KWALIFIKACJA BUD23 - CZERWIEC 2018

PYTANIE NR 25.
Krzywoliniowy profil kamienny przedstawiony na rysunku to
Ilustracja przedstawia krzywoliniowy profil kamienny, który jest elementem architektonicznym.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Karnes to profil złożony o podwójnej krzywiźnie: część wklęsła płynnie przechodzi w wypukłą, dając przekrój podobny do litery S. Faza jest ścięciem płaskim, kapinos to rowek odprowadzający wodę, a półwałek ma tylko jedną, wypukłą krzywiznę.

Pełne wyjaśnienie:

Na rysunku widoczny jest profil o przekroju esowatym: od góry pojawia się krzywizna wklęsła, która następnie płynnie przechodzi w krzywiznę wypukłą. Taka "podwójna krzywizna" jest cechą rozpoznawczą profilu zwanego karnesem (spotyka się też określenia "cyma/sima"). Karnes zalicza się do profili złożonych, bo łączy w jednym przekroju dwa różne łuki.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują do pokazanego kształtu?

  • "faza" oznacza płaskie ścięcie krawędzi pod kątem. Na przekroju faza nie tworzy łuku, tylko prostą płaszczyznę, więc nie odpowiada profilowi o kształcie S.
  • "kapinos" (łzawnik) jest przede wszystkim elementem funkcjonalnym – to niewielki rowek/uskok wykonywany zwykle na spodzie gzymsu, aby woda nie spływała po elewacji. Kapinos nie jest głównym profilem esowatym całej listwy.
  • "półwałek" ma przekrój półkolisty, czyli jest wyłącznie wypukły. Brakuje w nim charakterystycznego połączenia łuku wklęsłego i wypukłego, dlatego nie może być poprawną nazwą dla profilu z podwójną krzywizną.

Wskazówka egzaminacyjna: w tego typu zadaniach najpierw oceń, czy profil jest prosty (jeden element: np. faza, półwałek) czy złożony (kilka elementów/łuków). Jeśli widzisz układ wklęsły + wypukły w jednej linii profilu, najczęściej chodzi o karnes/cymę.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Karnes to profil złożony o podwójnej krzywiźnie: fragment wklęsły przechodzi płynnie w wypukły, przez co przekrój przypomina literę S. Stosuje się go m.in. w gzymsach, listwach i innych detalach kamiennych.
Szukaj cechy rozstrzygającej: dwa łuki o przeciwnym zwrocie połączone płynnie (wklęsły + wypukły). Jeśli profil wygląda jak "S", a nie jak pojedynczy półokrąg czy ścięcie, to typowy znak karnesu/cymy.
Faza to płaskie ścięcie krawędzi, czyli element zbudowany z odcinka prostego, a nie z łuku. Może być wykończeniem technicznym naroży, ale nie tworzy przekroju esowatego ani podwójnej krzywizny.
Kapinos (łzawnik) to rowek/uskok wykonywany zwykle w dolnej części wysuniętych elementów (np. gzymsów). Jego zadaniem jest odcięcie spływu wody, aby krople odrywały się od krawędzi, zamiast ściekać po ścianie.
Półwałek ma przekrój jednego łuku wypukłego (półokrąg). Karnes jest profilem złożonym – łączy część wklęsłą z wypukłą w jednym przekroju. To podstawowa różnica widoczna na rysunku.
W praktyce terminologicznej często spotyka się utożsamianie karnesu z cymą/simą jako profilu o przekroju S. Warto jednak trzymać się słownictwa używanego na zajęciach i w materiałach branżowych, bo nazewnictwo bywa regionalne.
To klasyczna pułapka językowa: karnes to nazwa profilu kamiennego, a karnisz to element do zawieszania firan/zasłon. Podobne brzmienie sprzyja pomyłce, ale znaczenia są całkowicie różne.
Profile złożone to takie, które składają się z kilku elementów prostych połączonych w jeden kształt (np. zestaw łuków wklęsłych i wypukłych). Karnes jest przykładem profilu złożonego, bo ma podwójną krzywiznę.
Karnes często występuje w historycznych gzymsach i listwach, zwłaszcza w architekturze klasycznej i neoklasycznej. W renowacji jest ważny przy odtwarzaniu profili na podstawie przekrojów, fragmentów zachowanych i wzorników.
Najczęstsze pomyłki to: wybór znanego słowa z życia codziennego (karnisz zamiast karnes), uproszczenie profilu złożonego do jednego łuku (półwałek), oraz mylenie elementów funkcjonalnych (kapinos) z profilem dekoracyjnym całego przekroju.
info

Około 48% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "Karnes to profil złożony o podwójnej krzywiźnie: część wklęsła płynnie przechodzi w wypukłą, dając przekrój podobny do litery S."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Cyma" — opis profilu o podwójnej krzywiźnie (S), https://pl.wikipedia.org/wiki/Cyma (dostęp: 2026-03-14)
  • Wikipedia (PL): "Kapinos" — definicja łzawnika/rowka odprowadzającego wodę, https://pl.wikipedia.org/wiki/Kapinos (dostęp: 2026-03-14)
  • Wikipedia (PL): "Karnisz" — znaczenie jako element do zasłon/firan (dla odróżnienia od karnesu), https://pl.wikipedia.org/wiki/Karnisz (dostęp: 2026-03-14)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z zakresu kamieniarstwa i detalu architektonicznego (profile, gzymsy, przekroje)
  • Wzorniki profili architektonicznych (cyma/karnes, wałki, fazy, listwy)
  • Materiały szkolne i ćwiczenia z odczytu rysunku technicznego przekrojów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego