nićmi osnowy, co pozwala tkać złożone desenie o dużych raportach. Dlatego stosuje się ją do tkanin wielkowzorzystych. Wzory typu prążek lub jodełka zwykle uzyskuje się prostszymi splotami.

Pełne wyjaśnienie:

Maszyna żakardowa jest urządzeniem stosowanym w krośnie tkackim do selektywnego podnoszenia i opuszczania nitek osnowy w bardzo dużej liczbie kombinacji. W praktyce oznacza to możliwość tworzenia skomplikowanych, tkanych obrazów i ornamentów, czyli tkanin o dużych, złożonych wzorach (wielkowzorzystych). W przeciwieństwie do prostych mechanizmów dobierających grupy nitek, żakard pozwala sterować nimi niemal "pojedynczo", dzięki czemu wzór nie musi się często powtarzać i może mieć duży raport.

Odpowiedź "wielkowzorzystych." jest więc właściwa, bo najlepiej opisuje efekt, do którego zaprojektowano ten mechanizm: uzyskanie bogatego desenia wynikającego ze sposobu przeplatania nitek (wzór tkany), a nie np. z nadruku.

Pozostałe odpowiedzi są typowymi dystaktorami, bo odnoszą się do znanych wzorów tkanin, ale nie wymagają charakterystycznych możliwości żakardu:

  • "w jodełkę." – efekt jodełki najczęściej wynika z odpowiedniego splotu (np. odmian splotu skośnego) i nie musi wymagać złożonego, żakardowego doboru nitek.
  • "prążkowanych." – prążki (żebrowanie/linie) uzyskuje się często przez regularne zmiany splotu, barwy przędzy lub układu wątku i osnowy; mechanizm żakardowy nie jest do tego konieczny.
  • "w kratę." – krata bywa tworzona przez zestawienie kolorów osnowy i wątku lub proste powtórzenia, więc również nie jest to najbardziej typowe zastosowanie żakardu.

W przygotowaniu do egzaminu warto zapamiętać regułę: żakard = wzór tkany, złożony, wielkowzorzystość. Gdy w pytaniu pojawia się maszyna żakardowa, najczęściej chodzi o tkaniny dekoracyjne i desenie o dużym raporcie, a nie o podstawowe efekty splotowe.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):

Maszyna żakardowa to mechanizm sterujący doborem nitek osnowy w krośnie, pozwalający podnosić/opuszczać je w wielu kombinacjach.

Dzięki temu można tkać skomplikowane, wieloelementowe desenie (wzór tkany), a nie tylko proste układy wynikające z podstawowych splotów.

Najbardziej typowe są tkaniny wielkowzorzyste, czyli takie, w których wzór jest duży, złożony i wynika z przeplatania nitek.

To często tkaniny dekoracyjne lub odzieżowe o bogatym deseniu, gdzie potrzebny jest duży raport wzoru i precyzyjne sterowanie osnową.

Ponieważ żakard umożliwia znacznie bardziej szczegółowy dobór nitek osnowy niż proste mechanizmy krosna.

Im większa swoboda sterowania osnową, tym łatwiej uzyskać rozbudowane ornamenty, napisy lub motywy o dużym raporcie, czyli właśnie wielkowzorzystość.

Nie. Kratę można uzyskać na różne sposoby, np. przez odpowiedni dobór barw osnowy i wątku oraz powtarzalny układ.

Żakard bywa użyteczny do bardziej złożonych motywów, ale sama "krata" nie jest jednoznaczną cechą wymagającą maszyny żakardowej.

Wzór tkany wynika z przeplotu nitek: często jest widoczny w strukturze, bywa "dwustronny" lub ma rewers o odmiennym układzie.

Nadruk leży na powierzchni i zwykle nie zmienia struktury splotu. W kontekście żakardu mówimy o wzorze tkanym, nie o nadruku.

Wiele prostych efektów, np. prążki lub układy skośne (w tym jodełkę), często da się uzyskać przez dobór splotu i powtarzalnych sekwencji pracy krosna.

Żakard nie jest wtedy konieczny, bo nie potrzeba bardzo szczegółowego, "punktowego" sterowania osnową.

Raport wzoru to najmniejszy fragment desenia, który powtarza się cyklicznie w tkaninie.

W tkaninach wielkowzorzystych raport bywa duży, a żakard ułatwia realizację takich dużych raportów, bo pozwala sterować wieloma nićmi osnowy w złożony sposób.

W materiałoznawstwie odzieżowym krawiec powinien rozumieć, jak powstają tkaniny i jakie cechy ma dany materiał.

Znajomość żakardu pomaga ocenić przeznaczenie tkaniny, jej wygląd, układalność oraz sposób doboru wyrobu (np. dopasowanie fasonu do dużego wzoru).

Częsty błąd to utożsamianie każdego popularnego wzoru (np. kraty) wyłącznie z żakardem.

Drugi błąd to mylenie wzoru tkanego z nadrukiem. W pytaniach o maszynę żakardową zwykle chodzi o wzór powstający w procesie tkania, czyli strukturalnie.

Pomaga skojarzenie: "żakard = żakiet z ornamentem" (czyli bogaty wzór), ale technicznie: żakard to sterowanie osnową dla złożonych deseni.

Jeśli w odpowiedziach jest "wielkowzorzystych", to zwykle jest to najlepszy wybór przy pytaniu o maszynę żakardową.

info

Około 55% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że maszyna żakardowa w krośnie umożliwia niezależne sterowanie wieloma nićmi osnowy, co pozwala tkać złożone desenie o dużych raportach.

Źródła:

  • Encyclopaedia Britannica, "Jacquard loom" (opis zastosowania do złożonych wzorów), https://www.britannica.com/technology/Jacquard-loom - dostęp 2026-03-01
  • Wikipedia (pl), "Maszyna żakardowa" (informacje o sterowaniu nićmi osnowy i zastosowaniu do wzorów), https://pl.wikipedia.org/wiki/Maszyna_%C5%BCakardowa - dostęp 2026-03-01
  • Wikipedia (pl), "Krosno tkackie" (kontekst urządzeń krosna i procesu tkania), https://pl.wikipedia.org/wiki/Krosno_tkackie - dostęp 2026-03-01

Materiały:

  • Podstawowe opracowania z materiałoznawstwa odzieżowego (działy: tkaniny, sploty, wzory)
  • Encyklopedyczne opisy maszyny żakardowej i krosien tkackich
  • Katalogi i karty techniczne tkanin (opisy: żakard, wzór tkany, raport wzoru)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego